شنبه 3 تير 1396 - 8:5
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

ميلاد بهاري

 

مرغ همسايه غاز است

 

گفت وگو با اکبر صحرايي درباره چند و چون رابطه ادبيات و تئاتر دفاع مقدس


 

اکبر صحرايي نويسنده کم حرفي است. تا از او نپرسي چيزي نمي‌گويد، در خيلي از موضوعات هم ترجيح مي‌دهد حرفي نزند و فقط در حوزه‌هايي صحبت مي‌‎کند که احساس مي‌کند توانايي حرف زدن درباره آن موضوع را دارد. از اين نويسنده ادبيات دفاع مقدس که شايد بسياري از علاقه‌مندان به ادبيات او را با کتاب «آنا هنوز هم مي‌خندد» بشناسند اخيرا يک کتاب سفرنامه در قالبي غير از سفرنامه منتشر شد. اين مهم يعني او به خوبي کار برقراري ارتباط بين دو رشته ادبي را لمس کرده است. صحرايي سفرنامه رهبر معظم انقلاب به استان فارس در بهار 87 را در قالب رمان ارائه کرد. در اين ميان اگرچه اقتباسي روي نداد و قالب کار از ابتداء رمان انتخاب شده بود اما از يک ماجراي واقعي که قالب تعريف شده خود را هم در ادبيات داراست رمان نوشته شد که اين موضوع نشان دهنده قابليت قالب‌هاي ادبي براي برقراي ارتباط و کمک به هم است. با او درباره چند و چون بهره گيري از کتاب‌هاي دفاع مقدس براي حلق تئاتر در اين حوزه گفت و گو کرده‌ايم. صحرايي در اين حوزه اگرچه در موارد زيادي گفته هاي ديگر نويسندگان را تکرار و تائيد کرد اما حرف هايي متفاوت از ديگران هم زد، او معتقد است اصل مشکل از آنجايي ناشي مي‌شود که ما برنامه و نقشه راه نداريم.

 

موافقيد که ميان شاخه‌هاي مختلف ادبيات دفاع مقدس، نمايشنامه‌نويسي و ادبيات نمايشي ضعيف‌تر از ساير حوزه‌هاست؟

بله، همينطور است.

با همه ضعفي که در حوزه نمايش نامه‌نويسي تئاتر دفاع مقدس وجود دارد اما کسي کاري براي رفع اين مسئله نمي‌کند، مثلا کمتر ديده مي‌شود که نمايش‌نامه نويس يا کارگرداني بخواهد با اقتباس از يک کتاب دفاع مقدس اثري را روي صحنه ببرد.

البته اخيرا حرکاتي شده است، مثلا از مجموعه داستان «آنا هنوز مي خندد» چند نمايش نامه در شيراز روي صحنه رفت.

اينها موردي است، شايد مثلا به دليل ارتباط کارگردان با شما که نويسنده اين مجموعه بوده‌ايد اين کار شکل گرفته باشد، من بيشتر وضعيت کلان اين حوزه را مي‌گويم؟

بله در زمينه نمايش نامه و فيلم نامه نويسي دفاع مقدس ضعيف هستيم. همه چيز محدود شده به جشنواره‌هايي که در اين زمينه برگزار مي شود. البته من اين مسئله را ربط مي‌دهم به متوليان حوزه دفاع مقدس. من نمي‌دانم اين متوليان نهادهاي مختلفي که در زمينه دفاع مقدس فعاليت مي‌کنند در چه دنيايي سير مي‌کنند که با اين بودجه‌هاي خوبي که در اختيار دارند عملا کاري انجام نمي‌دهند. بيشتر وارد حوزه‌هاي دم دستي مثل تاريخ شفاهي شده‌ايم. البته اين حوزه‌ها هم نياز است ولي ما کل امکانات را بسيج مي‌کنيم که با رزمندگان و فرماندهان مصاحبه بگيريم و خاطراتشان را منتشر کنيم ولي توجه نمي‌کنيم که اين کار بايد به صورت معقول باشد. عمده اين مسئله برمي‌گردد که ما نقشه راه نداريم. من سوال مي‌کنم در حوزه‌هاي طنز، گرافيک و نقاشي چه برنامه‌اي داشته‌ايم. يک زماني فيلم‌هاي سينمايي زيادي در زمينه دفاع‌مقدس ساخته شد ولي بعد اين تب فروکش کرد و ديگر فيلمي ساخته نشد. الان کسي دنبال فيلم دفاع مقدس نيست. در حالي که به شدت نياز است. الان اين سريال وضعيت سفيد را نگاه کنيد. کار قشنگي است. ولي ببيند در اين سريال جنگ به چه صورتي نشان داده مي‌شود. يک خانواده‌اي اطراف تهران ساکن هستند و در بمباران قرار مي‌گيرند و مسائل عشقي رخ مي‌دهد و پسر خانواده عاشق دختر همسايه مي‌شود. اين فيلم ماست. متاسفانه ما در بخش هنر و ادبيات دفاع مقدس متفرقه و به صورت هرمه‌اي کار کرده‌ايم و هيچ استراژي و برنامه‌اي براي اين حوزه نداريم. اين همه نهاد و متولي در حوزه دفاع مقدس داريم ولي خروجي که اين نهادها دارند جز در يکي دو شاخه مثل خاطره و تاريخ شفاهي، ضعيف و لاغر است. اين خروجي در صورتي است که اين  نهادها بودجه خيلي خوبي هم دريافت مي‌کنند. ما هيچ نقشه‌اي براي کارهاي هنري در اين حوزه نداريم. مثل اين مي‌ماند که ما بخواهيم يک شهر بسازيم بدون اينکه نقشه‌اي داشته باشيم، متاسفانه مشکل کشور ما اين است که براي کارهايمان برنامه و نقشه مشخص و از پيش تعيين شده‌اي نداريم. شما نگاه کنيد همين جايزه کتاب سال دفاع مقدس، کسي خبردار مي‌شود؟ چه تاثيري در کتابخواني و کتاب دارد؟ کار کردن در حوزه هنر دفاع مقدس نياز به برنامه دارد، نه اينکه به صرف هزينه کردن بودجه، بخواهيم يک کارهايي انجام بدهيم.

خب اين برنامه که شما مي‌گوئيد چه چيزي مي‌تواند باشد؟

مثلا در همين موضوعي که مدنظر شماست، اقتباس از کتاب‌هاي دفاع مقدس در تئاتر و سينما.

رسيديم به سوالي که موردنظرم است، شما اعتقاد داريد که کتاب‌هايي که در حوزه ادبيات دفاع مقدس منتشر شده قابليت تبديل به نمايش نامه را دارد؟

معتقدم کتاب‌هايي که در اين حوزه منتشر شده‌اند نه تنها براي اقتباس در همه هنرهاي نمايشي قابليت دارند که حتي براي طراحي بازي‌هاي رايانه‌اي هم مناسب است، چرا که در اين کتاب‌ها هم درام داريم و هم حادثه. همچنين در اين کتاب‌ها شخصيت‌هايي داريم که الگوي ايثاري و فداکاري هستند. به قول مقام معظم رهبري در اين حوزه يک گنج نهفته است. اينگونه است که معتقدم ادبيات دفاع مقدس قابليت تبديل شدن به نمايش‌نامه و فيلم‌نامه را دارد. ولي هميشه براي ما مرغ همسايه غاز است. اين همه فيلم و تئاتر از ادبيات کشورهاي ديگر در کشور ما اقتباس مي‌شود ولي وقتي موضوع دفاع مقدس مطرح  مي‌شود پاي ما مي‌لنگد.

فکر مي‌کنم از کتاب‌هاي خود شما هم تاکنون اقتباسي نشده است؟

چهار سال پيش سيما فيلم حق امتياز سه کتاب خود من براي تبديل به فيلم‌نامه را خريداري کرد، ولي با اينکه پول اين کتاب‌ها هم به من پرداخت شده هنوز هيچ اثري با اقتباس از اين کارها ساخته نشده است. پي گيري کرده‌ام، مي‌گويند ما اين کارها را تصويب کرده‌ايم ولي نمايش‌نامه نويس اين اقتباس را انجام نمي‌دهد، چون مي‌گويد بايد کم خرج و دم دستي باشد و هزينه کمي ببرد که زود جمعش کرد.

فکر مي‌کنيد اگر قرار است شاهد يک خروجي خوب از اقتباس در حوزه ادبيات دفاع مقدس باشيم بايد چه کارهايي صورت گيرد؟

ببيند پشت هر برنامه‌اي که بخواهد اجرا شود بايد اقتصاد و پول باشد. اگر قرار است کاري در اين حوزه صورت گيرد بايد نهادهاي مسئول حمايت کنند. من با سفارش‌نويسي کاملا موافقم. شما يک فيلم هاليودي را پيدا کنيد که سفارشي نباشد. البته اين به معناي اين نيست که در کار کارگردان دخالت شود. بلکه تنها سفارش فيلم با موضوعي مشخص داده مي‌شود و اين فيلم‌نامه نويس و کارگردان است که بهترين کار را انجام مي‌دهد. در اين جا هم بايد همين حالت اتفاق بيفتد. اگر قرار است آثار ماندگاري در اين زمينه توليد شود بايد به نمايش‌نامه نويس و فيلم‌نامه نويس‌هاي حرفه‌اي سفارش موضوع داد و از نظر مادي حمايتشان کرد تا اثري قابل ارائه را توليد کنند وگرنه با اين روندي که در حال حاضر شاهدش هستيم وضعيت هماني خواهد بود که حالا هست.

 

دوشنبه 7 آذر 1390 - 9:43


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری