دوشنبه 5 فروردين 1398 - 16:2
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

ابوالقاسم قائم‌مقام فراهاني

 

ابوالقاسم قائم‌مقام فراهاني / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران / 27

نويسنده : دكتر علي‌اكبر ولايتي

چاپ و تيراژ : اول 90 – 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

نويسنده كتاب حاضر در ابتداي مباحث خود بيان مي‌كند كه قرن‌ها پيش از آنكه اروپا و ممالك اروپايي كشور شوند ، مسلمانان امت واحده و ايرانيان ملتي منسجم بودند . حكيم ابوالقاسم فردوسي ، عمر خويش را بر سر عزت ايران گذاشت . دكتر علي‌اكبر ولايتي ادامه مي‌دهد كه امت اسلامي مدت هزار سال مهد علم و تمدن و فرهنگ جهان ،‌ و ايران پرچمدار اين نهضت بزرگ اسلامي بود . تعداد بزرگان علم و ادب و مدنيت خراسان و خوارزم و فرارود و بين‌النهرين و فارس و عراقين و آذربايجان و قفقاز و مصر و و مغرب و اندلس پس از اسلام ، صدها برابر فرهيختگان يونان و روم و اسكندريه و رها و نصيبين قبل از اسلام ،‌ و ابداعات و توليدات علمي و فرهنگي آنها غيرقابل مقايسه با يكديگر بوده است .

ولايتي تاكيد مي‌كند كه تلاش‌هاي نخستين در جهت رهايي از سلطه نظامي و سياسي و كسب آزادي و استقلال بوده است و اكنون زمان بيداري فرهنگي و احياي اعتماد به نفس اسلامي و ايراني فرا رسيده است . نويسنده كتاب از جمله اقدامات اساسي تحقق چنين حركتي را معرفي و بازشناساندن بزرگان تاريخ تمدن اسلام و ايران ، و باز تعريف ارزش‌هاي اعتقادي اسلامي و هويت ملي مي‌داند .

كتاب حاضر داراي يك مقدمه و دو فصل با عناوين ميرزا ابوالقاسم قائم‌مقام در يك نگاه و همچنين اوضاع سياسي ايران در آغاز سلسله قاجار مي‌باشد . سالشمار زندگي قائم مقام ، دوران كودكي و نوجواني ،‌ زندگي سياسي و اداري ، ديپلماسي قائم مقام و جنگ ايران و عثماني ، عزل قائم مقام ، رساله شكوائيه ، بازگشت ميرزا ابوالقاسم به سمت قائم‌مقامي و عزل دوم ، بازگشت قائم مقام پس از عزل دوم به قائم مقامي ، اعلام آتش بس ؛ مذاكرات دهخوارقان تا  انعقاد عهدنامه تركمانچاي 1243 ق ، ماجراي قتل گريبايدوف ؛ وزير مختار روسيه ، نقش قائم‌مقام در مديرت بحران سياسي ناشي از قتل گريبايدوف ؛ اعزام فرستاده ويژه براي عذرخواهي از تزار ، شركت در اردوكشي‌هاي يزد و كرمان و خراسان ، فرماندهي جنگ هرات ، زمينه‌ها و علل عزل و قتل قائم مقام ، درباره كيفيت قتل قائم مقام ، سيماي زندگ خصوصي ، چهره قانم‌مقام ، همسران قائم مقام ، فرزندان قائم‌مقام ، منشات ( نامه‌هاي ) قائم مقام ، ارزش تاريخي و پژوهشي نامه‌هاي قائم‌مقام فراهاني ، ارزش ادبي نامه‌هاي قائم‌مقام فراهاني ، قائم مقام و شعر ، طنز و هزل در شعر قائم مقام ، جلايرنامه ، قائم مقام و خط تحريري ، نوآوري‌ها و خدمات علمي و ادبي و سياسي ، حفظ وحدت و يكپارچگي ايران ، عدالت اجتماعي ، اصلاح امور كشور ، نظام مالياتي ، دوستي با كشورهاي هم‌جوار و همچنين تاسيس قشون منظم و مجهز از جمله مباحث و موضوعات مطرح شده در كتاب حاضر به قلم دكتر علي‌‌اكبر ولايتي مي‌باشد .

نويسنده در بحث زمينه‌ها و علل عزل و قتل قائم مقام در ابتدا جمله‌اي از فريدون آدميت را با اين مضمون بيان مي‌‌كند كه  " قائم مقام شخصيتي بسيار قوي داشت و در بحث استدلال سياسي و نكته‌سنجي و حاضرجوابي فوق‌‌العاده توانا بود . " دكتر علي‌اكبر ولايتي در ادامه اين بحث اظهار مي‌كند كه غالب صاحب‌نظران بر اين عقيده‌اند كه نمايندگان دولت انگليس در ايران كارگردان دسيسه‌چيني بر ضد قائم‌مقام و زمينه‌ساز اصلي قتل او هستند ؛ هر چند پاره‌اي از علل و اسباب داخلي نيز زمينه‌لازم را براي طرح اين توطئه و عملي‌شدن آن را فراهم آورد . ولايتي ادامه مي‌دهد كه ماموران انگليس ، از آنجا كه قائم مقام را مانع جدي در برابر منافع استعماري انگليس و سرسخت و نفوذناپذير در دفاع از منافع ملي ايران مي‌ديدند ،‌ بر آن شدند با دسيسه چيني شخصيت او را نزد شاه و حتي نزد افكار عمومي تخريب و او را عامل روس و مدعي سلطننت معرفي و به كمك عوامل داخلي خود و مخالفان قائم‌مقام در دربار شاه را به عزل و سرانجام به قتل او مجاب كنند . ولايتي دومين عامل دشمني انگليسي‌ها با قائم مقام را معاهده‌اي تجاري ميان ايران و روسيه همراه با انعقاد معاهده تركمانچاي در پايان جنگ دوم روس و ايران مي‌داند كه در 9 ماده به امضاء رسيد .

سرانجام پنج يا شش روز قائم‌مقام را در حوض‌خانه زيرزميني نگارستان نگاه مي‌دارند . براي تحليل بردن قواي جسماني او و اينكه شايد از گرسنگي بميرد از دادن غذا به او خودداري مي‌كنند تا سرانجام شب آخر ماه صفر ، اسماعيل خان قراچه‌داغي ، يكي از اشقيا و سرهنگ فراش‌خانه ميرغضب‌‌‌باشي ، با چند ميرغضب وارد حوض خانه مي‌شوند و دستمالي در حلق او فرو مي‌بردند و قائم مقام را خفه مي‌كنند و دهاني را مي‌بندند كه به پهناي فلك بود و براي خدمت به ايران فداكاري مي‌كرد .

ابوالقاسم قائم‌مقام فراهاني / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران / 27 به قلم دكتر علي‌اكبر ولايتي در چاپ نخست خود با شماگان 3000 نسخه و با قيمت20000 ريال توسط شركت سهامي كتابهاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

 

 

شنبه 29 بهمن 1390 - 11:29


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری