سه‌شنبه 25 مهر 1396 - 15:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ستاره سعادت

 

آنچه رعايت نمي‌شود

 


وقتي از فروشگاه کتاب حرف مي زنيم از چه حرف مي زنيم

در يک تعريف ساده، فروشگاه به محلي گفته مي‌شود که افراد مي‌توانند کالاي مورد نياز خود را از آنجا درخواست و تهيه کنند. فروشگاه‌ها به دو صورت عمومي و تخصصي فعاليت مي‌کنند، اما امروزه بيشتر (شايد با کمي اغماض بتوانيم بگوييم همه فروشگاه‌ها) تخصصي هستند. هر کالا يا هر دسته کالا يک فروشگاه مختص خود دارد. کتاب هم به‌عنوان يک کالا بايد در فروشگاه‌ها عرضه و در دسترس قرار گيرد تا مشتري بتواند با مراجعه به يک فروشگاه، کتاب (کالا) مورد نظر خود را خريداري کند.

دسته‌بندي موضوعي

فروشگاه‌هاي کتاب هم از نظر موضوعي به دو گونه فعاليت مي‌کنند؛ عمومي و تخصصي. در فروشگاه‌هاي عمومي همه نوع کتاب، چه به لحاظ شکلي و چه از نظر محتوايي و موضوعي، يافت مي‌شود. از حوزه ادبيات داستاني و شعر گرفته تا کتاب‌هاي علوم رايانه‌اي. در اين نوع فروشگاه‌ها معمولا کتاب‌ها را بر اساس موضوع دسته‌بندي و هر رده موضوعي را با نصب تابلويي کوچک مشخص مي‌کنند. فروشگاه‌هاي شهرکتاب يا کتاب‌شهر (فارغ از سيستم زنجيره‌اي آن‌ها) نمونه‌هايي از اين نوع فروشگاه هستند. در فروشگاه‌هاي تخصصي اما همه کتاب‌هاي عرضه شده در يک موضوع يا يک حوزه موضوعي است. شايد بارزترين نمونه براي اين نوع فروشگاه که احتمالا هر کتابخواني با آن‌ها برخورد داشته است، کتابفروشي پارت (عرضه کننده کتاب‌هاي با موضوع هنر) يا کتابفروشي‌هاي حوزه موضوعي حقوق و علوم سياسي در راسته انقلاب باشد. اما همه کتاب‌ها معمولا بدون هيچ‌گونه دسته‌بندي خاصي ارائه مي‌شود، اگرچه شايد بهتر باشد در فروشگاه‌هاي تخصصي هم کتاب‌ها براساس موضوعات زيرمجموعه‌اي دسته‌بندي شود، چرا که معمولا مشتري فروشگاه تخصصي، دانشجويان يا اساتيد و متخصصان همان رشته خواهند بود که نيازهايشان براساس همان موضوعات زيرمجموعه‌اي دسته‌بندي مي‌شود. در اين ميان نوعي ديگر از فروشگاه هم قابل توجه است؛ فروشگاه‌هاي تخصصي يک ناشر که در عمومي يا اختصاصي بودن آن اختلاف نظر است که البته اين مسئله را مي‌توان با نوع فعاليت ناشر مرتبط دانست. بر اين اساس فروشگاه کتاب سوره‌مهر را مي‌توان از منظري در رديف فروشگاه‌هاي عمومي قرار داد و از نگاهي، آن را فروشگاه تخصصي ناميد. اين فروشگاه از آن جهت که بر اساس تنوع موضوعي توليد و انتشار کتاب در سوره‌مهر، کتاب‌هايي با موضوعات مختلف (پژوهش هنر، موسيقي، ادبيات داستاني، شعر، پژوهش ادبي، ادبيات دفاع مقدس، تاريخ شفاهي، ادبيات و تاريخ نگاري انقلاب اسلامي، پژوهش تئاتر، نمايشنامه، فيلمنامه، پژوهش سينما) عرضه مي‌کند، يک نمونه از کتابفروشي‌هاي عمومي است و از آن منظر که فقط کتاب‌هاي يک ناشر را عرضه مي‌کند تخصصي.

اما فروشگاه‌هاي کتاب از ديگر منظرها هم قابل تقسيم‌بندي هستند که براساس تقسيم‌بندي موضوعي پرونده‌هاي نشريه «مهر» براي موضوع فروش، مجال بحث درباره آن‌ها در شماره آينده خواهد بود.

اما يک فروشگاه کتاب که بتوان صفت مناسب و خوب را براي آن قائل شد بايد داراي ويژگي‌هايي باشد که به تعدادي از آن‌ها اشاره مي‌شود:

مکان جغرافيايي

معمولا يک فروشگاه زماني رونق مي‌گيرد که در مکان جغرافيايي مناسب قرار گرفته باشد. تناسب جغرافيايي هم معمولا به محل حضور مخاطب و نيز پرتردد بودن آن محل، بستگي دارد. شايد(توجه شود که اصطلاح «شايد» استفاده شده است) يکي از دلايل رونق گرفتن فروشگاه‌هاي کتاب در راسته انقلاب به دليل نزديکي‌اش به دانشگاه تهران باشد. دليل ديگر آن را مي‌توان در قرار گرفتنش در مرکز شهر و تردد زياد در خيابان انقلاب بررسي کرد. اگر به پراکندگي جغرافيايي ديگر فروشگاه‌هاي کتاب هم توجه کنيم، متوجه خواهيم شد معمولا آن‌هايي که در اماکن پرتردد واقع شده‌اند رونق بيشتري دارند. تعدادي از فروشگاه‌هاي کتاب هم گونه‌اي ديگر مکان‌يابي کرده و محل قرار گرفتن خود را انتخاب کرده‌اند؛ اين فروشگاه‌ها را مي‌توان کتابفروشي‌هاي محلي ناميد. فروشگاه‌هايي که در محله‌هاي دور از بورس يا فروشگاه‌هاي زنجيره‌اي کتاب فعاليت مي‌کنند. نمونه اين فروشگاه‌ها شايد در محله شما هم باشد. اين فروشگاه‌ها، بر خلاف آنچه که به‌نظر مي‌آيد، به دليل نبود رقيب در محدوده جغرافيايي فعاليتشان، احتمال رونق کسب و کار و استقبال مخاطب زياد است. در اين فروشگاه‌ها البته به‌غير از کتاب، لوازم‌التحرير و حتي ديگر محصولات فرهنگي هم ارائه مي‌شود اما غلبه با کتاب است.

شکل ظاهري

شکل ظاهري يک فروشگاه به چند نکته ارتباط دارد.

تابلو

تابلو پيشاني يک فروشگاه و معرف آن است. اين موضوع البته به مفهوم آن نيست که تابلو هرچقدر بزرگ‌تر و خواناتر باشد، کار معرفي را بهتر انجام خواهد داد. تابلو يک فروشگاه، در واقع بايد برخواسته از ماهيت آن باشد. بر اين اساس است که انتظار مي‌رود تابلو يک فروشگاه کتاب با تابلو يک فروشگاه لوازم خانگي متفاوت باشد. تابلوي يک کتاب بايد ترغيب کننده و محرک خريد کتاب باشد. متاسفانه در طراحي تابلوها چندان به نکات گرافيکي توجه نمي‌شود و به همين دليل معمولا تابلو يک فروشگاه کتاب تفاوت چنداني با تابلوي ديگر فروشگاه‌ها ندارد. تنها نکته گرافيکي تابلوي فروشگاه‌هاي کتاب، حضور آرم ناشر يا فروشگاه در کنار عنوان آن است.

ويترين

در هر فروشگاهي به‌طور معمول بهترين و جديدترين کالاي توليد شده در ويترين قرار مي‌گيرد. در فروشگاه‌هاي کتاب، معمول است که کتاب‌هاي پرفروش، آثار نويسندگان مشهور، کتاب‌هايي که از طرح جلد مناسب و جذابي برخوردارند، کتاب‌هايي که در آن زمان مورد توجه رسانه‌ها و محافل ادبي و علمي است و آثار جديدالانتشار در ويترين قرار داده مي‌شود. طراحي ويترين هم يکي از ديگر مواردي است که متاسفانه کمتر مورد توجه است. به همين ترتيب مي‌توان گفت چيدمان کتاب در ويترين هم از ديگر نکات مورد غفلت واقع شده در فروشگاه‌هاي کتاب است.

قفسه بندي

فروشگاه‌هاي کتاب معمولا کتاب‌هاي خود را براساس موضوع در قفسه‌هاي مجزا از هم قرار مي‌دهند. در فروشگاه‌هاي کتاب معمول شده که کتاب‌ها به طريقي در قفسه‌ها قرار مي‌گيرند که فقط عطف کتاب قابل رويت است و تنها جلد تعدادي از کتاب‌ها که در ويترين يا پيشخوان قرار گرفته در نگاه اول ديده مي‌شود. حال آنکه طرح جلد يکي از عوامل ايجاد انگيزه در خريد کتاب است. در فروشگاه‌هاي بزرگ اما اين مسئله تا حدودي رفع شده و کتاب‌ها به صورتي قرار داده مي‌‌شود که جلد آن نيز پيداست. 

 

 

يكشنبه 22 آبان 1390 - 10:3


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری