شنبه 29 دی 1397 - 5:14
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

سير مجازات در اديان وتمدنها

 

سير مجازات در اديان وتمدنها

مؤلف: صابر کرمي

ناشر: شرکت چاپ و نشر بين الملل

نوبت چاپ: اول 1388

هدف ازنگارش اين کتاب بررسي عوامل و وضع مجازات، عقيده و نظر مردم و مجرمين در مورد آن ونقش زمان، مکان، فرهنگ، مذهب و... در تعيين مجازات هر جرم است.

از زماني که انسان دريافت که به تنهايي قادر به زندگي نيست و نمي تواند نيازهاي خود را تأمين کند، تصميم گرفت تا گروه هاي چند نفره تشکيل دهد و همراه با انسان هاي ديگر زندگي کند. به تدريج بر جمعيت اين گروه ها افزوده شد و کارها تقسيم شدند. با تشکيل جوامع، زندگي آدمي سهل گرديد. اما در کنار تمام نتايج سودمند زندگي اجتماعي، جرم و جنايت نيز پديد آمد. افراد به حدود همنوعان خود تعدي کرده و حق آنان را ضايع کردند. به همين دليل وجود قوانيني که حدود افراد را مشخص کند، امري الزامي گشت. بنابراين دغدغه ي ديگري براي آدمي پديد آمد، چه قوانيني بايد وضع شود؟ چگونه تناسب ميان جرم و مجازات رعايت گردد؟ کدام مجازات در اصلاح مجرم مؤثرتر است؟ و...سؤالاتي بود که ذهن او را درگير کردند.

بر اين اساس کتاب حاضر در 5 فصل به اين مهم پرداخته است. فصل اول با عنوان آئين زرتشت، ضمن توضيح مختصري در باب خير وشر، مجازات مجرمان در اين آئين را بررسي کرده است.

در بررسي مجازات هايي که آئين زرتشت براي متخلفان ومجرمان در نظر گرفته است، مي توان به مجازات هاي عدم سوزاندن مردگان اشاره نمود. زيرا دين زرتشتتيان نسبت به اين جرم بسيار سختگير بودند و مجازات هايي که در اين زمينه وجود دارد، بسيار شديد است. مجازات هاي عدم سوزاندن مردگان و يا دفن اجساد در دين زرتشت در کتاب ونديداد به طور کامل بيان شده است.

ونديداد شامل قوانين سخت و گزنده، خرافاتي بسيار، رسومي خارج از حدود انسان هايي رئوف و مهربان در خود دارد. امري که زرتشتيان به آن بسيار توجه دارند، درباره ي عدم دفن يا سوزاندن مردگان است. آنان معتقد بودند که جسد را بايد در جاهاي بلند و دور از جمعيت قرار داد تا به تدريج طعمه لاشخوران شود. در اوج قدرتشان، در زمان ساسانيان، با توجه به مجازات هاي سخت و شديدي که براي اين کار مقرر کردند، هيچ گاه موفق نشدندچنين رسمي را که ويژه خودشان بود ميان مردم شايع کنند. در ايران از روزگار باستان تا دوران هخامنشيان و دوران پارت ها و ساسانيان، رسم معمول، دفن مردگان بود. امور مربوط به مردگان در دين زرتشت داراي ارزش بالايي است و دقت بسياري به اين امر شده است...

در فصل دوم موضوع سير مجازات در آئين يهود دنبال مي شود، در اين فصل ازکتاب حاضر ضمن شرح تاريخچه مختصري از قوم يهود، مي خوانيم: در شهر اورشليم سه دادگاه عالي بود: در حجره، کوه معبد و حل(محوطه صحن) اگر براي کسي اشکالي پيش مي آمد ابتدا به دادگاه شهر خود يا نزديکترين شهر مي رفت. اگر داوران آن دادگاه اطلاعي از قانون شرع داشتند آن حکم را اعلام مي کردند، در غير اين صورت آن کس همراه کارشناس آن دادگاه به دادگاه عالي در کوه معبد يا حل مي رفتند و اگر اطلاعي حاصل نمي شد، همگي به دادگاه عالي که در حجره( سنگ تراشيده) بود مي رفتند و قضيه را در آنجا مطرح مي کردند...

همچنين سير مجازات در آئين مسحيت، موضوع فصل سوم را شامل مي شود: در دين مسيحيت به بررسي گروهي به نام تفتيش عقايد، پرداخته مي شود، تفتيش عقايد نوعي بازجويي، نوعي دادگاه، يا اتاق شکنجه نبود، هر چند غالبا تمام اين عناصر را در خود داشت. تفتيش عقايد، به بيان دقيق تر، عبارت بود از هيئت هاي داوري بسيار مجهز که کليساي کاتوليک مي کوشيد از طريق آنها به يکپارچگي انديشه و عمل ديني دست يابد و آن را حفظ کند. براي اين منظور کليسا به کارگزاران خود که مأموران تفتيش عقايد ناميده مي شدند، اختيار داد که کساني را که ممکن بود اعتقادات يا اعمالشان مغاير آموزه هاي کليسا باشد بيابند. مردان و زناني که با چنين اتهامي روبه رو مي شدند زير فشار قرار مي گرفتند، تا مجبور به اعتراف شوند. گاهي اين فشار جنبه ي رواني داشت، اما در بسياري موارد شکنجه ي شديد جسماني بود. برخي از اين فشارها جان به در مي بردند و آزاد مي شدند وبرخي زنداني مي شدند يا براي اعدام به مقامات کشوري تحويل داده مي شدند..

در ادامه نيز به مجازات هايي که دستگاه تفتيش عقايد براي گناهکاران در نظر گرفته بود اشاره شده است، نظير: پوشش مخصوص، دوره هاي نيايش، شلاق زدن در ملاعام، سفرهاي زيارتي، احکام زندان، از دست دادن دارايي، اعدام از طريق سوزاندن و مجازات مرده.

در خصوص سفرهاي زيارتي آمده است: دستگاه تفتيش عقايد گاهي مردم را به سفرهاي زيارتي مي فرستاد. اين شکل از مجازات از سفرهاي ساده و مکرر به زيارتگاه هاي محلي تا مسافرت هاي طولاني به سه زيارتگاه بسيار مشهور اروپا، سن جيمز در کامپوستلا در اسپانيا، سه پادشاه کولون، يا خود رم، متفاوت بود. زائر سندي را با خود همراه داشت که حاوي راهنمايي هايي بود در مورد مکان هايي که بايد از آنها بازديد به عمل مي آمد و اعمال مذهبي اي که بايد انجام مي شد. اين سند نقش نوعي گذرنامه را داشت که کشيش هر زيارتگاهي که زائر در آن توقف مي کرد آن را امضا مي نمود. از اين رو وقتي فرد نادمي از يک سفر زيارتي برمي گشت، مستنداتي داشت که به دستگاه تفتيش عقايد ثابت کند که همه تعهداتش را به طور کامل انجام داده است.

در حالي که امروز به نظر نمي رسد که سفر زيارتي کار سنگين و شاقي باشد، در قرون وسطي حتي يک سفر چند صد مايلي از موطن خود کاري بسيار دشوار و مستلزم از خود گذشتگي بسيار و خطرکردن هاي بي شمار بود. چنين سفري غالبا به معناي گرسنگي کشيدن خانواده فرد نادم بود که در غياب نان آورشان پولي براي تهيه خوراک نداشتند...

در فصل چهارم مجازات در دين اسلام تبيين و ارزيابي شده است. در اين فصل نيز ضمن بررسي مفهوم جرم و مجازات، به حقوق مجرمان از ديدگاه حضرت علي(ع) و آموزه هاي آن حضرت در اين خصوص پرداخته شده است.

مطالعه تاريخ گذشته و حال جوامع بشري، بيانگر آن است که جامعه ي بدون جرم و انحراف از آرمان ها و آرزوهاي جوامع بشري وانسان ها در همه ي اعصار و قرون بوده، اما اين آرمان ها هرگز تحقق نيافته است وتمامي کوشش هاي انجام يافته در مواجهه با پديده ي شوم بزهکاري، آدميان را به اين آرمان نرسانده است. دراين بررسي البته فرقي ميان جوامع ديني و غير ديني نيست؛ با وجود اين،  آنچه در جوامع ديني شايسته ي جستجو است، نوع و نحوه ي مواجهه اي است که با مجرمان مي شده است. اديان الهي، به ويژه اسلام، هدف عالي خود را تهذيب و تزکيه ي بشري و برقراري قسط و عدل مي دانند؛ اموري که خود از مهم ترين برنامه ها و روش هاي پيشگيري از جرم و ريشه کني آن به شمار مي آيد. از اين رو، فهم اين که پيشوايان ديني ما به ويژه در زماني که فرصت و امکان تشکيل حکومت داشته اند، چگونه با مجرمان برخورد مي کرده اند، بسيار حائز اهميت است.

در عصري که رويکرد به معنويت و دين و اخلاق رشد فزاينده اي يافته و نهضت عظيم و بي سابقه اي پديدار شده و با تحقق يافتن جمهوري اسلامي با هدايت عالمان ديني، انتظارات از دين رشد و گستره ي بيشتري يافته است. اساسي ترين کار، پژوهش هاي بنيادين در باره ي جوانب مختلف دين است. تحقيق و پژوهش در باب سياست جنايي اسلام از جمله اين پژوهش هاست که بخشي از آن، به تبيين ديدگاه هاي معصومان درباره مجرمان و تحليل سيره ي ايشان در مواجهه با مجرمان اختصاص مي يابد.

همچنين روش هاي برخورد امام علي(ع) با مجرمان موضوع ديگري از اين فصل مي باشد. از جمله روش هاي بسيار مورد تأکيد امام علي(ع) در برخورد با مجرمان عفو و گذشت از ايشان ودعوت بزه ديدگان به عفو بزهکاران است. از ديد امام علي(ع) اساسا مجرم فردي است که مستحق رأفت و رحمت و بخشش است و سياست کيفري نيز بايد به گونه اي باشد که فرد را از پيوندهاي اجتماعي خود و جايگاهي که در اجتماع دارد منسوخ ننمايد. به همين جهت، مجازات هر چند اثر ارعابي، پيشگيرانه و تربيتي و اصلاحي دارد، اجراي آن را بايد به آخرين مراحل وانهاد؛ چه، مجازات در حقيقت واکنش سرکوبگرانه و خشن اجتماع در برابر فرد بزهکار است و طبيعي است که با اجراي مجازات نوعي حقد و کينه نسبت به اجتماع در فرد پديد آيد؛ بگذريم از اين که معمولا عرف اجتماعي، فرد مجازات شده را به نوعي مطرود تلقي مي کند و او انگشت نماي آحاد اجتماع مي گردد...

نيز مجازات مجرمان سياسي در آخرين فصل اين مجموعه بررسي شده است: انديشه ي تفکيک جرايم سياسي از جرايم عمومي از آغاز تشکيل حکومت ها و پيدايش حقوق کيفري، وجود داشته و هم اکنون نيز ادامه دارد. اما آنچه طي قرون گذشته تا کنون دستخوش تغيير و تحول قرار گرفته موضوع نحوه ي برخورد با اين دسته از مجرمان بوده است، مجرمان سياسي بخش خاص از مجرمان مي باشند که برخورد با آنها در طول تاريخ گاه بسيار سختگيرانه و گاهي نيز با ملايمت بوده است.

در قسمتي از اين فصل به دو ديدگاه متضاد در باره مجازات هاي مجرمان سياسي اشاره شده است، يکي از نظر برخورد شديد و همراه با شدت عمل و ديگر برخورد همراه با اغماض و ارفاق مي باشد: ديدگاه اول اين است که بر اساس ضرري که از جرايم سياسي حاصل مي شود، بايد مجازات هاي شديدتري نسبت به جرايم عادي در باره‌ي مجرم سياسي اعمال شود. زيرا ضرر و صدماتي که از جرايم سياسي به وجود مي آيد، متوجه کل جامعه خواهد شد و ضرر آنها متوجه شخصي و يا گروه خاصي نخواهد بود. حتي گاهي به حاکميت دولت از لحاظ بين المللي نيز لطمه مي زند، ...

به نظر مي رسد نوشتار حاضر، بتواند منبعي مفيد در اختيار محققين و علاقمندان به اين پديده اجتماعي و بررسي مجازات هاي مختلف، در اديان گوناگون قرار دهد.

 

 

 

 

چهارشنبه 3 اسفند 1390 - 12:22


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری