يكشنبه 31 شهريور 1398 - 21:42
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

رياضيات

 

 

رياضيات / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران

نويسنده : دكتر علي‌اكبر ولايتي

چاپ و شمارگان : اول 90- 3000 نسخه      

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

دكتر علي‌اكبر ولايتي در ابتداي كتاب حاضر بيان مي‌كند كه به گواه معتبرترين مورخان دانش بشري ، مسلمانان به ويژه ايرانيان سهم چشمگيري در پيشبرد و گسترش دانش بشري داشته‌اند و ديدگاه‌ها و جريان‌ها و سبك‌هاي تازه‌اي به معرفت بشري افزوده‌اند . ولايتي ادامه مي‌دهد كه امت اسلامي مدت هزار سال مهد علم و تمدن و فرهنگ جهان بود و ايران پرچم‌دار اين نهضت بزرگ اسلامي . قرن‌ها پيش از آنكه اروپا و ممالك اروپايي به معناي امروزين آن كشور شوند ، مسلمانان امت واحده و ايرانيان ملتي منسجم بودند . وي تاكيد مي‌كند كه تلاش‌هاي نخستين در جهت رهايي از سلطه نظامي و سياسي و كسب آزادي و استقلال بود و اكنون زمان بيداري فرهنگي و احياي اعتماد به نفس اسلامي و ايراني فرا رسيده است . نويسنده كتاب « رياضيات » اظهار مي‌كند كه مجموعه « آفتاب معرفت » به سير تطور موضوعات و زمينه‌هاي علمي و فرهنگي ايران و اسلام مي‌پردازد و در مجموعه « آفتاب » بزرگان اين زمينه‌ها و موضوعات معرفي مي‌شوند .

كتاب حاضر داراي يك مقدمه و چهار فصل با عناوين رياضيات از آغاز تا ظهور اسلام ، رياضيات دوران اسلامي ، انتقال علوم به جهان اسلام و از جهان اسلام ، ارزيابي نقش مسلمانان در رياضيات مي‌باشد . رياضيات مقدماتي ، پيداش رياضيات برهاني ، علم در اروپا ، ظهور نهضت فرهنگ اسلامي ، نهضت ترجمه ، دستاوردهاي مسلمانان در جبر دستاوردهاي مسلمانان در هندسه ، دستاوردهاي مسلمانان در مثلثات ، اعداد ؛ هندي يا عربي ، بهره‌گري مسلمانان از منابع ايراني ، بهره‌گيري مسلمانان از منابع هندي ، بهره‌گيري مسلمانان از منابع يوناني ، انتقال علوم از جهان اسلام به اروپا و همچنين يادي از پژوهشگران تاريخ رياضيات و نجوم اسلامي از جمله مباحث مطرح شده در كتاب حاضر مي‌‌باشد . نويسنده كتاب در مقدمه بيان مي‌كند كه افزون بر نيازهاي عمومي انسان ، براي اجراي دقيق اعمال عبادي و حكومتي در اسلام ، دانستن علم رياضي بسيار لازم است . جز با آموختن رياضيات پيشرفته ، چگونه مي‌توان درك درستي از علم نجوم داشت ؟ فلاسفه بزرگ ما در عين حال رياضي‌دانان بزرگي بودند . دكتر علي‌اكبر ولايتي نقش مسلمانان را در پيشرفت علوم رياضي قابل ملاحظه و متنوع مي‌داند و نتيجه تلاش آنان را در 6 مورد در نظر مي‌گيرد : -  با ترجمه آثار مكتوب رياضيات يوناني و هندي از نابودي آنها جلوگيري كردند . – با تحرير و تحشيه و تفسير ميراث هندي و يوناني در تكامل و تفهيم آن كوشيدند – با ابداع اعشار و كسر ، شكل دهي علم جبر و دسته‌بندي و درجه بندي و حل معادلات تا محدوده پنج مجهولي به پيشرفت محاسبات كمك‌هاي شاياني كردند . – در هندسه و مثلثات پيشرفت هاي چشم‌گيري كردند و آن را از شكل ابتدايي يوناني درآورند و به طور محسوسي اين بخش از رياضيات را وارد زندگي مردم كردند و آنرا كاربردي نمودند . -  با بهره‌گرفتن از علوم رياضي ، نجوم و معماري و فلسفه را به درجات رشد داند و همچنين قريب 900 سال در علوم رياضي در جهان پيش‌تاز و پرچم‌دار اين علم بودند .

ولايتي در فصل چهارم و پاياني كتاب « رياضيات » قضاوت درباره نقش مسلمانان در پيشرفت رياضيات را كار چندان ساده‌اي نمي‌داند . وي يادآور مي‌شود كه صاحب‌نظران نيز آراي مختلفي در اينباره اظهار كرده‌اند . برخي كار آنان را در رياضيات ، به ويژه در جبر و مثلثات ، بسيار خلاقانه و نبوغ آميز ارزيابي مي كنند و برخي ديگر نيز دستاوردهاي مسلمانان در زمينه رياضيات را در مقايسه با رياضيات يونان درجه دوم مي‌شمارند .  نويسنده كتاب مي‌افزايد كه در هر صورت بايد رياضيات دوره اسلامي را با رياضيات قرون وسطي در اروپا مقايسه و آنگاه درباره آن داوري كرد. دكتر علي‌اكبر ولايتي ادامه مي دهد كه به قول كارادوو ، در دوراني كه دنياي مسيحي غرب با بربريت در جنگ و جدال بود ، مسلمانان همچنان مشغول مطالعه علوم بودند و در حفظ منويات زندگي مي‌كوشيدند . ولايتي در تبيين اين مطلب مي‌افزايد كه زيربناي دانش رياضي در اسلام ،‌ مانند نجوم و پزشكي ،‌ مبتني بر علوم يوناني بود ، اما رياضيات با نجوم و پزشكي از سه نظر تفاوت داشت : ماهيت انتزاعي رياضيات و نبود يك نظريه كلي نشات گرفته از يونان – همچون نظريه زمين مركزي بطلميوس در نجوم يا نظريه پزشكي جالينوس ،‌ و سرانجام نقش درهم آميزنده رياضي‌دانان مسلمان در مكتب‌هاي شرقي – غربي رياضيات . وي يادآور مي‌شود كه در مورد جوامع اسلامي ، عيني شدن مفاهيم انتزاعي رياضيات ،‌ به ويژه زماني كه بحث تقسيم ارث و پرداخت زكات فرا مي‌رسيد ،‌ آشكار مي‌شد .

رياضيات / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران – آفتاب معرفت 1 به قلم دكتر علي‌اكبر ولايتي در چاپ اول خود با شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 12000 ريال توسط شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير انتشار يافته است .

 

 

 

 

شنبه 29 بهمن 1390 - 11:37


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری