شنبه 29 مهر 1396 - 19:34
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

بابك راكخواه

 

مسجد طراز اسلامي بايد زمينه‌ساز حضور اكثريت مردم باشد

 

مسجد خانه خدا در زمين، نهادى است که به امر الهى و به دست مبارک پيامبر بزرگوار اسلام در نخستين روزهاى تاسيس حکومت اسلامى در مدينه بنيان نهاده شد و از همان آغاز همچون دين مبين اسلام، جامع و همه جانبه بود. مسجد درصدر اسلام، پيروزي انقلاب اسلامي، دوران دفاع مقدس و در مشارکت‌هاي اجتماعي نقش تأثيرگذاري داشته است پس هرمسجدي که با برنامه‌ريزي‌هاي مناسب مردم را به باورهاي ديني نزديک کند، مسجد ايده ال اسلامي است.

مسجد که نخستين نهاد عينى تمدن اسلامى محسوب مى شود از همان بدو تاسيس علاوه بر اين که پايگاه دينى و معبد مسلمين به شمار مى رفت، نخستين کانون فعاليت هاى سياسى، اجتماعى، علمى و فرهنگى مسلمين نيز بود و پايه هاى اساسى حکومت اسلامى در زمان پيامبر اکرم(ص) در اين مکان استوار شد چرا که مقر حاکميت پيامبر در آن قرار داشت و بعدها نيز اصول و مبانى دين اسلام از همين نهاد مقدس به مردم عرضه مى شد.

بدين ترتيب مسجد که خود يک نهاد تمدن اسلامى بود به زودى به عنصر مادى و عينى در کنار عنصر فرهنگى اسلام تبديل و در تمدن سازى دخيل شد و به تدريج با توسعه گسترده تمدن اسلامى جاى خود را به عنوان نماد اسلام در سراسر بلاد اسلامى باز کرد به طورى که هر کجا و در هر شهر و قريه اى که مسجدى وجود داشت، آن منطقه جزء قلمرو فکرى و فرهنگى و البته گاه سياسى اسلام شمرده مى شد.

مساجد با کارکردهاى متعددى که داشت، آن چنان در درون جامعه اسلامى نهادينه شد که مومنان آن را بر خانه هاى خويش ‍ ترجيح مى دادند، در واقع ويژگى اصلى مسجد اين بود که هم چون اسلام با همه شئون زندگى مردم سر و کار داشت و البته به همه آنها جهت الهى و دينى مى داد و اين با روح اسلامى نيز سازگار بود چرا که اسلام جوهره همه فعاليت هاى مسلمين در جامعه اسلامى را عبوديت مى دانست.

اين نهاد مقدس نيز همانند ساير نهادهاى تمدن اسلامى و همچون خود تمدن اسلامى فراز و فرودهاى فراوانى را طى کرد تا به زمان حال رسيد، روزگارى در دوران صدر اسلام، مسجد قلب تپنده امت و جامعه اسلامى و مقر حاکميت و حضور بزرگترين فرستاده الهى (ص) و مرکز بى بديل همه فعاليت ها و امور جارى مردم بود و مردم همه جهت گيرى هاى خود را از آن اخذ مى کردند، پس از ارتحال نبى اکرم (ص) در دوران خلفاى راشدين نيز اوضاع تا حدود زيادى به همين منوال بود.

اما با به قدرت رسيدن بنى اميه و حاکميت آنها بر جهان اسلام توام با انحرافات و بدعتهاى فراوانى که در همه ابعاد اسلام اتفاق افتاد، تحولات فراوان نيز در کارکردهاى مسجد آغاز گشت و اين تحولات منفى به تدريج ادامه يافت تا جايى که در دوران حاکميت بنى عباس و بعد از آن مرکز جامعه به حاشيه رانده شد و اهم کارکردهاى خود را از دست داد و ديگر نه پايگاه حاکم بود نه پايگاه حضور مردم، اين وضعيت تا دوران حال ادامه يافت و تلاش هاى پراکنده و مقطعى براى احياى موقعيت آن نيز ثمرى نداشت و اکنون ما وارث اين روند تاريخى هستيم.

در اين گزارش مي‌خواهيم به تشريح ويژگي‌هاي مسجد طراز اسلامي و بررسي جايگاه اين مسجد از نگاه مديران و كارشناسان فرهنگي بپردازيم.

 

مسجد طراز اسلامي بايد زمينه‌ساز حضور اكثريت مردم باشد

حجت‌الاسلام حسين روحاني‌نژاد، معاون فرهنگي و امور تبليغ سازمان تبليغات اسلامي کارکردهاي مسجد در اسلام را کارکردهاي روشن و مشخصي دانست و گفت: مسجد در صدر اسلام، پيروزي انقلاب اسلامي، دوران دفاع مقدس و در مشارکت‌هاي اجتماعي نقش تأثيرگذاري داشته است و به طور قطع هر مسجدي که بتواند با برنامه‌ريزي‌هاي مناسب مردم را به اسلام و باورهاي ديني نزديک کند، مسجد ايده ال اسلامي محسوب مي شود.

وي با معرفي ديگر شاخصه هاي مسجد نمونه اسلامي گفت: حضور امام جماعت آگاه و آشنا به مباحث روز، برگزاري برنامه‌هاي معارفي و مذهبي در صفوف نماز، بهره مندي جوانان از امکانات روز و اينترنت، سامانه‌هاي الکترونيکي و فضاي مجازي در مسجد مي‌تواند از ديگر شاخصه‌هاي مسجد طراز اسلامي باشد.

حجت‌الاسلام روحاني‌نژاد با بيان اينکه مسجد طراز با مسجد اسلامي بايد به طور منسجم زمينه حضور بيشتر مردم به ويژه جوانان را در مسجد جذب کند، ادامه داد: پاکيزگي مسجد، نظافت، تعامل ميان متوليان مساجد در دست‌يابي به مسجد طراز اسلامي مؤثر است و از شاخصه‌ها به شمار مي‌آيد.

 معاون فرهنگي و امور تبليغ سازمان تبليغات اسلامي با بيان اينکه با توجه به اينکه دولت در حاکميت نظام اسلامي شکل گرفته است و نبايد در رابطه با مسجد تصدي‌گري داشته باشد، اظهار کرد: در عين حال دولت بايد از مساجد حمايت و پشتيباني داشته باشد و برنامه‌ريزان مساجد در مسير صحيح از مساجد حمايت داشته باشد.

 

بازشناسي کارکردهاي مسجد گامي اثرگذار در تحقق مسجد طراز اسلامي

محمدعلي موظف رستمي، کارشناس حوزه مسجد با بيان اينکه با بازشناسي و کاربردي کردن کارکردهاي مسجد در صدر اسلام مي توان به مسجد مورد تاکيد اسلام رسيد، افزود: با بهره‌گيري از آموزه‌هاي اسلامي در ارتباط با اين پايگاه اثرگذار ديني و با توجه به مقتضيات زماني و مکاني مي توان به مسجد ايده آل اسلامي دست يافت. در حال حاضر بايد به انتظاراتي که از مسجد با توجه به شرايط امروز وجود دارد توجه کرد و پيام مقام معظم رهبري به اجلاس نماز در مورد جايگاه مسجد در اسلام را به عنوان يک پايه و اساس در دست يابي به مسجد طراز اسلامي مورد توجه قرار داد زيرا با توجه دادن به اين مولفه ها مي توان به مسجد مورد نظر دست يافت.

وي داشتن نگاه جامع‌گرايانه، توجه به حوزه سخت‌افزاري، نرم‌افزاري و حوزه منابع انساني مسجد را از ديگر مؤلفه‌هايي دانست که در رسيدن به مسجد طراز اسلامي بايد مورد توجه قرار داد و گفت: بحث زيبايي‌شناسي، معماري مناسب با بهره‌گيري از معماري اصيل اسلامي و ايراني در افزايش جاذبه هاي‌ مسجد تأثيرگذار است که بايد اين مسئله در ساخت مسجد مورد توجه قرار گيرد.

موظف رستمي ادامه داد: چگونگي تعامل و دخالت دولت و حاکميت و مردم بايد در بخش نرم افزاري و سخت افزاري مسجد مشخص و نهادينه شود. با بررسي و توجه به وضعيت مطلوب و موجود مي‌توان مسيرهاي راهبردي و سياست‌ها و چشم‌اندازهايي را در اين مسير مشخص کرد.

 

چهارشنبه 7 دی 1390 - 9:40


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر