دوشنبه 25 شهريور 1398 - 9:28
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

نسل کشي در کردستان عراق

 

نسل کشي در کردستان عراق (صدام حسين و يک محاکمه ناتمام)

نوشته: مايکل جي. کلي

ترجمه: سربس نظري

موسسه انتشارات اميرکبير

مترجم «نسل کشي در کردستان عراق» در بخش «اشاره مترجم»، براساس زندگي خود در مناطق مرزي ايران و در مجاورت کردستان عراق همواره بر آن بوده که گوشه کوچکي از تصاوير مانده در ذهن خود را در فاجعه حذف کردها توسط صدام حسين را براي ديگران منعکس کند. در اين راستا به کتاب «ارواح حلبچه» نوشته پروفسور مايکل جي. کلي برخورده است. وي معتقد است که مطالعه و ترجمه اين اثر شايد کوچکترين کاري باشد که مي­توانست در جهت شناساندن مصيبت­هاي کردستان عراق انجام دهد.

وي در اين ترجمه آورده است: تغيير عنوان کتاب به آن دليل بود که موضوعات پوشش داده شده در اين اثر اصلي بسيار فراتر از واقعه حلبچه بود و در واقع به موضوع نسل کشي و همچنين محاکمه صدام مي­پرداخت. اثر پروفسور کلي کاري است ماندگار که با زباني ساده و کاملاً بي طرفانه و در عين حال از ديدگاهي حقوقي و تجربي به پروژه انفال و کشتار و کشتار هزاران غيرنظامي کرد در اواخر دهه 80 ميلادي پرداخته و پرونده­اي مفتوح از صدام حسين را واکاوي و بازخواني مي­کند. استفاده از نقل قول­هاي بازماندگان و شاهدان جنايت صدام، تجربيات روزنامه نگاران، اسناد وزارت خارجه امريکا و توضيحات بسيار از محل وقوع اين جنايت تصويري عيني و کاملاً ملموس از فجايع کردستان عراق به خواننده مي­دهد.

نويسنده در تلاش است با به پيش کشاندن ديدگاه­هاي حقوقي در مورد اتهام نسل کشي و ارائه جزئيات دادگاه صدام و همدستانش، پيام اصلي کتاب يعني محاکمه ناتمام را به مخاطب منتقل سازد؛ اينکه صدام تنها به خاطر پرونده کشتار دجيل محکوم گرديد و پرونده قتل عام، آوارگي و شکنجه و حبس صدها هزار نفر از ساکنان کردستان عراق هيچ گاه به فرجام نرسيد. اين نيز مخاطب را با سوال اصلي که چرا اين گونه شد، روبرو مي­سازد اينکه چه عاملي مانع محاکمه صدام و برملا شدن اسرار و اسناد پروژه انفال گرديد.

اين کتاب ادامه کاري ديگر از نگارنده در مورد پرونده نسل کشي اسلوبودان ميلوسويچ و صدام حسين، چاپ انتشارات پيتر لانگ در سال 2005 است. در آن اثر، تاريخچه نسل کشي از زمان­هاي باستان را بررسي کرده و به اين جنايت به عنوان مسئله­اي بين المللي در عصر مدرن پرداخته است. پس موضوع محاکمه ميلوسويچ و صدام حسين به عنوان سران دو رژيم در جايگاه متهم در دادگاه اشاره کرده است. اما اين مرگ بود که اجازه خاتمه دادرسي در مورد اين دو نفر در رابطه با اتهام نسل کشي را نداد.

در کتاب حاضر جنايات غيرقابل وصف صدام حسين عليه کردها مورد بررسي قرار مي­گيرد. روند محاکمه صدام در ديوان عالي عراق در رابطه با پرونده مختومه دجيل و دادرسي ناتمام در مورد پرونده کشتار کردها در چند عمليات به نام انفال نيز موضوع ديگر اين کتاب است. اثر حاضر اما صرفاً روزشمار و تاريخچه محاکمه صدام نيست، بلکه پژوهشي است که انگيزه­هاي دروني و ژرفاي بشري را که در قالب يک حاکم جاه طلب تبلور يافته است درمي­نوردد و به درون جامعه­اي با تنوع قومي و مذهبي فراوان نفوذ مي­کند، جامعه­اي که بر ذخاير عظيم نفتي سوار است اما در پر تنش­ترين منطقه جهان  قرار دارد. زمينه­هاي خصي و گذشته صدام و فضايي که او بر آن حاکم بود، بسياري از اعمال وي را توضيح مي­دهند. با اين حال وي تا آخرين لحظه حياتش همچنان ستمگري غيرقابل پيش بيني باقي ماند.

کتاب حاضر يک رساله نيست. نگارنده بسياري از موارد ذکر منبع را حذف کرده و تنها به يک کتابنامه کلي در آخر اثر اکتفا نموده است. اين اثر به موضوعاتي مانند غير قانوني بودن حمله امريکا به عراق و شبهه برانگيز بودن مشروعيت دادگاه تحت نظارت حاکميت ائتلاف نيروهاي خارجي تنها اشاره­اي مختصر داشته و مجال مفصل گويي در اين باب نيافته است.

فصل اول کتاب به صدام حسين و زمينه­هاي نسل­کشي مي­پردازد. فصل دوم هم به نسل­کشي کردها با اشاره به عمليات­هاي انفال (عمليات­هاي اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم، ششم، هفتم و آخر انفال، پس لرزه­هاي انفال، بمباران شيميايي حلبچه و تاثيرات بلندمدت بمباران حلبچه بر بازماندگان آن اشاره مي­کند تا در فصل سوم به دو جنگ خليج فارس بپردازد. در اين فصل جنگ 1991 و اشغال کويت، اختلافات دروني کردها و جنگ عراق(2003) مي­پردازد.

همچنين فصل چهارم به محاکمه صدام حسين مي­پردازد که درباره تشکيل ديوان عالي عراق، پرونده دجيل، پرونده انفال و اعدام صدام، روند محاکمه، واکنش ­به اعدام صدام، آيا اعدام صدام به خاطر کشتار دجيل بيانگر ضعف رهبران کرد بوده است؟، کار ناتمام؛ آيا اعدام صدام تنها عدالت در حق شيعيان بود؟، اعدام صدام بدون اتمام دادرسي پرونده انفال و محاکمه پس از مرگ، صحبت براند.

فصل پنجم هم به نتيجه­گيري مي­پردازد و در پايان کتاب هم پي­نوشت ها، ضمائم، ضميمه الف، ضميمه ب، کتابنامه، تصاوير و نمايه آمده است.

«صدام حسين تکريتي متولد سال 1937. شهرت وي در سال 1959 آغاز شد، زماني که رهبري حزب بعث او را براي ترور قاسم برگزيد. اين ماموريت منجر به زخمي شدن وي شد. دبير کل وقت شاخه منطقه­اي حزب بعث پس از نوامبر 1963 بود. پس از آن به عنوان تئوريسين اصلي در پس زمينه فعاليت­هاي حزب خود را جا انداخت و کم­کم تا سال 1969 خود را بيشتر نشان داد. سرپرستي هيئت اعزامي عراق به ليبي بلافاصله پس از انقلاب در آن کشور را بر عهده گرفت.»

آن چه خوانديد بخشي از سخن آغازين آمده در فصل اول کتاب است که در معرفي صدام مولف آورده است. در پايان بخش نتيجه­گيري هم مولف ديگر بار در معرفي شخصيت صدام و مقايسه آن با صلاح­الدين آورده است:

«صدام در نزديکي همين شهر يعني تکريت در سال 1937 متولد شده بود، شهري که زادگاه يکي از بزرگ­ترين جنگجويان مسلمان بود. هشتصد سال پيش از صدام، در اين شعر صلاح الدين­ايوبي بدنيا آمد. او مردي کرد بود و امروز به عنوان يک قهرمان بزرگ و حماسي شناخته مي­شود؛ رهبري زيرک و فرمانده­اي آگاه که سرزمين­هاي اسلامي را از تصرف صليبيون خارج ساخت. در سوي ديگر اما، صدام براي ملت خود خاطراتي از خشونت جنون­آميز، جاه­طلبي، خودکامگي و تمايلات مستبدانه بر جاي گذاشت.»

کتاب «نسل­کشي در کردستان عراق» (صدام حسين و يک محاکمه ناتمام) نوشته مايکل جي کلي و ترجمه سربس نظري با شمارگان 1000 نسخه و قيمت 33000 ريال، از سوي انتشارات اميرکبير، منتشر شده است.

اثر پرفسور کلي با زباني ساده اما بي­طرفانه و در عين حال از ديدگاهي حقوقي و تجربي به پروژه انفال و کشتار هزاران غيرنظامي کرد در اواخر دهه 80 ميلادي پرداخته و پرونده مفتوح نسل­کشي کردها توسط صدام حسين را واکاوي و بازخواني مي­کند. استفاده از نقل قول­هاي بازماندگان و شاهدان جنايت صدام، تجربيات روزنامه­نگاران، اسناد وزارت خارجه آمريکا و توضيحات بسيار دقيق از محل وقوع اين جنايات تصويري عيني و کاملاً ملموس از فجايع کردستان عراق به خواننده مي­دهد. پرفسور مايکل جي . کلي از اساتيد برجسته دانشکده حقوق دانشگاه کريتون آمريکا مي­باشد. وي جايزه بهترين کتاب سال را به خاطر اثري با عنوان «جايي براي پنهان شدن نيست» در سال 2005 از انجمن بين المللي حقوق جزائي دريافت نمود. او همچنين عضو انجمن بين­المللي تحقيقات نسل­کشي، از مقاله­نويسان پايگاه اينترنتي حقوقي ژوريست و همچنين رئيس شاخه حقوق امنيت ملي انجمن دانشکده­هاي حقوق آمريکا مي­باشد.

 

 

 

سه‌شنبه 6 دی 1390 - 13:48


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری