چهارشنبه 2 مرداد 1398 - 9:22
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

پيش از آنكه سرها بيفتد

 

 

پيش از آنكه سرها بيفتد / نقد رمان « رازهاي سرزمين من »

تاليف :‌ محمدرضا سرشار ( رضا رهگذر )‌

چاپ و تيراژ : دوم ، 89 – 2500 نسخه

ناشر :‌ سوره مهر

 

بعنوان مقدمه ، خطوط اصلي رمان ، پيرنگ ، رازهاي سرزمين من و «‌ رئاليسم جادويي » ، زاويه ديد ، شخصيت‌هاي داستان ، پرداخت ، اشكالهاي منطقي و اشتباههاي ريز داستان ، نثر و همچنين سوسياليسم مبتني بر قوميت ، با تجليل از « فرقه دمكرات آذربايجان » عناوين اصلي كتاب حاضر را تشكيل مي‌دهند . مولف كتاب در مقدمه بيان مي‌كند كه قصد داشته كه براي هميشه نقد را كنار بگذارد اما در سال 1368 كتاب « كينه ازلي » نقد ابراهيم حسن‌بيگي بر رمان براهني « رازهاي سرزمين من »چاپ         مي‌شود و محمدرضا سرشار آن را مي‌خواند . سرشار وقتي مطالبي را كه حسن‌بيگي از رمان مذكور استنباط كرده بود با برداشت اميرحسين فردي از همين كتاب كه پيش‌تر در روزنامه كيهان به چاپ رسيده بود باهم مقايسه مي‌كند در مي‌يابد كه تفاوت از زمين تا آسمان است و همين امر حس كنجاوي وي را برمي‌انگيزد تا كتاب «‌ رازهاي سرزمين من » را بخواند .  محمدرضا سرشار اين سوال را با خود مطرح مي‌كند كه چه چيزي باعث شده است تا دو داستان‌نويس اهل داستان مسلمان و متعهد ، راجع به يك رمان واحد ايراني معاصر ، كه حول و حوش مسائل معاصر كشور ايران نيز نوشته شده است نظرهايي چنين متضاد داده باشند ؟!

سرشار در پي‌جويي اين مساله به نقدهاي ديگري هم درباره اين رمان برمي‌خورد و آنها را هم مطالعه مي‌‌كند . از جمله اين نقدها ، نقد اكبر رادي است كه در سال 66 در مجله آدينه به چاپ رسيده بوده است . مولف كتاب از خواندن اين نقد شگفت‌زده مي‌شود چرا كه كسي چون اكبر رادي ، بعد از آن همه سال داستان و نمايشنامه‌نويسي ، و آن اسم و رسم و اعتبار در زمينه ادبيات نمايشي ، چنان تقديس و ستايشي از اين رمان انجام داده بود كه نظير آنرا محمدرضا سرشار راجع به هيچ رمان ايراني ديگري نه شنيده و نه خوانده بود. سرشار با خواندن اين نقد احساس مي‌كند كه تنها كسي درحال سكر ناشي از خواندن يك شاهكار عظيم ادبي ممكنست آنرا به رشته كلام كشيده باشد و با توجه به اينكه نويسنده اين رمان هم جايگاه كمي در عرصه ادبيات ايران زمين ندارد وي يقين حاصل مي‌كند كه حتما بايد اتفاقي در قلمرو ادبيات داستاني كشور رخ داده باشد . بنابراين مولف كتاب قصد مي‌كند تا رمان « رازهاي سرزمين من  » را مطالعه كند تا هم در جريان اين حادثه ادبي قرار بگيرد و هم آنكه احيانا ً با نوشتن مطلبي در رد لغزش و پيشداوري‌اي كه حسن‌بيگي درنقد اين رمان مرتكب شده بوده است جبران مافات كند و چنانچه بر اثر آن نقد ، رنجشي براي نويسنده اثر حاصل شده برطرف شود . حاصل خوانش و مطالعه محمدرضا سرشار از رمان « رضا براهني » كتاب در پيش روي خوانندگان با عنوان « پيش از آنكه سرها بيفتد » مي‌شود . مولف كتاب بيان مي‌كند كه نام كتاب خود را از موخره رمان « رازهاي سرزمين من » برگرفته است . سرشار بيان مي‌‌كند كه رضا براهني در موخره خود اشاره مي‌كند كه در آغاز ، قصد داشته است اسم رمانش را « پيش از آنكه سرها بيفتد » بگذارد اما بعدها به دلايلي تغيير عقيده داده است و نام آنرا « رازهاي سرزمين من » گذاشته است .

پيرنگ عقايد ، روابط علي و معلولي ، زوايد ، كمبودها و ابهامها ، استفاده از عامل تصادف ، كشش ، فلسفه استفاده از « زاويه ديد متغير » ، بابك پوراصلان ، تهمينه ناصري و مقام و پايگاه او در نظر حسين ؟ ، اهميت خواب ، رويا و لحظات شهودهاي قهرمانان داستان ، خواب اول حسين ، عقايد فلسفي و انديشه‌هاي تهمينه ، گرگ اجنبي كش ، راز كوه سبلان ، حاجي جبار ، جمع‌بندي شخصيت‌هاي مختلف داستان ، گفتگو ( ديالوگ‌)‌ها ، اشكالهاي منطقي ناشي از بي‌دقتي ، ضعف دانش مذهبي نويسنده ، غلط‌هاي نگارشي و منطقي ، رسم‌الخط مغشوش ، كاربرد غلط علائم نگارشي غلط‌هاي املايي ، عبارتها و جمله‌هاي ناقص ، گنگي و ابهام ، غيرسليس بودن ، كاربرد مغشوش و اغلب غلط زمان گذشته و حال ، نفوذ زبان‌هاي گذشته و همچنين دلبستگي براهني به بلوك شرق از جمله مطالب مطرح شده در كتاب حاضر مي‌‌باشند .

بخش شخصيت‌هاي داستان كتاب حاضر به شخصيت بابك پوراصلان اشاره مي‌كند و اينكه بابك پوراصلان در داستان نويسنده كتاب « رازهاي سرزمين من » است. مولف بيان مي‌‌كند كه در صفحات پاياني رمان ، خواننده به اين نكته پي مي‌برد و متوجه مي‌شود كه اوست كه اين اطلاعات وخاطرات افراد گوناگون را ، از آمريكا گرفته تا روستا و شهرهاي مختلف ايران ، گردآورده و از تنظيم و و كنار هم قرار دادن آنها ، اين داستان پرداخت شده است . بابك پوراصلان هم مثل حسين – منتها چند سالي قبل از او – مترجم مستشارهاي آمريكايي بوده است . روزي كه با يك گروهبان آمريكايي به نام ديويس ، مشغول مسافرت از تبريز به جايي – كه ظاهرا ً فراموش مي‌كند بگويد كجا – است ، گروهبان آمريكايي به دست گرگ اجنبي‌كش به قتل مي‌رسد . همين موضوع باعث آشنايي بابك با اين گرگ عجيب ودلبستن به او و بعد هم رها كردن پيشه مترجمي آمريكاييها و حتي كار و زندگي معمولي‌اش ، و انتخاب شغل مترجمي گرگ اجنبي‌كش و سكني در كلبه‌اي در دامنه سبلان – محل استقرار گرگ اجنبي‌كش – مي‌شود . چندي بعد هم ،‌ تهمينه و پسر خردسالش ، ناصر ، به همان جا كوچ مي‌كنند ، و با بابك آشنا مي‌شوند .

پيش از آنكه سرها بيفتد / نقد رمان « رازهاي سرزمين من » رضا براهني ، نوشته محمدرضا سرشار در چاپ دوم خود با شمارگان 2500 نسخه و با قيمت 3900 تومان توسط انتشارات سوره‌مهر انتشار يافته است .

 

 

 

 

سه‌شنبه 29 آذر 1390 - 12:5


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری