سه‌شنبه 21 آذر 1396 - 8:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

علي الله سليمي

 

آشنايي کودکان با پيامدهاي اعتياد

 

نگاهي به کتاب«دست بزنم به کبريت؟!» سروده رودابه حمزه اي

 

کتاب«دست بزنم به کبريت؟!» يکي از جلدهاي مجموعه سه گانه براي کودکان است که رودابه حمزه اي، شاعر کودکان آنها را سروده و انتشارات سوره مهر حوزه هنري اين مجموعه را اخيراً چاپ و منتشر کرده است. کتاب«دست بزنم به کبريت» در کنار دو جلد ديگر اين مجموعه با عناوين؛«دست بزنم به چاقو؟ »‌و« دست به بزنم به قليون؟» عناوين سه گانه اي را تشکيل مي دهند که با تصويرگري نرگس دلاوري و طراحي و گرافيک حبيب ايلون روانه بازار کتاب ايران شده اند. رودابه حمزه‌اي اين مجموعه را براي آشنايي کودکان با انواع آسيب هاي اجتماعي در بخش مقابله با مواد مخدر سروده که در نوع خود آثار بکر و تازه اي محسوب مي شود. پيش از اين کمتر پيش آمده که شاعران کودک و نوجوان به سراغ مضامين اين چنيني بروند و اغلب کتاب هاي چاپ شده در حوزه  شعر کودک بيشتر مضامين لطيف و شاعرانه داشته اند که با عناصري مانند گل و دشت و پروانه و انواع جلوه هاي زيبا در طبيعت آميخته بوده است. بع اعتقاد شاعر، مشكلاتي مانند دخانيات و اعتياد در جامعه وجود دارد و نبايد آنها را پنهان كنيم، بلكه بايد آموزش درستي در اين زمينه به كودكان داده شود.

پيشينه انتشار اين مجموعه به زماني بر مي گردد که چندي پيش طي دعوتي كه انتشارات سوره مهر از شاعران كودک و نوجوان انجام داد، با حضور دكتر هومان نارنجي ها ، مدير كل فرهنگي و پيشگيري ستاد مبارزه با مواد مخدر تصميم گرفته شد كه سري كتاب هايي كه در آنها پنهان كاري وجود نداشته باشد و در مورد مسائل و خطراتي كه بچه ها در ارتباط نزديك با آن ها هستند صحبت شود.  در راستاي چنين رويکردي، رودابه حمزه اي در مجموعه سه جلدي شعر كودک خود سعي كرده است به موضوعاتي مانند دخانيات و حتي مواد مخدر كه بچه ها در جامعه و خانواده ها با آنها رو به رو مي شوند، بپردازد.

شعر اول مجموعه که عنوان کتاب(دست بزنم به کبريت) هم از آن برگرفته شده است، به صورت غير مستقيم به خطراتي که نزديک شدن به کبريت در پي دارد مي پردازد:«يه بسته کبريت اون جاست/ مي گه که روشنم کن/ بهش مي گم:«مي ترسم»/ مي گه« د روشنم کن»/ تا روشن اش مي کنم/ دستمو مي سوزونه/ مي اندازمش رو زمين/ خاموش مي شه ديوونه!/ ديگه به حرف کبريت/ گوش نمي دم هنوزم/ براي اين که اصلاً/ دوست ندارم بسوزم» (ص 6)

شاعر سعي كرده است در اين رابطه فرهنگ سازي را شروع كند و در مورد اين مسائل با استفاده از مهارت هاي در خانه به كودكان آموزش دهد، چرا که از نظر سازمان يونيسف هم اين مهارت ها اگر آموزش داده شوند، كودک در آينده تامين مي شود.

به نظر مي رسد حضور اين مجموعه شعر در دنياي کودکان امروز نيازي بود كه احساس مي شد و شاعر با درک اين موضوع توانسته به سوژه هاي شعري خود نزديک شود و آنها را در قالب شعرهاي کوتاه با مضامين آشناي جامعه امروز بيان کند. از منظر شاعر اين مجموعه چنين به نظر مي رسد که يک سري پنهان كاري ها در جامعه ما باعث شده كه هم دسترسي درستي به آمار نداشته باشيم و همچنين به دليل اين كه به اين مشكلات دقت نمي كنيم به اشتباه تصور مي شود چنين مشكلي وجود ندارد، در صورتي كه مشكلاتي مانند اعتياد در جامعه وجود دارد و روز به روز هم نسبت به رشد آمار سني بچه هاي جامعه ما مبتلايان به اعتياد هم بيشتر مي شوند.

رودابه حمزه اي با صراحت به سراغ سوژه هايي رفته است که پيش از در ادبيات کودک نشاني از اين مضامين نبوده است. شعر«اون آقاهه!» مثال روشني در اين زمينه است:«يه مرده توي کوچه/ يه خورده مرده بودش/ مامان مي گه که حتما/ يه چيزي خورده بودش/ بابام مي گه آقاهه/ افتاده پشت ديوار/ دور و برش پر بوده/ فتيله هاي سيگار/ مي گم:«بريم ببينيم»/ بابا مي گه:«نه بچه»/ مي گم: «کي اون رو کشته؟»/ بابا مي گه:«به ما چه!»/ بابام مي گه:«عزيزم/ از اين چيزا زياده/ کسي که اونو کشته/ بلاي اعتياده»/ مي گم الهي زودتر/ اعتياد رو بگيرند/ بندازنش تو زندون/ تا آدما نميرن» (ص 8 و 9)

شاعر با صراحت به موضوع اعتياد مي پردازد و آن را در دنياي کودکان هلاجي مي کند. به نظر او اين كه درباره مشكلاتي مانند سيگار و دخانيات و اعتياد براي كودكان نگوييم مانند اين است كه به كودک نگوييم برق خطرناک است و خطر برق گرفتگي را پنهان كنيم. اين مساله به كودک آموزش نمي دهد. شاعر در پي بيان يان مسئله است که درصد زيادي از بچه هاي ايراني شاهد اعتياد يكي از افراد خانواده يا آشنايان و يا نزديكان هستند و نمي شود در برابر اين مساله سكوت کرد و بچه ها هم از لحاظ سوادي و ارتباطي خيلي بالاتر از گذشته هستند و مسائل را بهتر درک مي كنند.

او در شعرهايش با ابراز تاسف از اين كه جامعه كشورمان عادت ندارد كه درباره مسائل و مشكلات روشن و شفاف صحبت شود، به خلق اشعار تکان دهنده اي مي پردازد که براي مخاطب کودک تازگي دارد. خواندن شعرهاي اين کتاب مثال هاي متعددي را در ذهن مخاطب تداعي مي کند. به طور مثال درباره بيماري ايدز سال ها پنهان كاري  شده است و اين نبود اطلاع رساني باعث شده بسياري دچار اين مشكل شوند و بعد از آن  متوليان امر متوجه شده اند كه بايد شفاف و واضح از اين مشكل سخن بگويند و مردم را آگاه كنند.

شعر«کلاغ سيگاري شده؟» از اين مجموعه جزو اشعار به يادماندني است که پيام آن در لايه اي از ساختار بيروني نهفته و شعر را به شدت دروني کرده است:«باباي بچه کلاغ/ سيگاريه، چه زشته/ خودم ديدم يه چوبي/ لاي نوکش گذاشته/ - نه عزيزم سيگار نيست/ اون يه چوب درازه/ آقا کلاغه مي خواد/ باهاش لونه بسازه/ هيچ کلاغي تا حالا/ لب نزده به سيگار/ چون مي دونه با سيگار/ مي شه ضعيف و بيمار» (ص 10 و 11)

مي توان با قاطعيت اعلام کرد که انتشار مجموعه شعر اخير جسارت بزرگي از طرف شاعر و انتشارات سوره مهر است، چرا که با استفاده از اين آثار مي توان در دراز مدت بر روي مخاطب جوان تاثير گذاشت و بايد بپذيريم كه اين هم يک نوع از آموزش است و بايد اجازه بدهيم كودكان به موضوع نزديک شوند چرا كه پنهان كردن يك مشكل، راه حل رفع آن نيست.

تيتر و عنوان و تصوير كتاب ها هم مي تواند جذب اوليه را براي كودک داشته باشد و توجه بچه ها را جلب كند و وقتي بچه ها جذب شدند زمينه براي نفوذ به ناخودآگاه شان فراهم مي شود.

 

 

چهارشنبه 26 بهمن 1390 - 8:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری