دوشنبه 5 تير 1396 - 20:2
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

سعي مي کنيم از حفظ منطوق به حس مفهوم برسيم

 

گفتگو با علي رجبي حافظ قرآن

 علي رجبي نخستين فردي است که توانسته، مدرک تخصصي درجه يک حفظ قرآن را از دارالقرآن دريافت کند و استادان خود را پشت سر بگذارد. وي 30 ساله است و خودش قرآن را حفظ کرده. جوان شوخ طبعي است که گاهي هم تند حرف مي زند. او به زبان عربي مسلط است و تفسير نمونه را بارها مطالعه کرده و در ميان صحبت هايش با خنده مي گويد حاضر است تفسير نمونه را نزد خود آيت الله مکارم شيرازي به طور شفاهي امتحان بدهد. خاطراتش از سفرهاي خارجي و بحث با استادان اهل سنت شنيدني است و حکايت از شور جواني حافظ و استاد درجه يک حفظ قرآن دارد.

 

- شما در آزموني شرکت کرديد که تا امروز پس از برگزاري سه دوره، فقط شما توانسته ايد تا مرحله پاياني برويد و مدرک درجه يک حفظ قرآن را کسب کنيد. اين امتحان را چه کساني طراحي و برگزار کرده اند؟

طرح اين آزمون از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه شده است اما متولي انجام آن سازمان دارالقرآن است؛ سازماني که از ابتداي انقلاب، بخشي از فعاليت هاي قرآني را به عهده داشته است. اين طرح مصوبه، هشتم آذر ماه 84 در شوراي عالي انقلاب فرهنگي است که در حال حاضر آن را با عنوان مصوبه 573 مي شناسند.

- چطور شد که تصميم گرفتيد در اين آزمون ها شرکت کنيد؟ مدرکش برايتان مهم بود؟

من در سال سوم برگزاري اين آزمون بود که در آن شرکت کردم. قبل از اين، در دوره هاي اول و دوم، شاگردانم در اين آزمون شرکت کرده بودند و توانسته بودند مدارک و مدارج پايين قرآن را به دست بياورند. از طرفي مي ديدم که در اين دوره، هيچ کس نتوانسته بود به طور جامع و کامل از پس مراحل پاياني امتحان برآيد. نحوه برگزاري و آيتم هايي را که براي آزمون در نظر گرفته بودند هم برايم جذاب بود. اين مسائل دست به دست هم داد تا در اين آزمون شرکت کنم؛ آزموني که از نظر علمي در ارتباط مستقيم با کارم است.

اين را هم بگويم که من نيازي به اين مدارک نداشتم، اعتبار آن هم برايم مهم نبود. صرفاً به دليل جذابيت هاي علمي جذب آزمون شدم؛ اين که محک بزنم چقدر مي توانم از دانسته هاي علمي خودم در يک آزمون تحليلي و علمي دفاع کنم و توان علمي ام را ببينم.

- مگر کارتان چيست؟

تدريس تخصصي حفظ قرآن. من مکالمه عربي را هم درس مي دهم و در دانشگاه هم تدريس دارم اما به شکل فعال و قانوني در زمينه حفظ قرآن مشغولم. در واقع، تربيت و آموزش شاگردان براي شرکت در مسابقات، علاقه مندي اول من است.

-درباره مراحل آزمون تخصصي حفظ در دارالقرآن کمي بيشتر توضيح بدهيد.

اين آزمون شش مرحله دارد که هيچ شرکت کننده اي مراحل پنج و شش آن را قبل از دوره سوم پشت سر نگذاشته بود. از طرفي هر فردي که شرکت مي کند براي ورود به مرحله بعد، بايد بتواند در مراحل قبل، امتيازي را معادل با درجه استادي همان مرحله کسب کند ، در غير اين صورت متوقف مي شود. مرحله اول اين آزمون ترجمه و حفظ مکتوب کل قرآن است که به نظرم تا امروز سخت ترين سؤالاتي بوده است که در يک آزمون حفظ قرآن ديده ام. مرحله بعد آزمون شفاهي بوده که باز هم از آزمون هاي همنام خودش در سطوح بين المللي مشکل تر بود چرا که معمولاً سه، چهار سوال در اين مرحله پرسيده مي شود اما استادان و هيات داوران در اين آزمون ، ده سوال مي پرسند، آن هم در زمينه هاي مختلف!

- و مراحل ديگر ...

يکي ديگر از مراحل آزمون، دفاع از ده سال سابقه تدريس در زمينه حفظ قرآن بود. طرح اين مرحله نشان مي دهد افرادي مجاز براي شرکت در آزمون هستند که حداقل 15 سال قرآن حفظ بوده باشند و بيش از ده سال هم به طور رسمي اين رشته را تدريس کرده باشند تا بتوانند مدارکش را ارائه دهند. بنابراين، اين مرحله نبايد از من 27 ساله برمي آمد. يکي از سخت ترين مراحل آزمون هم همين بود. من از 17 سالگي و حتي قبل از آن تدريس و حفظ قرآن داشتم. براي اثبات اين موضوع توانستم مستندات محکمي براي هيات داوران بفرستم؛ از نامه توليت حوزه گرفته تا مدارکي که بعضي از اعضاي شوراي خبرگان رهبري و چند فرماندار و امام جمعه تاييد کردند.

عکس العمل هيات داوران پس از ارسال مدارک چه بود؟

وقتي مستندات را بردم، گفتند مشکلي نيست، فقط آقايان مي خواهند شما را هم ببينند. من رفتم و اولين سوالي که از من پرسيدند يعني از 17 سالگي حفظ قرآن تدريس مي کني؟ گفتم بله، از قبل از آن هم تدريس مي کردم. مگر چه ميزان از قرآن را حفظ هستي؟ گفتم تمام آن را ... و در آن جلسات، استاداني مثل استاد پرهيزگار و دکتر فاطميان هم حضور داشتند که قبلا به شکل افتخاري اين مدارک را کسب کرده بودند. حمايت هاي ايشان هم براي گذر از اين مرحله، بي تاثير نبود چرا که مدت ها بود، ما همديگر را مي شناختيم چون من شاگرد استاد فاطميان هم بوده ام.

در حقيقت اين مدرک قرآني را به شکلي تعريف کرده اند که فقط براي به دست آوردن امتيازاتش بايد سابقه بلند مدت داشته باشي. در واقع اين مدارک براي حافظان بالاي 50 سال پيش بيني شده است و همين موضوع هم اعتراضاتي را به همراه داشته است چرا که به نظر مي رسيد اين طرح يا مصداق ندارد يا هر 15 سال مصداق پيدا ميکند عملاً هم همين گونه شد؛ دو دوره از طرح گذشته بود اما کسي تمام مراحل را با هم پشت سر نگذاشت.

- خاطره شيريني از اين آزمون و مراحل متفاوتش داريد؟

بله، من زماني که به مراحل پاياني امتحان رسيدم، در مرحله يکي مانده به آخر با پرسش هاي جالبي مواجه شدم. حتي از حفظ قرآن هم در اين مرحله سوال کردند. در حالي که سوالات اين موضوع، مربوط به چند مرحله قبل بود اما پرسيدند؛ تا اين که پس از پاسخ دادن به بيشتر مسائل يکي از استادان گفتند: «اگر اين مرحله را هم به خوبي پشت سر بگذاري، به مرحله تفسير و علوم قرآني مي رسي که مرحله بسيار سنگين و مشکلي هم هست.

پس از آن هم قرار است به شما مدرک استادي داده شود. ما قرار است آيه اي بالاي مدرک شما بنويسيم. سوالي که من از شما دارم اين است که آن آيه چيست؟!» (با خنده) گفتم اين را عالم الغيوب مي داند! اما با توجه به سوالات و مراحل اين آزمون و با توجه به آيتم هاي در نظر گرفته شده در آن و هم چنين با شناخت و دريافتي که از آيات قرآن دارم، فکر کنم آيه 49 سوره عنکبوت مناسب ترين آيه براي اين کار باشد. استادان به هم نگاه کردند و گفتند: بله، همين آيه است.

- آيا اين مدرک معادل دارد؟ در چه مراکزي مي توانيد از آن استفاده کيند؟

اين مدرک معادل دکتراست و در مراکز قرآن و تخصصي حفظ قرآن مورد استفاده دارد. در واقع در مراکزي مورد استفاده قرار مي گيرد که ما با آنها کار مي کنيم.

- شما در کلاس هاي حفظ قرآنتان، دوره هاي يک ساله براي شاگردانتان تعريف مي کنيد؟

نه، دوره يک ساله را قبول ندارم!

- پس دوره هاي حفظي که شما برگزار مي کنيد چند ساله است؟

خودم هم قرآن را در يک سال و پنج ماه به طور کامل حفظ کردم که آن زمان 15 سالم بود. براي شاگردانم هم دوره دو ساله تعريف مي کنم.

- چرا دوره هاي حفظ يک ساله را قبول نداريد؟

براي اين که فردي که در يک سال تمام قرآن را حفظ مي کند ، بايد چهار سال هم تلاش کند تا آن را در ذهن خود به تثبيت برساند. حفظ يک ساله قرآن براي يک نفر عرب هم سنگين است، چه رسد به يک نفر عجم! ما در کلاس هاي حفظ با ترجمه و مفاهيم آيات سر و کار داريم نه با الفاظ آن. فردي که آيه اي را حفظ مي کند. قبل از حفظ، آن را حس کرده است. فرد آيه را مي فهمد، شأن نزول آنرا متوجه مي شود و بعد آنرا حفظ مي کند.

- مزيت اين نوع حفظ کردن چيست؟

ما سعي مي کنيم از حفظ منطوق به حس مفهوم برسيم. يه اين ترتيب، هم فشار حفظ برداشته مي شود، نياز به تکرار نيست، محفوظات ماندگار مي شوند، مراحل و مراتب حفظ آيات لذت بخش مي شوند و فرد احساس رضايت مي کند و خود را ملزم به حفظ اجباري نمي کند؛ چرا که مي تواند از آيات و مفاهيم و ترجمه آن در امور روزمره اش استفاده کند. احسن حسن حفظ است.

- پيشنهاد شما براي حفظ قرآن براي کودکان(سه تا ده ساله) چيست؟

به طور کلي براي بچه ها نمي توان راهکار کلي ارائه داد اما بايد فضاي خانواده براي اين افراد فراهم شود. فضاي خانه بايد فضايي مانوس با قرآن باشد. به ويژه پدر و مادر بايد توجه خاصي به قرآن داشته باشند. خيلي از پدر و مادرها را ديده ام که مي آيند و مي گويند: «چه کار کنيم که بچه هايمان حافظ قرآن شود؟» از همين جا و نحوه بيان کردن اين سوال بايد فهميد که اين پدر و مادر قصد دارند چه روشي را پيش بگيرند؛ روش «زور و اجبار» از طرفي از خود همين پدرها و مادرها وقتي سوال مي پرسيم که خودتان چقدر در شبانه روز براي خواندن قرآن وقت مي گذاريد، مي گويند: «ما که از صبح تا شب سر کاريم!» اگر همين پدر و مادر، بنا بر ساده ترين توصيه ها روزي ده دقيقه جلوي چشم فرزندشان قرآن بخوانند، علاقه بيشتري به وجود مي آيد. بعد از مرحله علاقه مندي هم استاد خوب شرط است و سپس تشويق و همراهي با او براي حفظ آيات.

- بهترين سن براي حفظ قرآن چه سني است؟

اين موضوع سن خاصي نمي خواهد، ما شاگرد 62 ساله هم داريم که بسيار بهتر از شاگردان کم سن و سال تر قرآن حفظ مي کند. اما اگر از نظر حافظه فيزيکي بخواهيد بدانيد چه حافظه اي بهتر است، حافظه فيزيکي افراد بين 15 تا 25 سال، آمادگي بيشتر و بهتري بريا دريافت محفوظات دارد چرا که افراد در اين سنين کمترين دغدغه را دارند و مي توانند با کيفيت بالاتري قرآن را حفظ کنند.

 

چهارشنبه 14 دی 1390 - 10:8


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر