چهارشنبه 1 شهريور 1396 - 1:7
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

فرهنگ متين

 

نگاه تک قطبي در 1404 آفت فرهنگي است

 

  

گفتگو با علي محمد شيخي

 در بررسي­هاي هنرهاي تجسمي هنگاميکه به دوران معاصر مي­رسيم با يک مسئله اساسي روبرو خواهيم بود. مسئله­اي که بارها با عنوان­هايي همچون نوگرائي در هنر، هنر مدرن، هنر نو و از اين دست نام­ها مطرح شده و در زمان­هاي مختلف به شکل­هاي گوناگون خود را نمايان ساخته است حال در اين ميان يکي از رويدادهاي مهم اين نوگرائي تاثيرگذار بوده است، انقلاب اسلامي و پس از آن نگرش به هنر انقلاب اسلامي است اگر بخواهيم نگرش درستي به روند حرکت هنرهاي تجسمي ايران پس از انقلاب داشته باشيم بايد دو نکته را در نظر داشته باشيم نکته نخست تغييراتي است که در اين هنرها به واسطه تغيير عقايد و انديشه­ها بوجود آمده است و نکته مهم ديگر تغييراتي زماني و مکاني و محافلي است که اين هنر مي­توانسته است در بستر آن رشد و نمو داشته باشد. يکي از اين مراکز و نهادهاي مهم و تأثيرگذار در هنر بعد از انقلاب در چگونگي رشد نقاط قوت و برطرف ساختن نقاط منفي و ضعف همين حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي است. مکاني که به گفته استاد محمدعلي شيخي نقاش چيره دست انقلابي از زماني که هنوز پشت لبش سبز نشده بود و در حوزه فعاليت مي­کرد، نگرش اين مرکز به هنر انقلاب قابل تقدير بوده است اما اين اتفاق خوشايند در گذر زمان بنابر عوامل مختلف دستخوش تغييرات منتقدانه­اي شده است. امروز در حوزه هنري شاهد برگزاري جشنواره ملي هنري 1404 هستيم. جشنواره­اي که در جهت و راستاي تدوين چشم انداز و سند هنري ايران در 14 سال آينده طراحي و برگزار شده است که از نظر استاد شيخي با توجه به اينکه يکي از متوليان برگزاري مديران هنري حوزه هنري بوده­اند نگاه کم رنگي به هنرمندان خود حوزه هنري پيرامون شرکت و سفارش اثر در جشنواره 1404 شده است که مي­توان اين اتفاق را در راستاي تغييرات منتقدانه سالهاي اخير روند هنري حوزه هنري داشت:

- جاي خالي هنرمندان متعهدي همچون شما در جشنواره هنري ايران 1404 خالي است.  

به هر حال جشنواره 1404 هم به مانند ديگر جشنواره­ها خالي از گروه مشاورين و کم رنگ از نظر شرکت هنرمندان متعهد در حال برگزاري است و علل اين بي توجهي­ها به هنرمندان فاخر و بزرگ­مان را بايد از متوليان هنري برگزار کننده جشنواره پرسيد. به نظر مي­رسد برگزاري اين چنين جشنواره بيشتر نگاه­ها را به سمت پر کردن ميدان کاري مديران سوق مي­دهد به نظر مي­رسد اين غيرعلمي و هنري کار کردن برخاسته از يک نياز لحظه­اي متوليان است. ممکن است سؤال شود که پس اين آثار رسيده هنر نيست؟ البته که هنر است اما اگر احترام امامزاده به متولي نباشد بايد درب امامزاده را بست. اين هنرمندان هستند که بايد ابتدا به يکديگر اعتماد کنند و احترام بگذارند تا بتوان از مديران توقع داشت در لحظه­هاي حساس و سرنوشت ساز هنري و فرهنگي بزرگان هنر کشورشان را فراموش نکنند.

گاهي اين بي تجربگي­هاي هنرمندان و جزيره­اي عمل کردن باعث مي­شود که دود اين قبيل اتفاقات ناخود آگاه به چشمان مخاطبان برود. اگر فلسفه وجودي حوزه هنري را بجوييم خواهيم ديد که فلسفه تأسيس اين مرکز چيزي نبوده است جز مقابله با هجمه­هاي داخلي و خارجي و اگر بيانات و دستان پر عنايت مقام معظم رهبري بر بالين حوزه هنري نبود تا امروز اين مرکز هنري در لابه­لاي هجمه­هاي مختلف از بين رفته بود. خيلي­ها خواستند که حوزه از دايره فرهنگ و هنر کشور حذف شود اما خوشبختانه موفق نشدند اينکه حوزه هنري بنابر تعهد هنري­اش مي­خواهد در اکثر فعاليت­هاي هنري عظيم در سطح کشور پيش قراول باشد نکته­اي جالب و تحسين برانگيز است اما بايد اين حرکت با نگرش مديران در حوزه و مراکز مرتبط با جريان­هاي فرهنگي حوزه منطبق باشد. اگر نگرش مديران نگاه تک قطبي باشد اين مقوله خودش مي­تواند يک آفت باشد. اگر اين نگاه تک قطبي جريان ساز شود نتيجه اين مي­شود که در جشنواره هنري ايران 1404 تنها شاهد حضور يک طيف خاص هنري هستيم. هر چند ما که سالهاست برادري­مان را با حوزه و هنر متعهد اسلامي ثابت کرده­ايم اما باز هم از اين قافله عقب گذاشته شديم. به نظرم نقش جريان هنري 1404 که از فرمايشات رهبري گرفته شده است يک نقش اثرگذار در سطح کلان فرهنگي و هنري کشور است اما اين طرح توسط مديران مياني به خوبي پخته نشده است ببينيد خود من از کساني هستم که حوزه هنري را پايه گذاري کرديم به طور تمام وقت هم در حوزه هنري فعاليت مي­کنيم اما طي اين مدت هيچ خبري از برگزاري کيفي جشنواره 1404 نداشتيم شايد بتوان اين عامل را منوط به کم کاري در عرصه اطلاع رساني دانست اما آيا مديران هنري در اين زمينه کم کاري نکرده­اند؟ دوستان حتي زحمت اين را هم نکشيدند که براي تمهيد و پربارتر برگزار شدن اين جشنواره به صورت شورائي عمل کنند و نظر ديگر هنرمندان جريان ساز را در اين زمينه جويا شوند.

- خودتان به عنوان يک هنرمند متعهد سعي نکرديد وارد عمل شويد؟

احساس مي­کنم اگر اصراري در ميان باشد دوستان فکر مي­کنند ما با جهت گيري نظر مي­دهيم. از طرفي هنرمند چشم و دل سير نگاه مي­کند و براي اين نوع برخوردها حساسيت به خرج نمي­دهد اما نبايد جزيره­اي عمل کرد. مديران هنري مدتي است که در بخش­هاي مختلف هنري جزيره­اي عمل مي­کنند و اين به نفع هيچکدام از دو طرف نيست از طرفي اکثر هنرمنداني که در جشنواره حضور پيدا کردند از طريق آثار سفارشي وارد شدند. به نظرم حرکت سفارشي در کل براي چنين جشنواره­هائي که رنگ و بوي تدوين يک سند هنري براي آينده و آيندگان را دارد، غلط است. از طرفي اگر هدف سفارشي کار کردن است چرا تنها به يک سري از اشخاص خاص و مورد تأئيد سفارش اثر داده شده است. از طرفي مديران عنوان مي­کنند کار رسانه­اي شده است. کدام رسانه؟ من که الان چند روز است که از طريق صدا و سيما نامي از 1404 مي­شنوم. هنوز هنرمندان در پي اين هستند که اصلاً جشنواره هنري ايران 1404 چيست؟

- سطح آثار رسيده بيشتر جنبه دانشجويي دارد؟

خوب اين طبيعي است و وقتي اساتيد از برگزاري جشنواره مطلع نباشند يا قهر کرده باشند رنگ و بوي آثار هم به اين سمت حرکت مي­کند اگر در جشنواره جايزه گذاشتيد پس سفارشي کار کردن چه معنائي مي­تواند داشته باشد از طرفي بايد مديران براي جشنواره به دنبال برگزاري يک فينال هنري مي­بودند که اگر اينگونه عمل مي­شد مي­توانستند از لابه­لاي آثار ارسالي آثاري مدرن و خلاق بدست بياورند.

- البته نبايد از اين موضوع غافل شد که حدود 2500 اثر به جشنواره رسيده از اين ميان آثار خلاق و حرفه­اي کم نيست؟

ممکن است يک اثر a4 هم يک اثر محسوب مي­شود مهم نگاه هنري اثر است. کميت مهم نيست.

- دبيران هنري نقاط ضعف موجود در جشنواره را با توجه به گستردگي موضوعي جشنواره و بي سابقه بودن آن يک موفقيت مي­دانند؟        

اگر از افراد نخبه در عرصه­هاي مختلف فرهنگي هنري مشاوره مي­شد مي­توانستند به موفقيت­هاي عيني­تري دست پيدا کنند. شما قضاوت کنيد که وقتي از همين هنرمندان در مراکز ديگر دعوت به عمل مي­آيد براي حضور و مشاوره قيامتي برپا مي­شود اما همين هنرمندان مورد بي مهري مسئولين برگزاري جشنواره قرار گرفتند.

- چرا سعي نکرديد اثري را جداي سفارش خلق و جشنواره ايران هنري 1404 هديه کنيد؟

جشنواره بيداري اسلامي که در حوزه برگزار شد هم داستاني شبيه به داستان 1404 داشت که در آن جشنواره با اينکه دعوتي از ما نشده بود اما بنده اثري خلق کردم و به جشنواره هديه کردم اما چند بار مي­توان اين کار را انجام داد آثار بنده داراي امضاء هستند چرا هنرمنداني مانند شيخي بايد از دايره هنري مديران بيرون باشند آيا اين به نفع هنر انقلاب و هنر متعهد است؟

- برخي هنرمندان گله دارند که در بخش­هائي از هنر ايراني اسلامي مانند تذهيب و خوشنويسي دعوتي از هيچ هنرمندي نشده است يا بهتر بگويم اين بخش­ها به جشنواره راه داده نشده­اند؟

در حاليکه بهترين آثار ايراني اسلامي ما آثار هنرمندان خوشنويس و تذهيب کار ما است هنري که حرف­هاي بزرگي براي آينده هنري اين کشور دارد. به نظرم به غير از اين نقاط ضعف که گفته شد يکي از بزرگترين ضعف­ها شرکت دادن آثار بزرگان هنري در بخش­هاي مسابقه­اي است به عنوان مثال يک تابلو نقاشي بنده در نمايشگاه­هاي بين المللي بيش از 7 ميليون خريد و فروش شده است حالا دوستان توقع دارند بنده براي 6 ميليون حداکثر جايزه مسابقه اثر هنري خلق کنم بنده حاضر بودم رايگان اثري به اين جشنواره هديه کنم که هيچ استقبالي نشد. به نظرم اگر هم قصد دارند بزرگان را به سوي بخش مسابقات جذب کنند در ميزان جوايز بايد تجديد نظر کنند. دوست دارم اين گفته­ها درشت بنويسيد.

- حوزه هنري به نظر خانه­ي هنرمندان متعهد و مسلمان در سراسر ايران است؟

نه تنها ايران بلکه مي­توان از خانه­ي هميشگي هنرمندان متعهد جهان نام برد. تا چند سال پيش هرجاي جهان که مي­ خواستند مجموعه­اي از آثار هنرمندان مسلمان را به نمايش بگذارند از حوزه و هنرمندان حوزه هنري دعوت مي­کردند که متولي برگزاري اين جريانات باشد اما متأسفانه جبهه بندي­هاي هنري هنرمندان را دلزده و سرد کرده است. اينگونه مي­شود که مديران سفارش کار مي­دهند تا آبروي جشنواره هنري ايران 1404 حفظ شود.

- به نظر برخي از کارشناسان بهتر بود هزينه و زمان صرف شده براي برگزاري جشنواره ايران 1404 صرف پرداختن به زيرساخت­هاي هنري و فرهنگي و وضعيت معيشتي هنرمندان مي­شد تا آثار صادقانه­تر شوند؟

بهتر است در اين زمينه وارد صحبت نشويم چرا که نه تنها بنده بلکه اکثر هنرمندان دل پر دردي دارند. چرا که با سرمايه­هاي بسيار کمتر از اين موارد هم مي­توانيم کارهاي عظيم زيربنائي فرهنگي انجام دهيم البته خواستن و ايجاد انگيزه در هنرمندان توسط مديران بخش عظيمي از اين مهم است. از طرفي صحبت نمي­کنم چون اگر نکته­اي بگويم از فردا ده­ها بيانيه صادر خواهد شد.

- به نظرتان مهمترين مشکل سر راه جشنواره ايران 1404 چيست؟    

مشکل منوط به امروز و ديروز نيست. مشکل از جائي شروع شد که حوزه هنري تبديل به يک اداره شد زمانيکه ما اينجا آمديم هنوز پشت لبمان سبز نشده بود اما الان داريم پشت لبمان را رنگ مي­کنيم پس با حوزه هنري زندگي کرديم. زماني حوزه 1000 نفر هنرمند داشت و 200 نفر کارمند اما الان اين موازنه برعکس شده است و هرکسي هم کار خودش را مي­کند. چه مشکلي مي­تواند از اين بزرگ­تر باشد که حوزه هنري، ماهيت هنري­اش را از دست داده است؟ حوزه هنري تبديل به فرهنگ سرا شده است. اي کاش مديران اندكي نگاه دلسوزانه ما هنرمندان و خانه بدوشان حوزه را درک مي­کردند.                                                      

 

 

يكشنبه 16 بهمن 1390 - 14:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری