يكشنبه 4 تير 1396 - 3:10
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

ميلاد بهاري

 

کاش تئاتري‌ها به جاي يونان باستان به دفاع مقدس توجه کنند

 

گلايه هاي گلعلي بابايي از هنرمندان تئاتر

اگرچه در اين سال‌ها اقتباس از کتاب‌هاي حوزه ادبيات دفاع مقدس در مواردي در سينما اتفاق افتاد و فيلم‌هايي در خور توليد شد ولي در ديگر زمينه هنر يعني تئاتر، اين اتفاق تاکنون کمتر اتفاق افتاده و نمايش نامه نويسان و تئاتري‌ها علاقه‌اي به توليد نمايش نامه از کتاب‌هاي دفاع مقدسي ندارند. گلعلي بابايي؛ معاون هنري بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس و نويسنده دفاع مقدس از آن دست نويسنده‌هايي است که صريح و بي پرده حرف مي‌زند، چه در جلسات کاري، چه در سخنراني و چه به هنگام مصاحبه. اين ويژگي باعث مي شود تا خبرنگاران، علاقه مند گفت و گو با او باشند.او در اين باره مي گويد:«هنرمندان تئاتر آنگونه که لازم و بايسته است به دفاع مقدس توجه نکرده اند. دوستان هنرمند ما در حوزه تئاتر همين زحمت و وقت زيادي که براي موضوعات ديگر مثل يونان باستان مي‌گذارند را اگر براي دفاع مقدس خرج کنند به نتايج بسيار بهتري خواهند رسيد. هنرمندان مطرح و شناخته شده تئاتر به دفاع مقدس بي‌توجه اند و اين تئاتر را فقط مي‌توان در جشنواره‌ها ديد. بابايي نويسنده کتاب‌هاي متعددي همچون «همپاي صاعقه»، «ضربت متقابل» و«نقطه رهايي» در حوزه دفاع مقدس است.. از اين منظر او را هم مي توان در صف نويسندگان دفاع مقدسي قرار داد و هم به خاطر مسئوليتش در جرگه دست اندرکاران هنر در حوزه دفاع مقدس. فقر نمايشنامه در تئاتر دفاع مقدس موضوعي است که با اين نويسنده مسئول در ميان گذاشته ايم. او اگرچه در شرايط مناسبي براي گفت و گو نبود اما درخواست ما را پذيرفت و اتفاقا مثل هميشه بي پرده سخن گفت و در اين صراحت کلام، گلايه‌هايي را هم متوجه اهالي تئاتر کرد. گفت و گو با او را مي‌خوانيم.

 

چقدر به ضعف نمايشنامه در تئاتر دفاع مقدس قائل هستيد؟

خب اين ضعف وجود دارد، نه تنها در حوزه تئاتر دفاع مقدس بلکه در کل تئاتر ما با فقر نمايشنامه مواجه هستيم.

در حوزه دفا ع مقدس البته فقر سوژه مهمتر است

ما فقر سوژه نداريم، کتاب هاي خاطرات دفاع مقدس سراسر سوژه هاي ناب و دست نخورده به هنرمندان عرصه تئاتر مي دهد.

پس شما معتقديد کتاب‌هاي خاطرات دفاع مقدس مي تواند منبعي براي توليد نمايشنامه در تئاتر باشد؟

حتما همينطور است. اصلا بايد همين طور باشد، چرا که غير از اين که مي‌شود خيال پردازي و تراوشات ذهني. تئاتر دفاع مقدس اگر مي‌خواهد مبتني بر يک واقعيت باشد بايد از اين کتاب‌هاي خاطرات دفاع مقدس بهره بگيرد. دفاع مقدس يک واقعه تاريخي است و اگر مي‌خواهيم درباره اين واقعه با زبان تئاتر حرف بزنيم بايد مبتني بر واقعيت حرف بزينم. خيلي از کتاب‌هاي خاطرات و حتي همه آنها اين قابليت را دارند که زمينه اي براي توليد نمايشنامه باشند.

واقعا همه کتاب هاي خاطرات اين قابليت را دارند؟

بله. ببينيد، ممکن است يک کتابي از ويژگي هاي دراماتيک کمتري برخوردار باشد و يک کتابي بيشتر، اما هر کدام از آنها يک موضوع و سوژه را مطرح مي‌کند. يکي به پشت جبهه مي‌پردازد و ديگري به خط مقدم، بعضي کتاب ها درباره اسراءست و بعضي ديگر درباره خانواده هاي شهداء. در واقع هر کدام گوشه‌اي از واقعيت دفاع مقدس را بيان مي‌کند. البته من هم قبول دارم که شايد بعضي از کتاب‌ها دست مايه اوليه براي نگارش نمايشنامه را نداشته باشد ولي بيشتر آنها اين ويژگي را دارد. از طرفي بايد قبول کنيم که در نمايشنامه قرار نيست دقيقا همان واقعه به همان شکل نوشته شده و روي صحنه برود، به هر حال خيال نمايشنامه نويس هم وارد کار مي شود. در واقع نمايشنامه نويس از کتاب خاطره به عنوان يک پايه استفاده مي‌کند و نمايشنامه خود را روي آن بنا مي‌کند. فکر مي‌کنم بيشتر کتاب هاي دفاع مقدس قابليت اينکه نمايشنامه اي روي پيکره آنها بنا شود را دارند.

مثلا کتاب‌هاي خود شما، دو کتاب «همپاي صاعقه» و «ضربت متقابل»، اگرچه به عنوان کتاب خاطره شناخته شده اما هر دو بيشتر از آنکه خاطره باشد پژوهش است، به نظرتان اين دو کتاب، البته به عنوان نمونه، چقدر قابليت نمايشي دارد؟

اتفاقا معتقدم اين دو کتاب مي‌تواند منبعي براي توليد چندين نماشنامه باشد از آن جهت که هر فصل اين کتاب‌ها داستاني مجزا دارد. مي‌توان بيش از 100 نمايش راديويي بر اساس خاطرات روايت شده در اين هر يک از اين دو کتاب توليد کرد. توجه داشته باشيد که «همپاي صاعقه» و «ضربت متقابل» يک کار تحقيقاتي صرفا نظامي نيست. در هر فصل از اين کتاب ها به زواياي مختلف زندگي رزمندگان پرداخته شده است که همين نشان دادن زوايه‌هاي ديده نشده زندگي رزمندگان زمينه‌اي براي توليد تئاتر است. در هر کدام از اين کتاب‌ها بيش از 200 قهرمان وجود دارد که داستان هر کدام مي تواند يک نمايشنامه به تئاتر هديه کند.

البته رمان و داستان کوتاه و به طور کلي ادبيات داستاني بيشتر اين قابليت را دارد؟

خب شايد به اين دليل که اين دو ژانر يک پله به درام نزديک‌تر است. در واقع از آن جهت اين قابليت در رمان بيشتر به چشم مي آيد که بيشتر از کتاب‌هاي خاطرات از درام برخوردار است. البته اين نکته را هم فراموش نکنيد که همين بکر و دست نخورده بودن خاطره خودش يک امتياز است. نويسنده مي‌تواند به اين سوژه بکر پر و بال دراماتيک بدهد.

اشاره کرديد به وظيفه نمايشنامه نويس در حوزه دراماتيک کردن يک خاطره.

به هر حال براي جذابيت کار لازم است. نمايشنامه نويس اين کار را مي‌کند تا جذابيت هنري کار را بالا ببرد. اما بايد توجه داشت که به سنديت کار نبايد لطمه‌اي وارد بشود. ما بايد بين نمايش نامه هايي که قرار است با اقتباس از زندگي يک شهيد يا رزمنده نوشته و اجرا شود با آثار ديگر تفکي قائل شويم. منظورم اين است در تئاترهايي که شخصيت حقيقي و شناخته شده وجود دارد نمي‌توان خيال‌پردازي زيادي وارد کار کرد ولي در آثاري که شخصيت ها مجهول‌اند و نامي از شهيد يا رزمنده‌اي به ميان نيامده است خب مسلما دست خيال بازتر است.

شما به عنوان يک نويسنده دفاع مقدسي موضوع اقتباس از کتاب هاي اين حوزه براي توليد نمايشنامه را تائيد مي‌کنيد، با نويسندگان ديگري هم اين کار را تائيد مي‌کنند. هنرمندان تئاتر هم همينطور، پس ايراد کار کجاست که اين امر شکل اجرايي به خود نمي‌بيند؟

البته اين گلايه مندي هميشه هست که هنرمندان تئاتر آنگونه که لازم و بايسته است به دفاع مقدس توجه نکرده اند. دوستان هنرمند ما در حوزه تئاتر همين زحمت و وقت زيادي که براي موضوعات ديگر مثل يونان باستان مي گذارند را اگر براي دفاع مقدس خرج کنند به نتايج بسيار بهتري خواهند رسيد. هنرمندان مطرح و شناخته شده تئاتر به دفاع مقدس بي توجه اند و اين تئاتر را فقط مي توان در جشنواره ها ديد. البته هنرمندان انگشت شماري هم بوده اند که در اين حوزه کارهايي کرده اند ولي تعدادشان بسيار کم بوده است.

نويسندگان دفاع مقدس به وظايف خود در اين حوزه عمل کرده‌اند؟

وظيفه رزمنده روايت خاطره است و وظيفه نويسنده دفاع مقدس ثبت اين خاطره به عنوان يک واقعيت تاريخي و انتشار آن. نويسنده چه کار ديگري بايد مي کرده که نکرده است. اين هنرمندان تئاتر هستند که بايد به اين کتاب‌ها توجه کنند.

شما معاون هنري بنياد حفظ آثار و نشر ارزش هاي دفاع مقدس هستيد، خود شما به عنوان يک ارگان مرتبط با موضوع چه کرده ايد؟

اتفاقا ما در همين باره کتابي زير چاپ داريم که عنوان آن « قابيلت‌هاي نمايشي در آثار دفاع مقدس» است. کار تحقيق و تدوين اين کتاب را دو نفر از پژوهشگران ما انجام داده‌اند که در آن حدود 20 عنوان کتاب دفاع مقدس که قابليت نمايشي دارند را معرفي کرده و درباره هر کدام بحث کرده اند. از هر کدام از اين کتاب‌ها هم بخشي را انتخاب و به صورت متن نمايشي ارائه کرده‌اند.

اين کتاب را کدام انتشارات منتشر مي کند؟

توسط خود معاونت هنري بنياد منتشر مي‌شود.

 

 

دوشنبه 12 دی 1390 - 9:38


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری