چهارشنبه 7 تير 1396 - 13:33
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

اثري ماندگار درباره قيام امام حسين(ع)

 

نگاهي دوباره و پس از گذر سال ها به گروه فيلمسازي«روز واقعه»(شهرام اسدي):


شهرام اسدي متولد 1332 در سلماس است، وي داراي کارشناسي از مدرسه عالي تلويزيون و سينما و کارشناسي ارشد سينما از دانشگاه کاليفرنياي آمريکا است. او با انجمن جغرافياي ملي و شبکه تلويزيوني ان.‌بي‌.سي همکاري داشته است. وي پس از چند سال اقامت در آمريکا در سال 1367 به ايران بازگشت. اسدي فعاليت سينمايي خود را در سال 1370 با کارگرداني و فيلمنامه‌نويسي فيلم «اوينار» آغاز کرد .او بهترين اثر خود «روز واقعه» را در سال 1373 ساخت.

فيلم درباره عبدالله جوان نصراني(با بازي عليرضا شجاع نوري) است كه تازه اسلام آورده و پس از سي و هفت بار خواستگاري از راحله دختر زيد از بزرگان عرب پاسخ مثبت مي شنود. مراسم ازدواج برگزار مي شود. اما در همان لحظه مسافري از كوفه خبر مي آورد كه بر امام حسين(ع) و يارانش چه مي رود. عبدالله كه تمام حواسش به خبر مسافر است قبل از جاري شدن خطبه عقد ندايي غيبي مي شنود: كجا  است ياري كننده اي كه مرا ياري كند؟ عبدالله با شنيدن نداي غيبي مجلس را ترك مي كند و سوار بر اسب به سوي كوفه مي تازد.

راحله و سه برادرش به تعقيب عبدالله مي روند و روز بعد او را در كنار بركه اي خفته مي يابند. برادران به روي او شمشير مي كشند. اما راحله پس از شنيدن دليل و انگيزه عبدالله از ترك مجلس عروسي او را با ساز و برگ به ادامه راه تشويق مي كند. عبدالله در ادامه مسير خود، ويرانه هاي بتكده اي را پشت سر مي گذارد و به كارواني مي رسد كه مورد هجوم هفت تن حرامي قرارگرفته است. او در طول راه با سپاهي متشكل از دو طايفه که به جنگ امام حسين(ع) مي روند، روبرو مي شود. سخنان عبدالله  بر سر حقانيت دو طايفه، آنها را به جنگ وا مي دارد و او فرصت مي يابد به راهش ادامه دهد. او تشنه وگرمازده و بي ساز و برگ به كوفه مي رسد و مطلع مي شود كه امام(ع) و يارانش از كوه رانده شده و در كربلا هستند. او عصر روز عاشورا به كربلا مي رسد و ياران امام(ع) را غرق در خون مي يابد: «حقيقت را در زنجير و پاره پاره بر خاك و بر سر نيزه ها مي بيند.»

«روز واقعه» بدون شک يکي از شاخص ترين فيلم هاي ديني سينماي ايران و بهترين فيلمي است که درباره واقعه عاشورا ساخته شده است. «روز واقعه» سيمرغ بلورين بهترين فيلم، بهترين چهره پردازي (عبداله اسكندري)، بهترين موسيقي متن(مجيد انتظامي)، بهترين صحنه آرايي(مجيد ميرفخرايي) و بهترين فيلم دوم را از سيزدهمين جشنواره فيلم فجر در سال 73 به دست آورده است.

شهرام اسدي درباره انگيزه اش از ساخت «روز واقعه» در آن سال ها مي گويد: واقعيت اين است که منهاي ارادت و علاقه ذاتي و قلبي ام به قصص ديني و عرفاني و به موضوعات مذهبي و تاريخي، دليل ديگري هم وجود دارد که بيشتر شخصي است. مي دانيد که عمده جهاني که در اين گونه آثار خلق مي شود، جهاني نيست که کاملا منطبق با واقعيت تعريف شده مدون باشد. بخشي از آن را شما مي سازيد و تعريف مي کنيد.

من اين تعريف شخصي را دوست دارم؛ اين که حادثه اي و واقعه اي و حرف گرانبهايي، جايي در تاريخ مدفون است و مابه ازاء بيروني و امروزين ندارد و شما مامور مکاشفه آنيد و اما در «روز واقعه» علاوه بر دو دليلي که ذکر کردم يک عامل موثر ديگر نيز وجود داشت و آن فيلمنامه درخشان و ناب و بي بديل بهرام بيضايي بود، که معتقدم تا به امروز، هنوز نظير و مشابهي براي آن بر روي کاغذ نيامده، و براي خوشبختي کار روي اين فيلمنامه هميشه شاکر خداوند و کاتب آن اوراقم.

اسدي درباره محدوديت هايي که در زمان ساخت «روز واقعه» احساس مي کرده، مي گويد: «اعتقاد کاملا صريح و روشني به اين دارم که استنباط از يک موضوع واحد، در اشکال بياني مختلف، بي اندازه متفاوت است. يعني يک واقعيت، يک حادثه تاريخي، در بيان نوشتاري و شنيداري و نمايشي خود مي تواند سه برداشت کاملا متمايز از همديگر ارائه کند. در جريان ساخت «روز واقعه» آنچه در درجه اول اهميت قرار داشت اين بود که به هيچ روي نمي خواستم خدشه اي و خللي در باور و اعتقادات مردم ايجاد کنم. اما از طرفي خودم را در اين چارچوب، کاملا آزاد گذاشته بودم که براي بيان آنچه که از دل  به عنوان انساني از جهان امروز مي جوشد، اعتنا کنم.

مرتضي شايسته (تهيه‌كننده فيلم) درباره «روز واقعه» مي گويد: موقعي كه متني قوي باشد و بازيگران و اهل سينما حس كنند كار خوب، و جزو آثار ماندني مي شود همه مي‌آيند و قبول مي‌كنند. در «روز واقعه» هم از تمام تجربيات موجود و حرفه‌اي سينماي ايران و تلويزيون استفاده كرديم و در واقع گلچيني از كساني كه در كارهاي تاريخي مانند «امام علي» و «سفير» تجربه داشتند دعوت به كار كرديم و همه هم پذيرفتند و بدون هيچ درخواستي، اعلام آمادگي ‌كردند. متن «روز واقعه» نوشته بهرام بيضايي هم به لحاظ مفهوم و محتوا، درون‌مايه اي قوي دارد.

اين كار مخلصانه ساخته شد و به همين دليل مردم با آن ارتباط برقرار مي‌كنند و اگر بارها هم پخش شود مردم مي‌بينند. اثر سينمايي اگر با نيت خوب ساخته شود آن اثرگذاري را درون قلب‌ها مي‌گذارد و اين اتفاق با اين فيلم افتاده و همچنان شاهد آن هستيم.

عليرضا شجاع نوري(بازيگر نقش عبدالله) درباره چگونگي همکاري با اين پروژه مي گويد: من در مورد فيلمنامه «روز واقعه» که توسط آقاي بهرام بيضايي نوشته شده بود، مطالبي شنيده بودم اما تا قبل از اينکه براي حضور در اين فيلم دعوت شوم آن را نخوانده بودم. يک روز در دفترم در فارابي بودم که آقاي اسدي آمدند و گفتند تصميم دارند فيلمي به اين نام بسازند و توضيح دادند که بخشي کوتاه از فيلم يک بار در دکور ساخته شده، اما ما ديگر نمي خواهيم آن کار را ادامه بدهيم و تصميم داريم از ابتدا کار را به شکل ديگر و با يک گروه جديد شروع کنيم. تمام شخصيت ها هم انتخاب شده اند اما هنوز شخصيت اول داستان که «عبدالله» است را پيدا نکرده ايم و تنها کسي که به نظر من مي تواند اين نقش را بازي کند تو هستي.

به پول آن روز 15 ميليون تومان براي فيلم هزينه کرده بودند و تمام عوامل هم حاضر بودند و فقط اين نقش مانده بود که آقاي اسدي گفتند اگر تو اين نقش را نپذيري، من فيلم را نمي سازم. چرا افرادي مي خواهند اشخاص ديگري اين نقش را بازي کنند که من آنها را نمي خواهم. بعد از پيشنهاد ايشان گفتم ابتدا بايد از آقاي سيد محمد بهشتي(مدير عامل وقت فارابي) اجازه بگيرم چون ايشان به لحاظ مسئوليت من در بخش بين الملل بنياد موافق نبودند در فيلمي بازي کنم که اين دوستان گفتند با آقاي بهشتي صحبت مي کنند و رضايت ايشان را مي گيرند. از طرفي وقتي پيشنهاد اين کار به من داده شد عازم بازار ميب فرانسه بودم و فيلمنامه را در هواپيما هنگام رفتن خواندم. بعد که برگشتم گفتم با کمال ميل حاضرم در اين فيلم حضور پيدا کنم. فرداي روز بازگشتم از فرانسه، کارهاي تست گريم انجام شد که همان تست گريم، عکس روي جلد گزارش فيلم شد.

شجاع نوري درباره هدف از ساخت فيلم و چگونه در آوردن نقش مي گويد: اين فيلم، براي خوشايند كس ديگري ساخته نشده و هيچ كس براي استفاده از مزاياي كار مذهبي در اين فيلم كار نكرد، تنها عشق، در اين ميان محرك اصلي بود و اين فضاي حاكم بر گروه «روز واقعه» بود كه فيلم را ماندگاري بخشيده است. البته در اين بين علاوه بر آشنايي‌هاي عمومي خود از واقعه عاشورا و مطالعات قطعات ادبي و حتي هايكوهاي ژاپني از جانب من، راهنمايي كارگردان نيز در ملموس درآمدن اين نقش مثمر ثمر بود.

شجاع نوري درباره مشكل‌ترين مرحله توليد فيلم مي گويد: با توجه به كويري بودن فيلم، آقاي اسدي نزديك به دو سال را صرف گشت و گذار در نواحي مختلف ايران براي يافتن لوكيشن‌هاي مناسب براي اين فيلم كردند در نهايت فيلمبرداري در حوالي چهار شهر ساوه، بافق، يزد و كرمان انجام شد.

جمشيد مشايخي از ديگر بازيگران «روز واقعه» مي گويد: تا به امروز نوشته‌اي قوي‌تر از فيلمنامه آقاي بيضايي در سينما درباره واقعه عاشورا نيامده است. جوان مسيحي در اين فيلم عظمت كار را درك مي‌كند كه بسياري ديگر درك نكردند و به اعتقاد من اشكالي ندارد كه براي امام حسين(ع) سينه بزنيم اما بايد هدف اين امام بزرگوار و يارانش را فهميد و دانست و اينكه چرا جاه و مقام را قبول نكرد و در مقابل يزيد ايستاد. «روز واقعه» دنبال نشان دادن اين موضوع و رسيدن به حقيقت است. 

 

شنبه 19 آذر 1390 - 8:57


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری