پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 10:21
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ياسر حمزه لوي

 

مردان انقلاب

 

نقدي بر کتاب دلبستگي در سال هاي سخت نوشته علي الله سليمي

براي شناخت هر دوره اي از تاريخ راه هاي بيشماري وجود دارد اما هيچ کدام از اين روش ها به موازات لمس واقعيت و مشاهده از نزديک نمي باشد. انقلاب و تحولات مربوط به آن نيز از اين قاعده مستثني نيستند. اما از ديگر روش هاي مرسوم براي نگهداري از تاريخ ملل، نگارش کتبي است که ياد آور و محافظ آن باشد. بعد از انقلاب اسلامي نويسندگان بيشماري در جهت تحرير کتبي از اين دست برآمدند. هر کدام از اين نگارندگان نيز از بعدي مختص به خود به انقلاب و تحولات مربوط به آن نگريستند گاهي از بعد داستان نويسي، گاهي از بعد زندگي نامه نويسي و گاهي نيز از ابعاد ديگر.

دل بستگي در سالهاي سخت به نگارش علي الله سليمي در عرصه زندگي نامه نويسي قدم نهاده و زندگي يکي از مردان بزرگ انقلاب را به تصوير مي کشد. شکل نگارشي کتاب نيز در ابتدا تشريح شده و از آن با نام، روايتي داستاني از زندگي نامه شهيد آيت الله غفاري،ياد شده است. براي شروع بررسي نواقص نگارشي را ذکر کرده و پس از آن نقد محتوايي را آغاز گر خواهيم بود.

بدون شک هيچ اثري اعم از هنري و ادبي فاقد نقص نيست زيرا بسياري از اين آثار زاده ذهن و برگرفته از نظرات شخصي است در همين راستا اثر پيش روي نيز داراي نواقصي مي باشد از آن جمله مي توان به کمبود بخشي از قسمت ها در کتاب اشاره کرد. روايت بدون مقدمه آغاز مي شود. کمتر کتابي با اين شکل نوشتاري ارائه شده است. مقدمه، آغاز خوبي براي نوشته هايي است که لازمه آن شناسايي مختصرمخاطب با فضاي داستان است. همچنين عدم وجود اين بخش شکل فيزيکي کتاب را نيز تحت تاثير قرار داده و از زيبايي آن کاسته است.

همواره جملات تاثير گذار نقطه قوت يک نوشته مي باشد همانطور که بر پشت جلد کتاب نوشته اي با اين مضمون نگارش شده است : قصه مردان انقلاب از وقتي آغاز شد، که مردم اين ديار عليه ظلم به پا خواستند.معمولا در اين بخش از کتاب قسمتي از متن قرار مي گيرد.بخشي که به نظر نويسنده از جذاب ترين قسمت هاي کتاب است اما اين بار نگارنده تصميم به نگارش چنين متني بر پشت جلد داشته که اين خود ابتکاري جالب و قابل ستايش است. در ادامه بحث به تحليل بخش هاي کتاب مي پردازيم.

در ارتباط با بخش آغازين همان بس که عنوان فصل خود بيان گر کليه مطالبي مي باشد که در اين بخش به آن اشاره شده است. تولد در بيشه زار هاي سبز نامي پسنديده براي فصل مذکور بوده و هدايت گر خوبي براي مخالب است همچنين همانطور که اشاره شد پيش زمينه مناسبي را براي خواننده از رخ داد هايي که در طول اين بخش با آن مواجه مي شود به وجود مي آورد. راوي، داستان را در عالي ترين سطح بيان مي کنند از دلايل صحه گذاري بر اين ادعا فضاي مناسب و توصيفاتي است که از مکان ها ارائه شده واين خود علت به وجود آمدن پيوندي عميق بين خواننده و متن داستان است.

تا پايان فصل هشتم کتاب، نويسنده سعي داشته تا مخاطب را با زندگي شخصي شهيد آيت الله غفاري آشنا کند زيرا به نظر اکثر نويسندگان آشنايي و شناخت کامل از شخصيت اصلي داستان به خواننده در درک بهتر رخدادها کمک ميکند علي الخصوص داستان هاي از اين دست که رنگ و بوي حماسي داشته و براي آحاد مردم از اهميت ويژه اي بر خوردار است. بعد از فصل هشتم مخاطب اندک اندک از فضاي خصوصي بيرون کشيده مي شود و با دنياي تازه با نام، مبارزات آيت الله غفاري آشنا مي شود. البته اين بدان معنا نمي باشد که روايت از دو قسمت مجزا تشکيل شده بلکه لازمه نگارش بخش مبارزاتي روايت مذکور آشنايي مختصري است که در بخش ابتدايي به آن اشاره شده است.

سبک نوشتاري اکثر روايات، متفاوت از دلبستگي در سال هاي سخت است زيرا نويسنده در اين اثر براي نوشتن ديالوگ ها از بخشي مجزا استفاده نکرده و تمام مطالب را به گونه خاصي به تحرير درآورده است. در اين سبک نوشتاري غالب مخاطبين چنين برداشتي مي کنند که نوشته ها، حاصل يک انفجار ذهني مي باشد. اما اين نکته را مد نظر قرار دهيد که براي به تحرير درآوردن چنين رواياتي استفاده از ذهن خلاق نويسنده کاري معمول و کاملاعادي مي باشد. دليل اين امر نيز چنين بيان مي شود که براي نگارش، منابع اندکي پيش و روي نويسنده قرار داشته و نگارنده لاجرم به استفاده از تخيلات ذهني خود بوده است.

در انتهاي کتاب به اين نکته اشاره شده است که براي نگارش زندگي نامه مذبور از کتب معتبري استفاده شده اما همانطور که از نام اين کتب نيز استنباط مي شود به نظر مي رسد قسمت اندکي از منابع مذکور مستقيما به موضوع کتاب حاضر اشاره کرده است. در نهايت بايدذکر شود که وجود چنين محدوديت هايي براي نگارش کتب تاريخي علي الخصوص کتاب هايي که به مبارزات قبل از انقلاب مي پردازد وجود داشته است و دليل آن نيز چنين تحليل مي شود که حوزه نشر کتب و زندگي نامه نويسي ازمبارزات سياسي قبل ازانقلاب، بسيار انحصاري بوده و در اين شرايط کمتر کتابي درباره موضوع ذکر شده در آن دوره مجوز نشر را به دست آورده است.

طراحي جلد بسيار زيرکانه به نظر مي رسد زيرا اولا براي طراحي از نقش برجسته استفاده شده است که اين خود يک عامل روانشناسي مي باشد زيرا مخاطب با لمس جلد احساس نزديکي با کتاب را نموده و ترغيب به خواندن اثر مي شود. رنگ سبز مايل به آبي که براي جلد استفاده شده نيز يکي از عوامل روانشناسي مي شود. معمولا براي روحاني جلوه دادن مکان يا هر چيز ديگري آن را با رنگ آبي يا سبز نمايش مي دهند. در واقع مي توان گفت طراح، از عوامل روانشناختي به خوبي براي جلد کتاب مذکور استفاده نموده است که اين خود باعث بسي خوشحالي است زيرا امروزه به دليل پيشرفت علوم مختلف و زنجيره اي از اين علوم که با يک ديگر آميخته شده اند استفاده از علم روانشناسي در جذب مخاطب لازم و ضروري به نظر مي رسد.

دل بستگي در سال هاي سخت نامي شايسته براي اثر مي باشد. اين نام به تنهايي بيان گر کليه مطالبي است که خواننده در طول روايت با آن بر خورد مي کند.اين نام از دو بخش تشکيل شده است. دل بستگي نمايان گر آن بخش از داستان است که به روابط عاطفي آيت الله غفاري مر بوط است در واقع بخش لطيف و احساسي کتاب را روشن مي شازد. اما سال هاي سخت  به بخشي از روايت اشاره دارد که در آن خواننده با مبارزات و تيرگي ها مواجه مي شود. به نظر مي رسد نويسنده قصد داشته تا مخاطب را با هر دو بعد کتاب همراه سازد.

انقلاب در هر دوره و در هر کشوري نمايشگر مقاومت و مبارزات مردم آن سرزمين است. مبارزاتي که گاهي موجب از بين رفتن وکشته شدن بسياري از مردم در جهت تحقق اهدافشان شده است. انقلاب اسلامي ايران نيز با چندين سال مبارزه از جمله همين مقاومت ها به شمار مي رود که نمايان گر بسياري از دلاوري ها و رشادت هايي است که فرهنگ عظيمي را در اين عرصه به وجود آورده است که براي نشر اين فرهنگ و آشنايي نسل هاي آينده با افرادي که در اين راه به شهادت رسيده اند نگارش زندگي نامه هايي مانند اثر ذکر شده بسيار لازم به نظر مي رسد.

 

 

چهارشنبه 5 بهمن 1390 - 15:10


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری