چهارشنبه 7 تير 1396 - 1:20
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

ترجمه: غزال حسين زاده

 

مجموعه­اي از بقعه­ها و مساجد

 

«نگاهي به معماري بازار تهران»

 

از سبزه ميدان مي­توان وارد بازار کفاش­ها (ارسي دوزها) شد. در بازار کفاش­ها در سمت چپ تيمچه مهديه قرار دارد. تزئينات سقف تيمچه مهديه بسيار زيباست. اين تيمچه مرکز فروش آينه و شمعدان مي­باشد.

«تيمچه»:      

«تيم» به معناي کاروانسرا است که در عصر حاضر هم به کاروانسراها يا سراهاي کوچک و سرپوشيده گفته مي­شود. تيمچه فضاي مسقفي است که معمولاً فقط داراي يک ورودي است؛ البته گاهي يک تيمچه به تيمچه ديگري هم راه دارد. معمولاً در تيمچه­ها کالاهايي ارزشمند به فروش مي­رسد و به همين دليل است که تيمچه­ها داراي ورودي­هاي محدودي مي­باشند.

«بقعه سيد ولي الدين»:

قدمت اين امامزاده که نزد بازاريان بسيار محبوب و مورد احترام است به پيش از شکل گيري روستاي تهران مي­رسد. در اين مکان قبل از آنکه تهران وجود داشته باشد، يکي از گورستان­هاي ري قرار داشته است. روبروي بقعه سيد ولي، سراي ضيافت قرار دارد. در اين سرا، يکي از خانه­هاي قديمي دوران ناصرالدين شاه قاجار را مي­توان مشاهده کرد. در اين خانه تعدادي از شاهزادگان قاجار اقامت داشته­اند. اين بنا داراي ارسي­هاي متعدد و مقرنس­هاي بسيار زيبايي است. کمي پايين­تر از کوچه زورخانه، بعد از رسيدن به «بازار پاچنار» در سمت چپ، مدرسه علوم ديني «شيخ عبدالحسين» قرار دارد. با کسب اجازه، مي­توان وارد مدرسه شد و طلاب را در حال بحث و درس مشاهده کرد. کمي جلوتر در بازار پاچنار، مي­توان مسجد شيخ عبدالحسين (مسجد آذربايجاني­ها) را مشاهده کرد. در سمت جنوب بازار کفاش­ها، سراي رحيميه قرار دارد. سه سراي مشابه در اين بخش به چشم مي­خورد: سراي رحيميه اول، دوم و سوم. 65 سال پيش، اين سراها تبديل به پاساژ شده­اند. روبروي سراي سوم رحيميه، دالاني وجود دارد که به سراي امير متصل مي­شود. اين سرا مسقف نيست. در ميدانگاه اين سرا مجسمه­اي از اميرکبير و کتيبه­اي درباره او را، مي­توان مشاهده کرد. سراي امير داراي سه حياط است. در حياط سوم از طريق دالاني که در قسمت شمالي شرقي سرا است مي­توان به حياط دوم و اول راه پيدا کرد و با ادامه دادن مسير به بازار خياط­ها رسيد. در سمت چپ بازار خياط­ها بقعه امامزاده زيد قرار دارد.

«بقعه امامزاده زيد»:

اين بقعه از يک حرم چهار ضلعي با گنبدي دو پوش تشکيل شده است. بناي اصلي بقعه مربوط به دوران صفويه است. در زمان فتحعلي شاه و ناصرالدين شاه قاجار، صحن، ايوان، گنبد دو پوش و . . . به بنا افزوده شده است. تزئينات عمده و داخلي بنا، آئينه­کاري مي­باشد. نام ائمه اطهار (ع) و اسامي خداوند تبارک و تعالي را مي­توان در نوشته­هاي آن ديد. مزار لطفعلي خان زند، نواده برادر کريم خان زند در جوار امامزاده قرار دارد. بعد از خارج شدن از صحن امامزاده زيد در سمت چپ، بازار مسجد زيد قرار دارد. بازار مسجد را اگر به سمت بالا ادامه دهيم به چهار سوق کوچک مي­رسيم؛ و چهار سوق کوچک در ادامه مي­رسد به چهار سوق بزرگ؛ بين اين دو چهار سوق، محل فروش روسري، حوله، کمربند و کلاه قرار دارد.

«چهار سوق (چهارسو)»:

  چهار سوق در بازارهاي ايران بطور معمولي فضايي هشت ضلعي مي­باشد که چهار راسته را به هم متصل مي­سازد. در دوران گذشته، همواره مي­شد افراد مسن و ريش سفيدان بازار را در چهار سوق مشاهده کرد که در حال حل و فصل اختلافات احتمالي اهالي بودند. شب هنگام هم داروغه تختش را در چهار سوق قرار مي­داد و تا نيمه شب آنجا براي نگهباني مي­ماند. او بعد از نيمه شب جايش را با معاونش عوض مي­کرد. چهار سوق گنبدي زيبا و ديدني دارد و چهار راسته بازار تهران را به هم متصل مي­کند.

در بازار «چهار سوق» مسجد سيدعزيزالله نظرها را به خود جلب مي­کند. اين مسجد توسط دالان­ زيبايي که داراي کاشي­ هايي معرق و هفت رنگ است به صحني مي­­رسد که اگر وقت نماز باشد، بازاريان را در آن مي­توان ديد. اين مسجد، فضا و کاشي­کاري­هاي زيبا و متفاوتي دارد. در بخش شمال غربي مسجد، دري قرار دارد که بازار سلطاني گشوده مي­شود. از بازار سلطاني تا مسجد امام، بورس فروش بدليجات است. از چهار سوق بزرگ به سمت شمال برويم، وارد بازار مسجد جامع مي­ شويم و سپس به مسجد جامع بازار مي­رسيم.

«مسجد جامع»:

مسجد جامع از اولين مساجدي است که در تهران ساخته شده است و معمولاً مهم­ترين روحاني بازار اقامه نماز جمعه اين مسجد را بر عهده داشته است. به خاطر اهميت فراوان اين مسجد، اکثر مغازه­هاي اطراف آن وقف مسجد، شده­اند. در بازار بين الحرمين در سمت راست، ورودي خانه مرحوم حاج حسين آقا ملک فرزند حاج محمد کاظم ملک التجار قرار دارد. کتيبه­اي در ورودي با جمله «هو الملک الحق المبين» به چشم مي­خورد.

«خانه مرحوم حاج حسين آقا ملک»:

اين مکان سال­ها پيش کتابخانه ملک بوده است، اما در حال حاضر، کتاب­هاي کتابخانه به ساختمان ديگري در ميدان«مشتق» منتقل شده است. با داشتن مجوز مي­توان از اين خانه بازديد کرد.

«مسجد امام»:

مسجد امام، مسجدي چهار ايواني با صحني بزرگ است. وسط صحن حوض به چشم مي­خورد که در آن سنگ شاخص ظهر شرعي قرار دارد. اين بنا در زمان فتحعلي شاه قاجار احداث شده است.

                   

 

چهارشنبه 5 بهمن 1390 - 9:17


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری