چهارشنبه 26 تير 1398 - 20:52
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

به رنگ هنوز

 

به رنگ هنوز

مؤلف: حبيب الله بخشوده

ناشر: صرير (به همت حوزه هنري استان ايلام)

نوبت چاپ: اول 1384

 

جنگ تحميلي رژيم عراق عليه ايران به عنوان مهم ترين پديده ي اجتماعي در دهه ي شصت، تأثيري فوق العاده بر تمامي گونه هاي ادبي و هنري گذاشت و به عنوان تکانه اي عاطفي و اجتماعي، بستري فرهنگي را براي آفرينش هاي مختلف ادبي و هنري پديد آورد. در اين ميان شعر دفاع مقدس به عنوان شعري ايدئولوژيک ،با ماهيتي ملي و مذهبي ،جلوه گاهي گسترده براي ظهور و بروز استعدادهاي نهفته و جوان کشورمان بود و اين نسل مشتاق و پر انرژي را واداشت تا با تجربه اندوزي، خالق آثاري در قالب هاي گوناگون شعري باشند. در اين ميان شعر سپيد به عنوان قالبي نوظهور و امروزي از اهميت خاصي در شعر مقاومت برخوردار است.

کتاب حاضر به بررسي محتوايي ساختار شعر سپيد دفاع مقدس مي پردازد. اين کتاب با حمايت حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي استان ايلام در 123صفحه و توسط انتشارات صرير به چاپ رسيده است.

مؤلف در مقدمه اين اثر آورده است: در اين کتاب علاوه بر آثار مهم ترين و جدي ترين سپيد سرايان شعر پايداري، بر آن بوده ام تا با رجوع به جُنگ هاي مختلف ادبي و جرايد از سرايندگاني که به هر طريق در اين راه قلم زده اند استفاده نمايم و از سروده هايشان بهره‌ها ببرم از اين رو اثر حاضر در دو فصل به بررسي ساختار و محتواي شعر سپيد دفاع مقدس، پرداخته است.

مواردي که در فصل اول به آنها اشاره شده است، مشتمل بر، نمادگرايي در حوزه ي شعر سپيد مقاومت، حوزه‌ي صور ‌خيال و بديع در شعر سپيد مقاومت، آرايه هاي بديعي و نيز واژه ها، ترکيب ها و اصطلاحات در اين نوع شعر مي باشند.

در بخشي از كتاب در خصوص نمادگرايي دراين حوزه، مي خوانيم: نمادها، همواره در دو حوزه ي معناگرايي و تصويرآفريني نقشي عميق داشته اند و همين دو خصلت ارزشمند ادبي سبب شده است تا نمادها در ساز و کار سرايندگي، به شکلي کارآمد مورد توجه قرار گيرند. شاعران شعر سپيد پايداري نيز براي رهايي از ورطه ي تاريک و ناپيداي شعارزدگي، راهي جز تمسک به نمادهاي گوناگون نيافتند و به اين ترتيب با به کارگيري نمادها، تداعي هاي پررمز و رازي را در حوزه هاي تمثيلي با زمينه هاي فرهنگي، آئيني و تاريخي ايجاد نمودند و به شيوه ي سمبليک نزديک و نزديک تر شدند.

حوزه ي تمثيلي شعر پايداري، آنگاه که عناصر نمادين خود را از محيط پيرامون وام مي گيرد به تقويت و گسترش هرچه بيشتر عنصر خيال مي پردازد کلام را از سطح نازل نثر به سطح عالي شعر، ارتقاء مي بخشد. در اين ميان تمثيل هاي آئيني و تاريخي در غناي انديشه ي شاعران و پيوند آنها با مليت و دين و پيوند آنها با واقعيت هاي امروزين جنگ موثر باشند.

در ادامه نيز اشعاري براي غناي بحث حاضر آورده شده است، يکي از اشعاري که در اين زمينه، سروده شده است، همدستي نمادهاي ديني، عرفاني، تاريخي و ادبي را نشان داده که شعر را به شيوه اي نمادين با زنجيره اي از تداعي هاي معهود از سطح شعار صرف بالاتر برده و سروده اي بوجود آورده که موجب فخامت کلام گرديده است:

تو را به کدامين ديار عشق

سوي مذبح اخلاص مي برند

که دارهاي بلند نجابت

از عطر حلاج و ميثم آکنده است

تو عطر عاطفه ي دار را

آن سان به استغاثه نشستي

که استخاره به نام بلند ونامي تو

قرعه ي شهادت زد...

در فصل دوم اين نوشتار که اختصاص به بررسي محتوايي شعر سپيد دارد موارد و عناويني نظير: بهره گيري از مفاهيم اسلامي در شعر سپيد مقاومت، تلفيق حماسه و عرفان، توصيف گري، مضامين اعتراض آميز، مژده پيروزي و بشارت روشنايي، تحسر، تأثر و غبن شاعرانه در شعر سپيد مقاومت و نيز تأثيرپذيري از شاعران سپيدسراي ايراني و شاعران ديگر کشورها، بررسي و ارزيابي شده اند.

  شعر سپيد مقاومت به مثابه‌ي درختي که ريشه در چشمهسار فرهنگ اسلامي دارد، طراوت شاخه هايشان را از مفاهيم بزرگ ديني، تاريخ پرنشيب و فراز اسلام و الگوهاي مختلف آئيني مي گيرد و خود را با آنها پيوند مي زند.

از ميان حوادث تاريخي اسلام، حادثه ي عاشورا به عنوان جلوه گاهي خونرگ و مؤثر در بيداري امت اسلامي، بسامد بالايي در شعر مقاومت دارد. اين حادثه ي فرهنگ ساز به دلايل گوناگوني از جمله مشابهت تقريبي آن در شکل نبرد و وجود الگوهاي متناسب با جنگ و به منظور تحسين و تحبيب بزرگان دين وتنفر و انزجار از دشمنان اسلام، بارها مورد توجه سرايندگان شعر پايداري قرار گرفته است. مفاهيم بلندي چون، آزادگي، ايثار، مظلوميت، شهامت، جانبازي، امر به معروف و نهي از منکر همه وهمه در عاشورا مصاديق آشکار و زيبايي يافتند که در کمتر نبردي از حوادث تاريخي اسلام مي توان مشابه آن را مشاهده نمود:

معراج مردان را

قامت بستي

به زخم حسين(ع)

درظهر عاشورا

و از اين روست

اي دوست

که خورشيد

در هر غروب

به زخم ستاره گون شقيقه ات

اقتدا مي کند

و هر پگاه

نام تو را

چونان سلاح سرخ نمازش

ادا مي کند.

سراينده در شعر يادشده علاوه بر ايجاد پيوند بين شهيدان و مقتدايشان حضرت امام حسين از استخدام برخي از مفاهيم ديني همانند: نماز ظهر عاشورا و معراج که در اينجا چيزي جز شهادت نيست، بهره برده است.

در قسمت ديگري از اين فصل آمده است: شعر مقاومت گاه مفهوم بشارت را از فرهنگ انتظار وام مي گيرد. ريشه هاي اين فرهنگ بشري را مي توان در آيين هاي مختلف آسماني و يا حتي زميني مشاهده نمود، لذا اصالت و قدمت مفهوم انتظار بسيار عميق و طولاني است. آدمي از ديرباز مفهوم اميد و بشارت را از آگاهي هاي فطري خود دريافت کرده است، اين مفهوم را همانند بسياري ديگر از مفاهيم فطري مي بايست در سرشت انسان ها جستجو نمود. حکمراني حکومت هاي جائر، بي عدالتي، فقر، تبعيض، شکنجه، زندان، تبعيد، ارعاب و تداوم نابکاري و فساد ظالمان موجب تقويت حس انتظار و اميد در آدمي براي برقراري عدالت الهي بر روي کره ي خاکي استانتظار در نزد شيعيان از مرز يک مفهوم در مي گذرد و چنان گسترده مي شود که به يک فرهنگ مبدل مي گردد...

پيش تر از حبيب الله بخشوده، مجموعه شعرهاي صداي آبرنگ، چيزي شبيه ابر و چشم انداز منتشر شده است.

 

 

شنبه 15 بهمن 1390 - 10:51


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری