جمعه 28 تير 1398 - 8:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

ميرعماد

 

ميرعماد

نويسنده : يعقوب آژند

چاپ و تيراژ : اول 90 – 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

كتاب حاضر داراي شش فصل با عناوين محيط رشد ميرعماد ، شرح احوال ميرعماد ، ميرعماد در اصفهان ، قتل ميرعماد ، شاگردان و مقلدان ميرعماد و همچنين كارستان ميرعماد است . نويسنده كتاب در اين فصول به طرح و واكاوي مسائلي همچون زمينه سياسي ، قزوين زادگاه ميرعماد ، خطاطي در اوايل دوره صفوي ،‌ نياكان ميرعماد ، تولد و تعليم ميرعماد ، سفرهاي ميرعماد ، ميرعماد و شاه عباس ، چهار هنرمند برجسته نقاشخانه ، علل و عوامل قتل ميرعماد ، گزارش منابع ، گزارش محمدصالح اصفهاني ، رفتار و كردار ميرعماد ، شاگردان بلاواسطه ميرعماد ، شاگردان باواسطه ميرعماد ، كتابت مرقع و كتيبه و همچنين چليپانويسي و سياه‌مشق مي‌پردازد . در انتهاي كتاب حاضر نيز تصاويري از خوشنويسي‌هاي ميرعماد ارائه شده است .

در ابتداي كتاب ميرعماد بيان مي‌شود كه در تاريخ خطاطي ايران سه خطاط بودند كه دچار اضطراب سياست شدند و جان خود را از دست دادند : ابن مقله ، مولانا معروف به خطاط و ميرعماد . ميرعماد نه سوداي سياست داشته و نه با گروه‌هاي مخالف سلطنت صفوي همكاري مي‌كرد ، بلكه رشته در هم تنيده‌اي از حقايق روزمره و درشتي‌هاي حاكم بر چهارگوشه دربار ، او را به كام مرگ فرستاد . مقدمه كتاب حاضر ادامه مي‌دهد كه بلاغت اسلوب خطاطي ميرعماد در خط نستعليق ،  اين نوع خط را به اوج كمال نشاند . توانايي قريحه و رواني خط ميرعماد در تاريخ خطاطي ايران ، معياري چشم‌نواز و دلپسند شد و شماري از مقلدان و پيروان را در پي كشيد . پس از ميرعماد ، اكثر خطاطان ايران و هند و عثماني ، تلاش كردند تا در نظم و اسلوب خط و حسن و پختگي نستعليق به پاي او برسند . درجه كمال نستعليق ميرعماد و كوشندگي شماري از پيروان او بود كه بعدها نوع ديگري از خطي زيبا و دلنشين يعني شكسته نستعليق را پديدار ساخت . تاريخ ولادت ميرعماد در هيچ تذكره و يا منبعي ذكر نشده است ولي فوت او به طور قطع در سال 1024 ه . اتفاق افتاده است و در آنزمان ميرعماد شصت و شش سال داشته است . تولد ميرعماد در سال 958 ه . در قزوين بوده است . وي طبق سنت به تحصيل مقدمات علوم پرداخته و در انشاء علوم قرآني ، اصول و رياضي صاحب اطلاع شده است . در منابع نخستين معلمان خطاطي ميرعماد ، عيسي بيگ رنگه‌نويس و مالك ديلمي ذكر شده‌اند . از استادان ديگر ميرعماد ، ملاحسين تبريزي بوده است .

شاه عباس صفوي در سال 1006 ه . پايتخت خود را از قزوين به اصفهان منتقل كرد و اين شهر را رسماً تختگاه صفويان اعلام كرد . ميرعماد گاهي در زمره كاتبان كتابخانه سلطنتي كار مي‌كرده و يا رئيس كتابخانه كتابت كتابي را به او سفارش مي‌داده است . با انتخاب اصفهان به پايتختي ، چهره اين شهر به تدريج تغيير مي‌يابد وكانون  فعاليت‌هاي علمي ، فرهنگي و اقتصادي در كنار رويدادهاي سياسي و ديپلماتيك مي‌شود . ميرعماد هم به دليل كسادي بازار خطاطي در قزوين و شايد هم به اعتبار دعوت صادق‌بيك افشاز از او ، براي پيوستن به گروه هنرمندان كتابخانه ، عازم اصفهان مي‌شود . شاه‌عباس نيز از قبل با آثار و قطعات ميرعماد آشنا بوده است .

فصل چهارم كتاب حاضر به علل و عوامل قتل ميرعماد اشاره مي‌كند . در اين فصل به قتل فرهادخان قرامانلو ولي نعمت ميرعماد به دستور شاه عباس و مكدر شدن خاطر شاه از ميرعماد و ممنوع‌الخدمت كردن در دربار او ، ورود به دربار پس از نوشتن عريضه و ترقي او در دربار و سعايت و عداوت رقيبان عليه او در نزد شاه عباس . تكبر و تندخويي ميرعماد و درشت‌گويي گاهگاهي او در نزد شاه طوري كه تكدر خاطر شاه را از او افزايش داد و همچنين شائبه سني‌گري ميرعماد و سفرهاي او به سرزمين عثماني از جمله دمشق ،حلب ، بغداد و حجاز بعنوان عوامل قتل اين استاد خوشنويس اشاره مي‌شود .

نويسنده در پايان كتاب حاضر يادآور مي‌شود كه حجم زياد آثار به جامانده از ميرعماد نشان مي‌دهد كه وي همواره در راه ترقي نستعليق و اخذ دانش جديد در آن كوشا بوده است . يعقوب آژند ادامه مي‌دهد كه از اين رو آثار ميرعماد پرمايه و پخته است و در حقيقت جامع آثار همه هواخواهان نستعليق از آن روز تا به امروز بوده است . ميرعماد عمر خود را در راه خط نستعليق و پيشرفت آن صرف كرد و همين نكته حد رشد و گسترش هنر او را نشان مي‌دهد . آژند تاكيد مي‌كند كه در خصوص آثار ميرعماد يك عامل مهم را هميشه بايد در نظر داشت و آن هم حجم قابل ملاحظه‌اي از آثار جعلي و غيراصيل است كه به نام او رقم خورده و يا به وي نسبت داده شده است .

ميرعماد به قلم يعقوب آژند در چاپ نخست ، با شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 14500 ريال توسط شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

 

سه‌شنبه 22 آذر 1390 - 9:30


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری