پنجشنبه 2 شهريور 1396 - 5:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

روايتي آميخته در حقيقت و تخيل

 

 گفتگو با:  شهريار زماني؛ نويسنده رمان «ناهيد» برگزيده سومين دوره جشنواره داستان انقلاب

  

 

شهريار زماني كه تجربه زيادي در نويسندگي ندارد، در زمان انقلاب حدودا ۱۲ ساله بوده است و بيش از هر چيز خاطرات تظاهرات آن سال‌ها در ذهنش باقي مانده است. ولي به كمك مطالعات تاريخي‌اش، رماني با نام «ناهيد» نوشته كه در آن زندگي شخصيِ دختر جواني را نقل مي‌كند، آن هم در بستر حوادث انقلابي. به مناسبت چاپ رمان «ناهيد» توسط انتشارات سوره مهر با او گفت‌وگوي كوتاهي داشتيم.

-رمان «ناهيد» بيانگر چند ماجراي مختلف و تو در تو است كه به گونه‌اي با هم در ارتباط است. چه مقدار از اين رمان براساس واقعيت‌ها بوده و چه مقدار برگرفته از تخيل شما؟

بخش انتهايي رمان كه مربوط به قاچاق اشياء عتيقه است،‌ ماجرايي واقعي است. همه مي‌دانند كه پسر اشرف يكي از قاچاقچيان عتيقه بوده و استاد عزت‌الله نگهبان نيز تلاش مي‌كرده تا حد امكان از قاچاق طلا و كتيبه‌ها و آثار باستاني به خارج از كشور جلوگيري كند. اين تقابل‌ها تا جايي پيش مي‌رود كه در ارديبهشت ۵۷ ساواك به استاد نگهبان در دانشگاه حمله مي‌كند. جز اين قسمت، ديگر بخش‌هاي كتاب كاملا پرداخته ذهن خودم است و هيچ يك از شخصيت‌ها هويت حقيقي تاريخي ندارند. البته من كتاب‌هايي را درباره شرايط آن زمان مطالعه كردم تا تخيلاتم به واقعيت نزديك باشد.

-چرا رمان را از زبان ناهيد روايت كرديد؟

بسياري از عوامل به كار رفته در رمان و داستان، ناخودآگاه است و مبناي شخصي ندارد. البته من آگاهانه ناهيد را قهرمان رمانم كردم تا از اين طريق به حضور زنان در زمان انقلاب و پيش از آن اشاره كنم. چون مي‌توان گفت كه از همان سال‌ها زنان ناگهان حضور بسيار پررنگ‌تري در اجتماع پيدا كردند.

- چرا ناهيد را شخصيتي برگشته از آمريكا معرفي كرديد؟

برايم مهم بود كه نسبت نگاه افراد خارجي به مقوله انقلاب را نشان بدهم. زيرا در انقلاب ما افراد از طبقات مختلف،‌ نه تنها در ايران بلكه در خارج از كشور، مثلا دانشجويان داخلي و خارجي نيز درگير شدند. ناهيد را به گونه‌اي معرفي كردم كه در سن ۱۴ يا ۱۵ سالگي به اجبار به آمريكا مهاجرت مي‌كند و در سن ۲۴ يا ۲۵ سالگي به ايران باز مي‌گردد. البته اين بار براي كشف ماجراي قتل پدرش.

- خورشيد يكي از شخصيت‌هاي متفاوت رمان ناهيد بود. مي‌خواستيد با حضور او در اين رمان چه چيزي را نشان دهيد؟

به نظر من خورشيد شخصيت محوري است كه در عين حال اثربخشي زيادي دارد. ما به معرفي چنين شخصيت‌هاي متفاوتي كه انسان‌هاي جامعي هستند، نياز داريم. خورشيد، كسي است كه توانست ناهيد را حتي با ظاهر متفاوتش، جذب كند و به حسينيه و مراسم عزاداري ببرد.
دکتر روانشناسي در طول رمان با سوالات متعدد از ناهيد جريان قتل پدرش را جويا مي‌شود. ولي اين شخصيت مبهم است.
اين دكتر، شَبيه نام دارد كه اسمي هندي است. البته دوپهلو هم هست. زيرا تا آخر ماجرا معلوم نيست كه او حتي مرد است يا زن. دكتر شبيه با ابهامي كه دارد، ما را با گذشته ناهيد آشنا مي‌كند. از طرف ديگر بحث‌هايي راجع به مذهب، جريان عاشورا، شام غريبان و... با ناهيد دارد. برايم مهم بود تا از نگاه فردي غير مسلمان كه در كودكي تجربه زندگي در ايران را هم داشته، به مسائل اسلامي بپردازم. خصوصا از اين جهت كه افراد خارجي زيادي بوده‌اند كه چند سالي را در ايران زندگي مي‌كردند و بعد به خارج از كشور مي‌رفتند و بعضي مراسم ديني در ذهنشان مي‌ماند.

-شما قصد داشتيد كه چه جنبه‌هايي از انقلاب را در اين رمان مطرح كنيد؟

من مايل بودم كه نقش مردم انقلابي را به شعارنويسي محدود نكنم. در عين حال روايت‌هاي جديدي از حضور خانم‌ها در اجتماع آن زمان داشته باشم. البته به گونه‌اي كه در هيچ يك به تكرار نيفتم. مثلا معمولا ساواكي‌ها را براي ما افرادي مسلح و خشن و بي‌عقل و شكنجه‌گر محض نشان مي‌دهند. ولي من دكتر پژمان را متفاوت از اين سبك رايج نشان دادم. زيرا افرادي شبيه دكتر پژمان هم در ميان ساواكي‌ها وجود داشت. من سعي كردم تا مباحث انقلابي را در زير ساخت رمان ناهيد به كار ببرم و ظاهر رمان را به بررسي جنبه‌اي از زندگي شخصي خود ناهيد اختصاص بدهم.

 

 

چهارشنبه 26 بهمن 1390 - 12:0


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری