چهارشنبه 26 مهر 1396 - 23:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

داود خسروي

 

سنت هاي گرانبهاي عزاداري در ايران

 

«گزارشي از مراسم نخل گرداني و چهل منبر در لاريجان و گيلان»


«مراسم نخل گرداني در لاريجان»:

مراسم سنتي و مذهبي نخل گرداني که نمادي از حرکت تابوت امام حسين (ع ) بوده، در روستاي نوا از توابع بخش لاريجان آمل برگزار شد.

به گزارش خبرگزاري مهر از لاريجان، مراسم نخل گرداني در روستاي نوا لاريجان، باشکوه ترين مراسم آئيني مردم خطه مازندران بوده که همه ساله باشکوه خاصي با حضور اقشار زيادي از مردم شهرستان و سراسر کشور در روستاي نواي لاريجان آمل برگزار مي شود.

مراسم امسال در حالي برگزار شد که وجود برف در مسير حرکت نخل، مشتاقان به اين مراسم معنوي را با مشکل مواجه کرد اما عاشقان اهل بيت (ع) با حضورشان سردي برف را به گرما تبديل کردند.

مراسم امسال در پي تعطيلات چند روزه تاسوعا و عاشورا با حضور اهالي روستاي نوا و مسافراني از برخي مناطق کشور با شکوه خاصي برگزار شد.

 در روايات ذکر شده که امام حسين(ع) را روي شاخه هاي درخت خرما گذاشته و به محل دفنش بردند و شايد مهم ترين دليل براي نامگذاري نخل باشد.

نخل، در لغت به مفهوم خرما بوده و در اصطلاح حجله مانندي که از چوب مي سازند و با انواع شال هاي ابريشمي رنگارنگ، پارچه هاي قيمتي و آينه و چراغ آرايش مي دهند و به گل و سبزه مي آرايند و در روز عاشورا آن را به محلي که مراسم روضه خواني برپاست مي برند و به عنوان تابوت امام حسين(ع) حرکت مي دهند.

 در مورد قدمت نخل مي توان گفت: شايد نخل همسن و سال تابوت باشد که در حدود هزار سال قبل از اسلام در ايران مورد استفاده بوده است.

نخل نوا همانند نخل هاي ديگر يک نفر بابا يا متولي دارد که همه ساله مسئوليت و مديريت تدارک و بسيج مالي و انساني را براي انجام مراسم مختلف برعهده مي گيرد.

 نخل نوا از نظر آذين بندي پوششي سياه دارد و در تمام سال، در مکان خود از احترام و توجه خاصي برخوردار بوده و اغلب نيازمندان براي گرفتن حاجت خود از صاحب نخل، دخيل مي بندند.

برخي از مردم در يکي دو روز قبل از ماه محرم در استقبال از اين ماه در خانه خود مراسم روضه خواني برپا مي کنند و اطعام مي دهند.

 از روز اول تا هفتم محرم، مردم به عزاداري مي پردازند و سعي مي کنند در اين روزها کليه نذورات خود را ادا کنند و براي مراسم نخل گرداني آماده شوند. در روز هفتم محرم، مردم روستاي نوا و بسياري از اهالي اطراف به کنار نخلي مي روند و به آن سلام مي کنند.

روز هشتم محرم، نخل را بيرون مي آورند و در محله ها مي گردانند. مردم به همراه نخل مي روند. در روز هشتم، نهم و دهم، همراه نخل گرداني، نذوراتي مانند شير بين مردم توزيع مي شود.

 نخل را به در هر خانه اي که مي برند، صاحب خانه نذر خود مانند شربت، خرما، شير، دود کردن اسپند را به جاي مي آورد و اگر نذر قرباني کردن گوسفند باشد قرباني مي کند.

در شامگاه عاشورا که شام غريبان است، نخل را دور محل مي گردانند و همه مردم پا برهنه و شمع به دست همراه نخل به امامزاده محل مي روند و تا صبح به سينه زني و عزاداري مي پردازند.

«مراسم چهل منبر در استان گيلان»:

مراسم چهل منبر در شب عاشورا پيش از به راه افتادن سوگواران در اغلب مناطق استان گيلان به اجرا در مي ‌آيد.

به گزارش خبرگزاري مهر از رشت، در اين مراسم خانه هايي که در طول سال مجالس روضه خواني داشته اند، منبري را که بر آن روضه خوانده شده است از خانه بيرون آورده و در کنار خانه قرار مي دهند و تشتي که تا نيمه از گل انباشته شده بر روي منبر مي گذارند و مقداري برنج در کنار تشت در ظرفي ديگر قرار مي دهند.

با غروب آفتاب، سوگواراني که حاجتي در دل دارند در حالي که 72 شمع و 72 دانه خرما به ياد 72 شهيد دشت کربلا در دست دارند از چهل منبر مي گذرند، سوگواران در کنار هر منبري که مي گذرند شمعي را بر مي افروزند و بر گل درون تشت فرو مي کنند.

سپس دانه اي خرما در کنار تشت مي گذارند و چند دانه برنج از کنار تشت برمي دارند و پس از خواندن دعا و بيان خواسته خود به سوي منبر ديگر مي روند و از 40 منبر مي گذرند البته اين مراسم در سکوت انجام مي شود.

عزاداران وقتي به خانه مي رسند برنجي را که در چهل منبر گردآورده با برنجي که در خانه دارند آميخته و فرداي آن روز آن را پخته و مي خورند با اين اميد که به خواسته هاي خود دست يابند و به سفره شان برکت داده شود.

منبر يادآور آن است که در آخرين لحظات امام از دشمن مهلت خواست، و به بالاترين مکان رفت تا با خداي خود راز و نياز کند، تشت نماد اين است که شمر لعنت الله عليه، سر مبارک امام حسين (ع) را بريده و در تشت گذاشت.

خاک به خاطر اين است که امام به مکان موعود رسيد و از شخصي سئوال کرد اينجا کجاست آن شخص گفت: اينجا نينواست؛ و امام گفت: اينجا خاک کربلاست؛ اينجاست که من و برادرم و فرزندانم و يارانم را شهيد خواهند کرد و زنان و اصحابم را به اسارت خواهند گرفت و اينجاست که روزي شيعيان و عاشقانم مرا زيارت خواهند کرد.

شمع به ياد ۷۲ تن از مردان کربلا است. خرما نيز به ياد آخرين غذاي امام و يارانش بوده است. برنج را هم ايرانيان به آن اضافه کرده اند.

شير و شربت نيز به ياد عطش و تشنگي لبان امام و فرزندان و ياران و اصحابش است. که همه بعد از نوشيدن آن گويند: سلام بر حسين تشنه لب و يارانش باد.

آتش نيز بدان معني است که بعد از شهادت امام حسين (ع) و ياران باوفايش، لعنت شدگان تاريخ، خيمه هاي خاندان رسول الله را به آتش کشيدند. در آخر، نوحه خوان نيز براي نوحه خواني در عزاي حسين است.

يک پژوهشگر مسائل مذهبي در اين باره گفت: مراسم چهل منبر در شب عاشورا زماني که آفتاب تاسوعا غروب مي کند، برگزار مي شود.

علي صادقي راد افزود: مراسم هاي چون چهل منبر، روضه خواني، سينه زني، زنجير زني، شام غريبان، تعزيه خواني و غيره از آئين هاي عزاداري در ماه محرم مردم گيلان هستند.

وي اظهارداشت: سنت هاي عزاداري مرواريد هاي گرانبهاي هستند.

اين پژوهشگر مسائل مذهبي با اشاره به اينکه تاسوعا و عاشوراي حسيني در گيلان يک سنت ديرينه در اعتقادات مردم است، يادآور شد: براساس اين سنت قديمي دستجات عزادار در روزهاي تاسوعا و عاشورا عزاداري مي کنند.

به هر حال طبق آئين هاي مرسوم در نقاط مختلف ايران، در گيلان نيز آئين هاي زيبا و مرسومي از ماه محرم ترسيم شده است که بايد اين سنت ها را به نحو احسن حفظ کرد.

 

 

 

شنبه 19 آذر 1390 - 9:1


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری