شنبه 25 آذر 1396 - 4:48
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

حسين آرياني

 

تصويري از دوستي ميان ملت ها

 

نگاهي به يک فيلم مشهور سينماي روسيه: «الکساندرا»(الکساندر سوکوروف، 2007)

 

«الکساندرا» داستان پيرزني به نام الکساندرا نيکلايونا است که براي ديدن نوه اش دنيس که افسر ارتش روسيه است، به اردوگاهي نظامي در مرز چچن مي رود. در اردوگاه الکساندرا که شب ها خوابش نمي برد، براي خودش راه مي افتد و به گوشه و کنارهاي اردوگاه سرک مي کشد. با نوه اش و ساير سربازها که بعضي هايشان به طرز شگفت انگيزي جوانند حرف مي زند. وارد تانکي مي شود و مسلسل کلاشينکوفي را که نوه اش به او نشان مي دهد در دست مي گيرد و امتحان مي کند.

روز بعد او به بازاري در نزديکي اردوگاه مي رود که در آن، چچني ها کالاهايشان را به سرباز ها مي فروشند. زني چچني که قبلا آموزگار بوده و خوب روسي حرف مي زند، الکساندرا را به خانه اش دعوت مي کند و به او چاي مي دهد. الکساندرا هر کاري را که دلش مي خواهد، انجام مي دهد و به مقررات اردوگاه اعتناي چنداني نمي کند. در نهايت دنيس که افسري لايق است عازم ماموريت پنج روزه اي مي شود و الکساندرا را با قطار به خانه اش بر مي گردانند.

«الکساندرا» مانند آثار پيشين الکساندر سوکوروف، «مادر و پسر» و «کشتي نوح روسي» متعلق به سينماي شاعرانه است. سينمايي که عمدتا متکي بر نماهاي بلند و پلان-سکانس هاست و اوج و فرود دراماتيک چنداني ندارد و بيش از داستانگويي، توصيف موقعيت ها و شخصيت ها است.

فيلم فضايي خاص و متمايز از آثار روز سينماي جهان دارد. فضاي خلوت و پر از سکوت فيلم نشان دهنده آرامشي پس از طوفان جنگ است و انگار همه گيج و منگ و در سکوتي غمبار به عوارض ناگوار آن مي نگرند.

در «الکساندرا» نيز همچون آثار پيشين سوکوروف از نماهاي بلند فراواني استفاده شده است. برخي از اين نماها متناسب با فضاي بدون تاکيد و شاعرانه فيلم هستند. مثل نمايي طولاني که نوه موهاي مادربزرگش را مي بافد، و با موسيقي با شکوهي همراه است و به نحو موثري عشق و علاقه نوه و مادربزرگ را به تماشاگر منتقل مي سازد.

اما برخي از نماهاي بلند خسته کننده هستند مثل برخي از نماهاي قدم زدن هاي طولاني پيرزن داخل اردوگاه نظامي؛ البته اکثر ديالوگ هاي پيرزن در اردوگاه جذاب و شنيدني هستند.

نمونه اي ديگر از نماهاي بلند و موفق فيلم، نماهايي از ساختمان هاي نيمه ويران در چچن باز به همراه موسيقي باشکوهي هستند که تماشاگر را به نحو موثري تحت تاثير فاجعه انساني چچن قرار مي دهند.

گالينا ويشلفسکايا بازي قدرتمندانه اي در نقش الکساندرا دارد. او بدون هيچ تظاهر و اغراقي در بازيش گويي در نقش زندگي مي کند. ويشلفسکايا خواننده اپرا در روسيه بوده و در سن هشتاد سالگي در فيلم «الکساندرا» بازي کرده است.

در حالي که فيلم در ظاهر مضموني سياسي دارد ولي در «الکساندرا» خبري از شعار و بيانيه هاي سياسي نيست. انسان و انسانيت محور اصلي فيلم هستند.

پيرزن به جوان چچني که راه اردوگاه را به او نشان مي دهد، قول مي دهد که موقع آمدنش به سن پطرزبورگ به او کمک کند. يک زن محلي به الکساندرا مي گويد که مردها با هم جنگ دارند و ما زن ها با هم خواهريم.

فيلم الکساندرا به ما مي گويد که ملت ها با هم مهربان و دوست هستند و در اکثر موارد اين تشکيلات سياسي و مراکز قدرت هستند که با هم جنگ دارند. جنگ هايي که بسياري از آنها ريشه هايي سياسي دارند تا انساني و مردمي.

از ميان سخنان سوکوروف درباره «الکساندرا»:

فيلمنامه: فيلمنامه الکساندرا حاصل درگيري ذهني طولاني من براي ساختن فيلمي درباره مردم است. خيلي دوست داشتم به مشغله هاي زندگي پس از پايان جنگ بپردازم و خوشبختانه الکساندرا در اين راستا ساخته شد.

فيلم سياسي: اصلا دوست نداشتم الکساندرا تبديل به فيلمي سياسي شود اما بدبختانه با اينکه در اين فيلم فقط قصد پرداختن به مصائب پس از جنگ را داشتم باز هم عده اي آن را فيلمي سياسي خواندند.

شخصيت اصلي فيلم: پيش از اين فيلم هيچ گاه نتوانسته بودم فيلمنامه اي را به طور مطلق بر اساس يک شخصيت زن به نگارش درآورم. اولين هدفم از اينکه قهرمان داستانم را زن قرار دادم همين موضوع بود. دليل ديگري که بايد به آن اشاره کنم، اين است که در صنعت سينماي روسيه بازيگران زن مستعد بسياري حضور دارند که متاسفانه هنگامي که سن شان بالا مي رود. کسي در کارهايش از آنها استفاده نمي کند ولي من سعي کردم کاري انجام دهم که الگوي ديگر فيلمسازان قرار گيرد.

گالينا ويشنفسکايا: گالينا يکي از بهترين خوانندگان اپراي روسيه بوده است. ايفاي نقش الکساندرا نياز به بازيگري داشت که علاوه بر کهولت سن، قدرت تجزيه و تحليل بالايي هم داشته باشد. ضمن اينکه بتواند با صداي گيراي خود کاراکترهاي مقابلش را وادار به احترام نمايد. به جرات مي توان گفت، تمام اين چيزها در گالينا ويشنفسکايا وجود داشت.

مشخصات «الکساندرا»:

فيلمنامه نويس و کارگردان: الکساندر سوکوروف، مدير فيلمبرداري: الکساندر بيروف، موسيقي: آندري سيگل، تدوين: سرگي ايوانف، بازيگران: گلينا ويشنفسکايا(الکساندرا)، واسيلي شوتسف(دنيس)، ريسا گيچاوا(ماليکا). محصول 2007 روسيه و فرانسه، 94 دقيقه.

 

 

 

چهارشنبه 28 دی 1390 - 9:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری