سه‌شنبه 30 آبان 1396 - 15:22
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

حجت الاسلام اسماعيل قبادي
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه

 

الگوهاي هدايت از ديدگاه قرآن

 

ارائه الگو و سرمشق و يا به تعبير قرآن کريم «اسوه» مورد اهتمام خداوند متعال براي هدايت و راهنمايي بشر بوده است، خداوند متعال با معرفي افراد نمونه و الگو از مردان و زنان، هدايت و راهنمايي انسانها را آسانتر فرموده است.

«اسوه» معمولاً در مورد پيروي کردن از ديگران در اعمال نيک به کار مي رود و در قرآن کريم دوبار کلمه «اسوه» درباره دو نفر از پيامبران بزرگ الهي آمده است.

پيامبر عظيم الشأن اسلام (ص):

«لَقَد کانَ لکم في رسول الله اسوهٌ حَسَنَهٌ لِمَن کان يَرجوا اللهَ و اليوم الاخر وَ ذَکر اللهَ کثيراً»(1)

همانا براي شما در روش و سيره رسول خدا «الگو» و سرمشقي نيکوست، البته براي کساني که به خداوند و روز قيامت اميد دارند و خدا را زياد ياد مي کنند.

اگر چه در اين آيه اسوه و الگو بودن پيامبر مربوط به مقاومت و ايستادگي در برابر دشمنان هست ولي هيچ دليلي وجود ندارد اين الگو بودن اختصاص به موضوع جنگ و مقابله با دشمنان دارد، بلکه پيامبر گرامي اسلام در همه زمينه ها و موضوعات و در همه زمانها، الگو و سرمشق کامل و نمونه عالي آن براي همه انسانها است، بنابراين،

نبايد در الگو بودن پيامبر (ص) شک کرد زيرا فرمودند (لَقَد) يعني تحقيقاً.

الگو و سرمشق بودن پيامبر يک امر و موضوع هميشگي و مستمر است، زيرا فرمودند: (کان) که کلمه «کان» دلالت بر استمرار دارد.

پيامبر عظيم الشأن اسلام در تمام موضوعات مثل گفتار، رفتار و کردار و سکوت او سرمشق است. زيرا فرمودند: (لکم في رسول الله اسوه حسنه» يعني رسول خدا براي شما الگو است.

معرفي الگو و سرمشق کامل و نمونه بهترين شيوه تربيتي است، زيرا فرمودند (لکم – اسوه).

الگو بايستي کامل، روشن و برجسته باشد مثل رسول خدا که افراد به دنبال الگو هاي کاذب نروند.

بر اساس آيه فوق، افرادي الگو پذير و قابل و مستعد هدايت هستند که :

الف) به حکمت و رحمت خداوند اميدوار باشند و قلبشان سرشار از ايمان بوده زيرا فرمودند (لِمَن کان يرجوا الله ...)

ب) به روز رستاخيز و پرسش و پاسخ و حيات ابدي اعتقاد و اميد داشته باشند (و اليوم الاخر)

ج) الگو هر چقدر کامل، بي نظير و محبوب باشد نبايد خداوند را فراموش کرد و انسان گرايي را جاي خدا- محوري قرار داد، زيرا فرمودند افرادي الگو پذيرند که بسيار خداوند را ياد نمايند.

حضرت ابراهيم خليل الرحمان

«قَد کانت لکم اسوهٌ حَسَنهٌ في ابراهيم و الذّين معه اِذ قالوا لِقومهم اِنّا بُرَاءُ منکم و مِما تعبدون من دون اللهِ»(2)

مي فرمايد: «در برائت از کفار و مشرکين از حضرت ابراهيم و يارانش الگو و سرمشق بگيريد و اين آيه نيز اگر چه در مورد برائت از بستگان بدکردار و مشرک هست اما هيچ دليلي ندارد، حضرت ابراهيم پيامبر اولي العزم الهي در همه زمينه ها الگو و سرمشق نيست. زيرا حضرت ابراهيم ويژگي هاي ممتازي دارد:

الف) حضرت ابراهيم (ع) در امتحان هاي سخت خداوند، کاملاً موفق شد آنجا که فرمودند: «وَ اِذ اِبتَلي ابراهيمَ رَبُّهُ بکلماتٍ فَاتَمَّهُنَّ»(3)

و هنگامي که ابراهيم (ع) امتحان شد و از امتحان سربلند بيرون آمد، بعد از اين موفقيت در امتحانات نهايي، خداوند فرمودند: «انّي جاعلک للناس اماماً»(4)، يعني من شما را امام، پيشوا و راهنما براي همه مردم قرار مي دهم.

ب) به خانه خدا خدمت کرد، «وَ عَهدنا الي ابراهيم و اسماعيلَ اَن طهرا بيتي»(5) و مسجد الحرام را پاک و پاکيزه نگهداشت و بنيانگذار خدمت گذاري به مسجد شد.

ج) به طور کامل تسليم خداوند بود، موحد و مسلمان حقيقي بود، «کان حنيفاً مُسلماً»(6)

د) حضرت ابراهيم الگوي صبر و بردباري بود و به محضر حق تعالي، انابه و و توجه خاص داشت، «اِنّ ابراهيم لَاَوّاهٌ حليمٌ»(7)

هـ) حضرت ابراهيم الگوي وفاداري بود، زيرا وفاداري در مسير حق از بزرگترين کمالات است. «وَ ابراهيمَ الذّي وَ فيّ»(8)

و) حضرت ابراهيم الگوي قهرماني و سرمشق شجاعان بود و با جسارت تمام فرمودند: به خدا سوگند بتهاي شما را با نهايت تدبير درهم مي شکنم. «وَ تاللهَ لَاَکيدَنَّ اصنامکم»(9)

ز) سرمشق و الگوي کاملي براي هجرت به سوي خداوند بود و فرمودند: «اِنّي مِهاجرٌ الي رَبّي»(10)، من به سوي خدا و براي خدا هجرت مي کنم.

ح) حضرت ابراهيم مظهر و سرمشق ايثار و فداکاري بود، زيرا پدر و پسر همزمان (ابراهيم و اسماعيل) تسليم محض خداوند شدند. «فلما اَسلَما و تَلَّهُ للجبين»(11)

در آيه ديگري بر الگو بودن حضرت ابراهيم مجدداً تأکيد شده است. «لَقَد کانَ لکم فيهم، اسوهٌ حَسَنَهٌ لِمَن کان يَرجوا اللهَ وَ اليوم الاخر»(12)، براي شما تحقيقاً در روش ابراهيم و يارانش سرمشق و الگوي خوبي است، منتها براي افرادي که به رحمت خدا و روز قيامت اميدوار باشند.

نکات قابل توجه در مورد معرفي دو پيامبر بزرگوار به عنوان الگوي کامل

الگوهاي معرفي شده از طرف خداوند، دائمي بوده و تاريخ مصرف ندارند و گذشت زمان نقش آنها را کم رنگ نمي کند.

نه فقط پيامبران بلکه ياران صادق و وفادار آنها نيز الگو هستند.

همفکري، همراهي و هماهنگي فکري و عملي با الگوهاي قرآني لازم است.

افراد منحرف وابسته به الگوها، ضرر و آسيبي به الگو بودن الگوها نمي رسانند، زيرا هر دو پيامبر بزرگوار که به عنوان «اسوه» و الگو معرفي شده اند عموهاي آنها مشرک و منحرف بودند (ابولهب و آذر).

براي تقويت تربيت صحيح و آموزش، ارائه الگوهاي عيني و عملي، لازم و مؤثر است.

از کلمه «اسوه حَسَنه» استفاده مي شود، الگوهاي «کاذب» نيز زيادند و بايد مواظب بود از الگوي نيکو و الهي، سرمشق گرفته شود و پيروي گردد نه از الگوهاي کاذب و انحرافي و بدل.

آسيه بنت مزاحم و همسر فرعون

در قرآن کريم از مردان و زناني به عنوان الگوي مؤمنان و اهل ايمان ياد شده است. از جمله از همسر فرعون «آسيه بنت مزاحم» به عنوان سرمشق و نمونه براي همه انسانها ذکر نموده است.

«وَ ضَرَبَ الله مثلاً لِلّذّين امنوا اِمرأَتَ فِرعَون اذ قالَت رَبّ  ابنِ لي عندک بَيتاً فِي الجَنَّه و نَجِنّي مِن فرعونَ وَ عَمَلِهِ وَ نجّني مِنَ القومِ الظالمين»(13)

خداوند براي کساني که ايمان آورده اند، همسر فرعون را مثال زده است آن هنگامي که به پروردگار عرض کرد، پروردگارا! براي من از نزد خود خانه اي در بهشت بساز و مرا از فرعون و عمل او نجات بخش و مرا از قوم ظالم نجات ده.

آسيه بنت مزاحم (همسر فرعون) وقتي که دعوت حضرت موسي را ديد و شنيد همراه با معجزاتش، ايمان آورد و فرعون او را عذاب کرد و دست و پايش را به زمين ميخ کوب کرد و او را زير آفتاب سوزان نگهداشت و در آخرين لحظه هاي عمر خود از خدا خواست «رَبّ  ابنِ لي عندک بَيتاً فِي الجَنَّه»، خداوند متعال به پيامبر عظيم الشأن اسلام دستور داده که شخصيتهاي برجسته، الگو و سرمشق فراموش نشوند و ياد و خاطره آنها را گرامي و زنده نگهدارد و فرقي بين زن و مرد هم نگذاشته است.

آنجا که ياد مي کند از حضرت ابراهيم(ع):

«وَاذکُر في الکتاب ابراهيم»(14)، اي رسول خدا در کتاب خود شرح حال ابراهيم (ع) را ياد کن، زيرا که او «اِنّه کانَ صديقاً نبياً»، پيامبر خدا بسيار راستگو بودند.

و همچنين از حضرت مريم (ع) نيز ياد مي کند و مي فرمايد: «وَاذکُر في الکتاب مريم»(15)، ياد کن شرح حال آن زن پاک دامن و داراي ايمان محکم همان گونه که همسر فرعون را نيز براي بزرگداشت معرفي کرد.

 

 

 

 

 

1- احزاب، 21

2- ممتحنه، 4

3- بقره، 124

4- همان

5- بقره، 125

6- آل عمران، 67

7- توبه، 114

8- انبياء، 57

9- نجم، 37

10- عنکبوت، 26

11- صافات، 103

12- ممتحنه، 6

13- تحريم، 11

14- مريم، 41

15- مريم، 16

 

 

چهارشنبه 3 اسفند 1390 - 11:12


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری