جمعه 2 تير 1396 - 16:34
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

محمد عصاريان

 

شايد فکر کردند خوشنويسان حرفي براي گفتن ندارند!

 

 

گفتگو با عليرضا مقدم، خوشنويس و نقاش:

  

«هنرمندان خوشنويس بسيار علاقمندند که بتوانند در جشنواره 1404 شرکت کنند اما نمي­دانم چرا وجود اين بخش در جشنواره هنري ايران 1404 پيش بيني نشده است. اگر خوشنويسان مي­توانستند در اين جشنواره شرکت کنند بي شک آثاري خلق مي­شد که مي­توانست نظر مخاطبان را به خودش جلب کنند هرچند آقاي ديباج مدير مرکز هنرهاي تجسمي حوزه هنري و يکي از متوليان برپايي  جشنواره­ 1404 صحبت­هائي شده است که منتظر نتيجه هستيم هر چند که چند روز پيش بحث داوري آثار رسيده به جشنواره هم مطرح و آثار داوري شدند ما جامعه خوشنويسان هنوز منتظر جواب ايشان هستيم.»

اين صحبت­هاي عليرضا مقدم خوشنويس و نقاش مطرح کشورمان است. چطور مي­شود در جشنواره­اي با چنين اهميتي براي تدوين سند هنري ايران 1404 از هنرمندان خوشنويس ما، هنري ايراني اسلامي سراغي گرفته نمي­شود؟ بخشي از جواب سؤالمان را از استاد مقدم دريافت کرديم بخش ديگر در دست مديران هنري هنرمندمان است:

- با توجه به اينکه جشنواره 1404 آينده­اي متعالي را براي ايران اسلامي در نظر گرفته است و از تمامي شاخه­هاي هنري و فرهنگي براي تدوين اين سند دعوت به همکاري کرده بودند جاي هنر خوشنويسي در جشنواره­ 1404 خالي بود. دليل شرکت ندادن اين شاخه هنري اسلامي ايراني را در  جشنواره­ 1404 در چه مي­دانيد؟ 

در جشنواره 1404 که­ توسط حوزه هنري مطرح و پايه گذاري شد به نوعي تهييج هنرمندان براي تدوين سندي فاخر و متعالي براي آينده هنري و فرهنگي کشورمان بود اما دليل اينکه چرا هنر اسلامي و پر اهميت خوشنويسي از شرکت در اين جشنواره مغفول مانده است را بايد از مديران اجرائي و راهبردي جشنواره پرسيد البته ما اعتراضمان را به گوش جناب گودرزي مدير مرکز تجسمي حوزه هنري رسانديم اما ايشان قول دادند که طي برگزاري جشنواره­ 1404 اين شاخه هنري به جشنواره­ راه پيدا کند که تا امروز که داوري آثار هم به پايان رسيده است خبري از شرکت اين شاخه هنري در جشنواره 1404 نيست. هنرمندان هم بسيار گله مند هستند از طرفي به نظر مي­رسد به دليل اينکه مديران و هنرمندان شرکت کننده در اين جشنواره اکثراً آثار و هدف را منوط به ارائه تصوير مي­دارند شايد احساس شده است که هنر خوشنويسي سخني تازه ندارد يا از ارائه تصوير معذور است اما بنده چند نمونه را تنها براي مثال آماده کردم که يکي از اين آثار حديث نبوي است که مي­فرمايد: اصلحهم للناس اصلح ترين شما کسي است که براي مردم سودمندتر باشد افقي که ميان مردم بسيار کمرنگ شده است بحث سودمندي بحثي است که براي رسيدن به اهداف فرهنگي و هنري 1404 يکي از اصول زيربنائي اخلاقي هنرمندان و مديران اجرائي مي­تواند قرار بگيرد. به هر حال هنر خوشنويسي مي­توانست در خدمت اين جشنواره باشد که متاسفانه اين فضا فراهم نشد.

- از طرفي بحث تکنيک و ابداع خطوط جديد و اهتمام به آن مي­توانست يکي ديگر از شاخه­هاي پر بحث حضور اين هنري اسلامي در جشنواره باشد.  

دقيقاً. از طرفي اين هنر امروز در کشور به مرحله­اي رسيده است که مي­تواند در جهان بهترين نمونه اثر هنري­مان تلقي شود چنانکه هم اکنون نقاشي خط ما در جهان مورد اقبال عجيبي قرار گرفته است شاخه­اي از هنر که خارجي­ها به آن بسيار توجه مي­کنند الان در حراج کريستي گران­ترين اثرهاي هنري که به فروش مي­رسد آثار خوشنويس ماهر ما جناب احسائي يا صداقت جباري است. اين يک استراتژي هنري در سطح جهان مي­تواند باشد که متأسفانه خودمان را از داشتن آن محروم مي­کنيم. ما در اين عرصه بسيار جلو هستيم چرا که اين يک هنر ايراني است و به ما تعلق دارد. ما مي­توانيم از اين طريق فرهنگ و هنر و حرفمان را به جهانيان صادر و عرضه کنيم.

- آثار سالانه برخي از هنرمندان به عنوان آثار ارسالي به جشنواره 1404 محسوب شده است. اين عدم حمايت مالي و ارزشي از هنرمندان حوزه هنري بيانگر چيست؟

ببينيد من قائل به اين هستم که اين مديران فرهنگي ما هستند که اگر از هنرمند حمايت نکنند مطمئن باشند که ريشه­هاي هنر فاخر خشک خواهد شد. هنرمند بايد حمايت شود و سپس نگاهش به موضوعات را به بهترين نحو به تصوير بکشد چرا که برآيند اين تفکرات تدوين کننده سند فرهنگي و هنري اين کشور از 1404 خواهد شد به هر حال جايگاه فکري هنرمند يک جايگاه خاص است يک نگاه ريزبين که مطمئناً ديگر ارکان هنري ما توانائي استفاده از اين ديد را ندارند هنرمند مي­تواند با استفاده از اين نگاه ويژه به شرط حمايت همه جانبه توسط مديران عرصه فرهنگ نگاه اميد و حرکت را در سطح جامعه بوجود بياورد.

- اينکه هنرمندان اکثراً آثاري را با رويکرد مالي و مادي تهيه و به دست مخاطبان مي­رسانند بينش و شناخت هنرمند ما را دچار آسيب نکرده است؟

هنرمند جامعه به عنوان يک نخبه فرهنگي و هنري مي­تواند راهکارهاي خاص را ارائه کند اما مهم اين است که ببينيم اين جامعه چقدر به هنرمندش احترام مي­گذارد. اينکه جامعه امروز از هنرمندش غافل مانده است شکي در آن نداريم ما بودجه­اي که در عمران خرج مي­کنيم اگر نيمي از آن را در سطوح فرهنگي هزينه کرده بوديم امروز وضع هنري­مان بسيار متفاوت­تر از امروزمان بود. در کشورهاي پيشرفته براي رشد فرهنگ و هنر بدون ترديد بخش مهمي از بودجه را به فرهنگ و آشنائي مردم با هنرمندان اختصاص مي­دهند چرا که اگر نگاه فرهنگي مردم به هنرمندانشان تغيير نکند جامعه ضرر خواهد کرد. اگر نگاه مردم تغيير کند انتخاب و سطوح سليقه تغيير خواهد کرد. در جامعه ايجاد فکر خواهد شد و صحنه زيباتر مي­شود. ما امروز از فرهنگ ايراني اسلامي­مان بسيار دور شده­ايم و با خاطره­هاي تاريخي­مان زندگي مي­کنيم.             ­      

- چرا به هنرمند اعتماد نمي­شود؟

يک بخش به خود هنرمندان مربوط مي­شود و بخش ديگر اين مديران اجرائي هستند که نگاه سنتي و يکنواخت به هنر و هنرمند دارند. نگاه کنيد هر هنرمندي با خلق اثر خود تفکرش را بر روي بوم يا هر دو صورت ديگري از هنر مي­آورد. اگر اين هنرمند مفاهيم ايراني اسلامي ارزشي را در آثارش انتقال داده باشد مي­توان به آثار خلق شده وي اعتماد کرد و از آن بهترين استفاده را برد اما اگر هنرمندي مخالف اين تفکرات قلم بزند مطمئناً مورد بي مهري مردم و مسئولين قرار خواهند گرفت به نوعي هنرش را دچار آفت مي­کند نمي­تواند به عنوان يک هنرمند متعهد جريان ساز باشد. بنابراين ريشه­هاي هنري و فرهنگي­مان رفته رفته کمرنگ و متزلزل مي­شود.

- زيربناي اقتصادي فرهنگ به خصوص معيشت هنرمند کجاي اين دستورالعمل قرار مي­گيرد؟

اين يک تعامل دو طرفه است هنرمند دغدغه غم نان دارد اگر اين مدير فرهنگي متوجه اين موضوع نباشد و براي حل آن قدمي برندارد. مطمئناً از دايره مديران هنري خارج و تبديل به يک ضد مدير خواهد شد. البته در ابتداي انقلاب که اهداف فرهنگي ما بسيار واقعي­تر و صادقانه­تر بود هنرمندان با سختي­هاي بسيار بيشتر از امروز هدف گذاري مي­کردند و ادامه مي­دادند از طرفي مديران هم بيشتر هواي هنرمندشان را داشتند اما امروز وحدت کلمه و اتفاق نظر بين اين دو قشر از ميان رفته است.

- فنداسيون جشنواره 1404 چقدر قابل اعتماد است؟

اينکه اين سند تدوينگر فضاي فرهنگي و هنري 20 ساله آينده کشورمان است به نظر مي­رسد کار سخت و البته زيبائي است. اما اينکه اين سند تا چه حد مي­تواند کاربردي باشد يک بحث فراگير و زمانبند مي­طلبد. ما بايد واقعيت­ها را در اين 20 سال مشاهده کنيم و براساس اين حوادث آينده را پيش بيني کنيم نمي­شود يک دستورالعمل کلي صادر کرد و همه را موظف به رعايت آن دانست البته بايد برنامه ريزي­ها صورت بگيرد اما اتفاقات هم بايد در آن جايگاه خاص خودش را داشته باشد. اکثر سندهاي نوشته شده به اين طريق بسيار کلي است و کلي گوئي براي طراحي آينده يک کشور بسيار خطرناک است. اينکه افق اقتصادي سياسي اجتماعي علمي و فرهنگي و هنري ما را در 20 سال آينده به تصوير مي­کشيم قابل تقدير است اما بايد ديد هنرمند و نگاه هنر در بخش فرهنگ و هنر اين سند چقدر اهميت و جايگاه دارد. هنرمند مي­تواند با نگاه ريزبين خود يک سري حوادث و موضوعاتي که از نگاه مدير غافل مانده است را يادآوري کند چه بسا اين يادآوري بيانگر يک سري تصميمات کلي­تر و واقعي­تر شوند. از نگاه اول به نظر مي­رسد برنامه ريزي که براي پياده سازي اين سند شده است نمي­تواند افق مدنظر هنري و فرهنگي­مان را به درستي اجرائي کند.

- به نظر مي­رسد برخي از آثار رسيده به جشنواره از راهيابي به جشنواره باز مانده­اند.     

ايران براي همه است اگر هنرمندي هم نظري مخالف نظر مديران و ديگر هنرمندان دارد بايد به آن به عنوان يک انتقاد هنري نگاه کرد. نبايد هنرمند را دشمن ببينيم بايد ديدگاه وي را بررسي کنيم که اگر انتقادات وي از روي صلاح و حسن نيت است به کار بگيريم در غير اينصورت هيچ ايرادي نبايد به ابراز اين عقايد گرفت چرا که اثرگذار نخواهد بود.

- به نظرتان همسو شدن نگاه هنرمندان با مديران اجرائي جشنواره­ امري پسنديده است؟ 

در اين باره بايد بعد از برگزاري جشنواره گفت و گو کرد اما نکته­اي لازم مي­دانم بگويم و اينکه مديران ما کلاً علاقه خاصي به برگزاري جشنواره دارند اما هيچ گاه بعد از برگزاري يک جشنواره برآيندي از نقاط ضعف و قوت تهيه نمي­شود که در سال­هاي بعد جشنواره­ها به گونه­اي پر ضعف برگزار نشود. سعي مي­کنيم که تنها آمارها را بالا ببريم. به بحث تبليغات و نمود عيني برگزاري اين قبيل جشنواره­ها را در سطح شهر و کشورمان توجهي نداريم اگر به تبعات برگزاري و به آينده پيش روي هنرمندان و مردم توجه کنيم سعي مي­کنيم هر ساله با پيگيري و رسيدگي به نقاط ضعف و پررنگ کردن نقاط مثبت جشنواره­هايمان را پرثمرتر کنيم بايد در برگزاري جشنواره­ها از مشاورين ارشد همان شاخه هنري هم استفاده شود که متأسفانه اين قبيل کارها در ايران و بخش­هاي مختلف فرهنگي و هنري بيشتر به يک اتفاق غير ممکن شبيه است. از طرفي اکثر جشنواره­ها شتابزده برگزار مي­شود برنامه ريزي درستي نداريم اگر سطح اطلاع رساني در سطح کشور مناسب باشد هرکسي که در اين ميان حرفي براي گفتن دارد مي­تواند در اين فضا شرکت کند و جشنواره پربارتر پيگيري شود. هرکس بيايد و حرفش را بزند. انتخاب با مردم باشد. متأسفانه اين نقد به اين جشنواره شديداً وارد بود که بحث اطلاع رساني بسيار ضعيف پيگيري شد. در کشورمان جشنواره­ها برگزار مي­شود بدون اينکه هنرمندان مطلع باشند از لحاظ صدا و سيما هم کمبودهاي اطلاع رساني هميشه وجود داشته است.

- با توجه به نگاه خاص شما به هنر و آينده نگري در فرهنگ و هنر اين مرز و بوم، ايران هنري 1404 را چگونه مي­بينيد؟     

اگر از نگاه پايه­اي نگاه کنيم طرح، طرحي زيبا است اما نقاط ضعف و قوت بسيار دارد به هر حال در هر کشور توسعه يافته­اي طراحي چنين آينده­هائي و به نوعي هدف گذاري يک رول مرسوم و کارآمد تلقي مي­شود. حوزه هنري شروع اين کار را به عهده گرفته است اما اين حرکت زيبا با استفاده از ابزارآلات تبليغات و اطلاع رساني بسيار موشکافانه­تر و پر ثمرتر خواهد شد. اگر نگاهمان سطحي باشد اتفاقي که افتاده اين خواهد بود که تنها يک جشنواره برگزار شده است اما اگر بخواهيم رو به جلو حرکت کنيم بايد نقاط ضعف و قوت­مان را پيگيري کنيم ما با توجه به اينکه کشوري مستعد هستيم روند خوبي را در هنر خواهيم داشت اگر مسئولين و اقشار جامعه دوگانه عمل نکنند و متحد به هنرمند اعتماد داشته باشند طبيعي است که هنرمند به اهدافش خواهد رسيد و افق هنري و فرهنگي کشور را براي آينده و آيندگان به بهترين نحو ترسيم خواهد کرد.             ­             

 

سه‌شنبه 18 بهمن 1390 - 11:57


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری