سه‌شنبه 21 آذر 1396 - 23:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان بوشهر

 

غدير غريب

 

 

غدير نقش ولاى على به سينه ام

غدير عيد همه عمر با على بودن                   غدير آينه‏دار على ولى الله ست

غدير حاصل تبليغ انبيا همه عمر              غدير نقش ولاى على به سينه ماست

غدير يک سند زنده ، يک حقيقت محض             غدير از دل تنگ رسول عقده گشاست

غدير صفحه تاريخ وال من والاه                    غدير آيه توبيخ عاد من عاد است

هنوز لاله   اکملت دينکم   رويد                       هنوز طوطى اتممت نعمتى گوياست

هنوز خواجه لولاک را نداست بلند                که هر که را که پيمبر منم ، على مولاست

بگو که خصم شود منکر غدير ، چه باک           که آفتاب ، به هر سو نظر کنى پيداست

چو عمر صاعقه کوتاه باد دورانش                   خلافتى که دوامش به کشتن زهراست(1)

مقدمه

بي شک سخن گفتن از امير سخن و اظهار وجود کردن در بارگاه عظمت علوي جز رسوايي و مکشوف شدن ناتواني و عجز براي هر گوينده اي و هر خطيبي چيزي ديگر به همراه نخواهد داشت. و هيچگاه نمي توان ادعا کرد که آنچه مي گوييم يا مي نويشيم يا مي فهميم، علي آن است، نه ، يلکه آن ميزان درک ما و ميزان شناخت ما از وجود مقدس و ملکوتي امير مومنان حضرت علي عليه السلام است. در واقع هر مداحي که مدح علي کند خود را مدح کرده و هر سخنوري از علي سخن گويد خود را معرفي کرده است. چرا که رسول گرامي اسلام فرمود: يا علي نشناخت مرا مگر تو و خدا، نشناخت مرا مگر تو و خدا و نشناخت خدا را مگر من و تو

در حقيقت معرفت علي انحصاري است و انسان محدود ولايت نامحدود را درک نتوان کرد و معرفت نخواهد يافت مگر به مقدار ناچيزي آن هم به کمک معرفي خود آن بزرگواران از خودشان.يعني با جستجو در لابلاي سخنان و روايات ائمه طاهرين ؛ بلکه آيات کريمه خداي رحمان تا حدودي پي به برخي از جلوه هاي عظمت اين ذوات مقدسه ببريم و اين مختصر شناخت و معرفت ما مقدمه اي باشد براي اظهار مودت و محبت به ايشان و همه دوستداران آنها و راهي باشد براي نجات ابدي

« مرا عهديست با جاان که تا جان در بدن دارم      هوا داران کويش را چو جان خويشتن دارم»

اللهم فكما جعلته عيدك الاكبر و سميته فى السماء يوم العهد المعهود و فى الارض يوم الميثاق المأخوذ و الجمع المسؤول (زيارت حضرت در روز غدير) صل على محمد و آل محمد و اقرر به عيوننا.» (خدايا، چنانكه اين روز را بزرگترين عيد خود قرار دادى، [آن را] در آسمان روز پيمان و در زمين روز ميثاق و جمع مورد بازپرسى نام نهادى، بر محمد و آل محمد(ص) درود فرست و چشمان ما را بدان روشن فرما).

اشاره

در اين مختصر مجالي براي پرداختن به عظمت عظيمي که : «لو أن الغياض أقلام والبحر مداد والجن حساب والإنس كتاب ما أحصوا فضائل عليّ بن أبي طالب» (2) « اگر درختان قلم و درياها جوهر مي شد و انسانها نويسنده و جنيان سابگر، نمي توانستند فضايل حضرت علي عليه السلام را بشمارند)، کار آساني نيست آن فضايلي که شمردنش غير ممکن است   بيانش نيز بعيد و غير ممکن است.،. بر آن شديم تا جوابي بيابيم براي سوالاتي که ذهن برخي ها را به خود مشغول کرده و با اين مغز کوچک مي خواهند آن نور عظيم را درک کنند و چون با عقل آنها سازگاري ندارد ناچار راه انکار را پيش گرفته و کفر خويش را امضا مي کنند« من جحدکم کافر»

امام باقر عليه السلام فرمود: اگر سخن ما را درک نکرديد آنرا رد نکيد چون رد کردن سخن ما مساوي رد کردن ماست، رد کردن ما رد کردن رسول خدا و رد کردن پيامبر رد کردن خداست.

چنان سخن گويا و روشن است که انسان متعجب مي ماند چرا برخي ندانسته فضايلي که از ائمه نقل مي شود يا روايتي را که او از درک آن عاجز است ، رد کرده و ادعاي فهم هم دارد.مگر نفرمودند « انسان دشمن ناداني خود است» اين را هم به پاي ندانستن خود بدانيم بهتر است تا انکار کنيم. امام باقر عليه السلام فرمود اگر از درک آن عاجز بوديد رد نکنيد بلکه به امام زمان خود واگزاريد.

مگر درک سخن امام  که همانند پيامبر اکرم « ما ينطق عن الهوي، ان هو الا وحي يوحي» است، آسان است؟ آيا نفرمود امير سخن که «کلامه اميرالکلام»: سخن ما را درک نمي کند « الا نبي مرسل او ملک مقرب او مومن امتحن الله قلوبهم للتقوي»

براي درک سخن علي بايد پيامبر مرسل وبد يا ملک مقرب و يا مومن آزموده شده.اگر در درک سخن عاجز شديم برويم و در آزمون مجدد ايمان شرکت کنيم و نمره قبولي بگيريم نه بگوييم اين درس اشکال دارد.

تازه اين درک کلام معصوم است که چنين دشوار مي نمايد،  پس درک عظمت وجود معصوم و عظمت ولايت آنها چگونه است ؟  امامي که فرمود اگر همه شما گرد هم آييد و عقلايتان را روي هم بگذاريد تا به يک صدم از معرفت ما دست يابيد نخواهيد توانست. حال چگونه است که توانستيم صد درجه معرفت را پيدا کنيم و او راکامل بشناسيم و بعد از آنچه هست حضرت را بالاتر ببريم تا به اصطلاح غلو کرده باشيم . مگر نه غلو کردن بالا بردن شخص بيش از آنچه هست را گويند. (خطبه معرفت به نورانيت)

اگر آناني که دور اميرالمونين علي عليه السلام را گرفته بودند ايشان را ولي مي دانستند که کار به اينجا نمي کشيد . هماناني که پس از سه خليفه اول در خانه مولا آمده و او را به عنوان خليفه خواندند نه ولي الله

هماناني که تا حضرت دستور مي دهد فريب قران بر نيزه را نخوريد و را ادامه دهيد مي گويند ما با قرآن جنگ نداريم مگر او قرآن ناطق و ناطق قرآن نبود؟همان امام مظلومي که مالک اشتر نخعي را به حکميت بر مي گزيند و آن کاسه از آش داغتر ها مي گويند ابوموسي را برگزين.

هماناني که چنان با ناداني خود قلب حضرت را آزردند که مي فرمود : خدا مرا از شما بگيرد و بدتر از من بر شما حاکم کند.

آن امام غريبي که جان به لب رسيده مي گفت : حاضرم بيست نفر از شمات را بدهم و يک نفر از لشکر معاويه بگيرم.

آيا دليل چنين سخناني که حتي اگر در روز غدير هم به آن توجه کنيم جز آه سردادن و اشک حسرت ريختن کاري نخواهيم کرد، چه مي تواند باشد؟ آيا چيزي غير از بي معرفتي به امام و جايگاه امامت بود؟ آيا غير از عدم درک سخن معصوم و به دنبال آن انکار فضايل ايشان دليل ديگري بر آن همه ظلم و ستم مي توان يافت؟

يگانهئ مظلومي که فرمود: همه پادشاهان ظلم مي کنند اما من آز آن حتکماني هستم که به من ظلم شد. يا فرمود : من از روزي که متولد شدم غريب بودم

اين غربت و اين مظلومي در روز غدير به اوج خود مي رسد و براي هميشه تاريخ ماندگار خواهد بود و در هر غدير ياد آن ظلم ها و آن بي معرفتي ها جان و قلب اهل مولا را خواهد سوخت.

اگر در بين پيامبران ببينيد حضرت موسي نتوانست باطن اعمال خضر را درک کند و همين اعتراض باعث جدايي آنها شد.

ملائکه اي هم که همراه انسانند و نويسنده اعمال نيک و بد او، در روايتي  از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام آمده که « هنگامي که دو محب اهل بيت بههم مي رسند خداوند به دو ملک دستور مي دهد از کنار آنا دور شوند ، شايد بخواهند رازي با هم در ميان بگذارند »

اگراهل بيت را « حافظان اسرار الهي » بدانيم طبعا سخن از اسرار آن سرّي است که مَلَک معمولي و غير مقرب از درک آن عاجز است وبه خاطر اينکه اين عدم درک ملک از اسرار، موجب حکم او به کفر اين دو نشود دستور مي يابد که از آن دو دور شود.

در ميان برگزيدگان عالم هم که سيصد و سيزده يار امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف هستند نيز در اين خصوص جاي حرف هست ، آنجا که حضرت مهدي موعود ارواحنا لتراب مقدمه الفدا در جمع اين سيصدو سيزده نفر روايتي از فضيلت امير مومنان علي عليه السلام بيان مي کند گويا به جز دوازده نفر مابقي در اينکه ايشان امام زمان باشند شک مي کنند و به قول معروف مي گويند « غلو کرد» و بعد از اينکه  تمام عوالم را با علم هاي ماورايي که دارند مي گردند و مي فهمند جاي ديگر خبري نيست، مي پذيرند و بيعت مي کنند.

راستي حال که کار اينقدر مشکل است بهتر آن نيست که افسار خود به دست صاحب سپرده و شب و روز ندا دهيم « يا من بيده ناصيتي»

بهتر آن نيست که اختيار به دست مولا دهيم چنان برده اي که حتي در ملک خود بي اذن مولا مالک نيست. بهتر آن نيست که دست يداللهي علي اعلي را به گرمي بفشاريم و مطمئن شويم که دست او دست خداست که:

اگر دست علي دست خدا نيست      چرا دست دگر مشکل گشا نيست؟

اگر مي خواهيم در راه راست قدم زنيم که « صراط مستقيمي جز علي نيست»يا علي انت الصراط المستقيم:

علي را آنگونه که هست نخواهيم شناخت، با کوچک کردن ايشان در حق ايشان ظلم نکنيم.در زيارت عاشورا اول لعن متوجه کساني است که مقام امامت و ولايت را کوچک شمردند و قدر و منزلت آن مرتبه الهي را پايين آوردند بعد لعن قاتلين است چرا که تا مقام شخصيتي چون امام حسين در حد يک انسان معمولي و غير معصوم پايين آورده نشود که حکم قتل او به عنوان خروج عليه خليفه صادر نمي شود.« لعن الله امه دفعتکم عن مقامکم و ازالتکم عن مراتبکم التي رتبکم الله فيها و لعن الله امه قتلتکم»

قدر ايشان آنقدر هست که همه معصومين را هر چه رسيد به خاطر علي رسد« صبرتم علي ما اصابکم في جنب الله» علي جنب الله است و حسرت دشمنان روز قيامت هم همين است که « يا ويلتا علي ما فرطت في جنب الله » حسرت به ما به خاطر کوتاهي که در حق علي کرديم.»

آنجا که دشمن علي چنين گويد:  قال عمر بن الخطاب: إنّ الله تعالى خلق ملائكة من نور وجه عليّ بن أبي طالب . ذخائرالعقبي طبري ص 89 دوست چه بايد بگويد؟

مگر حضرت علي عليه السلام را بايد مدور به 13 رجب تا 21 رمضان کرد؟ اين علي را همه قبول دارند . ما سخن از کسي مي گوييم که فرمود « کنت مع الانبيا سرا و مع النبي جهرا» هماتنکسي که :

ملک در سجده ي آدم زمين بوس تو نيت کرد     که در حسن تو لطفي ديد وراي حد انساني

ما نمي گوييم علي سيزده رجب متولد شد بلکه مي گوييم ظاهر شد چرا که بود. قبل از خلقت خلق علي بود و بعد از فناي خلق هم خواهد بود « کل من عليها فان * و يبقي وجه ربک ذوالجلال و الاکرام» و وجه الله علي است که بعد از فناي خلق تا اذل باقي است. پس علي را محدود کردن کم معرفتي است . نه آغازي دارد و نه پاياني . «هوالاول و الاخر و الظاهر و الباطن و هو بکل شيئٍ عليم»

او که « عنده ام الکتاب » است صد البته که از آناني که « عنده علم من الکتاب » است برتر و بالاتر است. امامي که « قسيم النار والجنه » است براي ما مالک روز قيامت است. آن عزيزي که فرمود: « من يمت يرني» حال خوب و بد به يک چهره نخواتخند ديد که علي« نعمت الله علي الابرار است و نقمته علي الفجار»

مگر « اياب الخلق اليکم و حسابهم عليکم» نيست ؟مگر «بولايتکم»  نيست که « تقبل الطاعه المفترضه» مگر نه ولايت شماست که « طيبا لخلقنا و طهاره لانفسنا و تزکيه لنا و کفاره لذونبا» است؟

مگر راهي که به غير شما منتهي شود گمراهي  نيست« ضل من فارقکم»  مگر گفتن اميرالمومنين جز براي حضرتت براي ديگري حتي رسول خدا جايز است؟ که علي« صراط مستقيم » است و نبي« علي صراط مستقيم» اصول کافي

علي بين علويان غريب باشد تاسف دارد . علي در جمع علي دوستان مظلوم باشد گريه دارد. دشمن را که جز دشمني نشايد و از دشمن جز عداوت انتظاري نباشد. دوست است که اگر در دوستي صادق باشد « جان چه باشد که فداي قدم دوست کند؟»  

عيد بزرگي چون غدير که اعما فراوان و ثوابهاي فراوانتري دارد که گوشه اي از اعمال آن ذيلا اشاره مي شود آيا نيل به اين ثواب بدون درک صاحب اين روز کاري شدني است؟ مگر نه ذره اي معرفت از عبادت ثقلين بالاتر است؟ مگر نه عبادت ثقلين بدون ولايت علي پذيرفته نيست؟ مگر نه حب علي خورنده آتش است و کفاره گناه ؟ مگر نه ذکر علي عبادت است و لحظه اي ياد او بالاتر از سالها عبادت؟ مگر نه محبتش حسنه است که هيچ گناهي به آن ضرر نمي رساند و بغضش مگر گناهي نيست که هيچ نيکي با آن سودي نبخشد..اعمالي از قبيل:

  • افطارى دادن

در ميان اعمل روز غدير افطارى دادن به مؤمن جايگاهى والا دارد. بر اساس روايات در اين عمل فضيلتى بزرگ نهفته است. امام على(ع) مى‏فرمايد: من افطر مؤمنا فى ليلة فكأنما افطر فئاما... (3)

 

كسى كه مؤمن روزه‏دارى رادر غدير افطار دهد، مانند اين است كه ده فئام را افطار داده است. فردى پرسيد: اى اميرمؤمنان(ع) «فئام» چيست؟ حضرت فرمود: صد هزار پيامبر(ص) و صديق و شهيد. آنگاه ادامه داد: پس چگونه خواهد بود فضيلت كسى كه جمعى از مؤمنين و مؤمنات را تكفل كند.

شبيه به اين روايت، حديثى از امام صادق(ع) نيز نقل شده است. (4)

بر اساس برخى از روايات امام رضا(ع) در روز غدير گروهى را براى افطار نزد خود نگاه داشت . (5)

  • عقد اخوت

روز ولايت روز برادرى است و روز برادرى روز ولايت است؛ اين دو با يكديگر پيوندى ناگسستنى دارند و حلقه وصلشان ايمان است؛ زيرا از سويى ايمان با ولايت پا مى‏گيرد و از سوى ديگر اهل ايمان برادر يكديگرند. (انما المؤمنون اخوة) (6)

به همين دليل عقد برادرى يكى از آداب روز غدير شمرده شده است. اين عقد به صورت زير است : يكى از دو نفر دست راست خود را بر دست راست ديگرى مى‏گذارد و مى‏گويد:

و اخيتك فى الله و صافيتك فى الله و صافحتك فى الله و عادهت الله و ملائكته و رسله و انبيائه و الائمة المعصومين(ع) على أنى إن كنت من اهل الجنة و الشفاعة و أذن لى بأن أدخل الجنة لا ادخلها الا و أنت معى.

با تو در راه خدا برادر مى‏شوم؛ با تو در راه خدا راه صفا و صميميت در پيش مى‏گيرم؛ با تو در راه خدا دست مى‏دهم و با خدا، ملايكه، كتابها، فرستادگان و پيامبرانش و ائمه معصومين(ع) عهد مى‏بندم كه اگر از اهل بهشت و شفاعت شده، اجازه ورود به بهشت يافتم، داخل آن نشوم مگر آنكه تو با من همراه شوى.

آنگاه ديگرى مى‏گويد: قبلت؛ يعنى، قبول كردم. سپس مى‏گويد: اسقطت عنك جميع حقوق الاخوة ما خلا الشفاعة و الدعاء و الزيارة؛ جز شفاعت و دعا و زيارت، همه حقوق برادرى را ساقط كردم. (7)

  • تبري

امام صادق(ع) فرمود: تبرى إلى الله عز و جل ممن ظلمهم حقهم؛ (8) در روز غدير از كسانى كه به اهل بيت(ع) ستم كردند بيزارى مى‏جويى.

  • پوشيدن لباس پاكيزه و نو

امام صادق(ع) فرمود: يحب ... أن يلبس المؤمن انظف ثيابه و افخرها؛ (9) در روز غدير لازم است مؤمن پاكيزه‏ترين و فاخرترين لباس خود را بپوشد. مرحوم ميرزا جواد آقا تبريزى اين عمل را از مستحبات مؤكد غدير مى‏شمرد. (10)

  • تبريك و تهنيت

امام صادق(ع) شيوه تهنيت گفتن در روز غدير را چنين آموزش داده است:

وقتى يكديگر را ملاقات كرديد، بگوييد: الحمدلله الذى اكرمنا بهذا اليوم و جعلنا من الموفين بعهده الينا و ميثاقه الذى واثقنا به من ولاية ولاة امره و القوام بقسطه و لم يجعلنا من الجاحدين و المكذبين بيوم الدين. (12)

سپاس خداى را كه ما را به اين روز گواهى داشت و ما را از مؤمنان و كسانى قرار داد كه به پيمان و ميثاقى كه در باره واليان امرش و بر پا دارندگان قسط و عدالتش از ما گرفته است وفا كرديم و ما را از انكاركنندگان و تكذيب‏كنندگان رستاخيز قرار نداد.

امام رضا(ع) فرمود كه، هنگام برخورد با يكديگر بگوييد:

الحمدلله الذى جعلنا من المتمسكين بولاية اميرالمؤمنين(ع) (13)

سپاس خداى را كه ما را از تمسك‏كنندان به ولايت اميرمؤمنان(ع) قرار داده است.

  • تبسم و لبخند

امام رضا(ع) فرمود: ... و هو يوم التبسم فى وجوه الناس من اهل الايمان فمن تبسم فى وجه اخيه يوم الغدير نظر الله اليه يوم القيامة بالرحمة و قضى له الف حاجة و بنى له فى الجنة قصرا من در بيضاء و نضر وجهه ... (14)

روز غدير روز تبسم به روى مؤمنين است. كسى كه در اين روز به روى برادر مؤمنش تبسم كند، خداوند، در روز قيامت، نظر رحمت به او مى‏افكند، هزار حاجتش را برآورده ساخته و قصرى از در سفيد برايش بنا مى‏كند و صورتش را زيبا مى‏سازد.

توسعه زندگي

امام رضا(ع) فرمود: هو اليوم الذى يزيد الله فى مال من عبدالله و وسع على عياله و نفسه و اخوانه... . (15)

روز غدير روزى است كه خداى متعال در مال كسى كه خدا را عبادت كند و بر خانواده، خويشتن و برادران ايمانى‏اش توسعه دهد فزونى پديد مى‏آورد.

  • ـ جشن گرفتن

امام رضا(ع) در عيد غدير احوال كسان و اطرافيان خود را تغيير داد و وضع تازه‏اى در آنان ايجاد كرد. (16)

  •  حمد كردن

پيامبر(ص) فرمود: يكى از سنتها اين است كه مؤمن، در روز غدير، صد بار بگويد:

الحمدلله الذى جعل كمال دينه و تمام نعمته بولاية اميرالمؤمنين على بن‏ابيطالب(ع). (17)

  •  دعا کردن

معصومان(ع) پيروانشان را به دعا در روز غدير سفارش كرده‏اند. دعاهاى ويژه اين روز عبارت است از:

1ـ دعايى كه با اين جمله آغاز شده است: اللهم انك دعوتنا إلى سبيل طاعتك... (18) .

2ـ دعايى كه در آغاز اين عبارت ديده مى‏شود:

اللهم انى اسئلك بحق محمد نبيك و على وليك و الشأن و القدر الذى خصصتهما دون خلقك.. . (19) . اين دعا در مفاتيح‏الجنان ذكر شده است. (20)

3ـ دعايى كه با اين جمله آغاز شده است:

اللهم بنورك اهتديت و بفضلك استغنيت ... .

ديد و بازديد

امام رضا(ع) فرمود: من زار مؤمنا ادخل الله قبره سبعين نورا و وسع فى قبره، و يزور قبره كل يوم سبعون الف ملك يبشرونه بالجنة. (21)

كسى كه در روز غدير به ديدار مؤمنى برود خداوند هفتاد نور بر قبر او وارد و قبرش را وسيع مى‏سازد؛ هر روز هفتاد هزار فرشته قبرش را زيارت كرده، به او بشارت بهشت مى‏دهند .

  •  روزه گرفتن

امام على(ع) فرمود: إذا اخلص المخلص فى صومه لقصرت ايام الدنيا عن كفائته. (22)

اگر بنده مخلصى در روزه اين روز اخلاص داشته باشد، همه روزهاى دنيا توان برابرى با آن را ندارد؛ به عبارت ديگر، اگر كسى تمام روزهاى دنيا زنده باشد و همه را روزه‏دار سپرى كند، ثوابش كمتر از ثواب روزه اين روز خواهد بود.

نخستين جانشين راستين رسول خدا همچنين فرمود: ... و جعل الجزاء العظيم كفاءة عنه. (23)

... خداوند در برابر روزه عيد غدير پاداشى بزرگ نهاده است. امام صادق(ع) يارانش را به اين امر تشويق مى‏كرد و مى‏فرمود:

إنى احب لكم أن تصوموه... (24) .

من دوست دارم شما اين روز را روزه بگيريد.

آن بزرگوار همچنين مى‏فرمود: صيام يوم غدير خم يعدل عندالله فى كل عام مائة حجة و مائة عمرة مبرورات متقبلات. (25)

روزه روز غدير خم نزد خداوند،در هر سال، برابر با صد حج و صد عمره مقبول است.

پيرامون روزه غدير روايت بسيار وارد شده آنچه ذكر شد از باب نمونه بود.

  •  زيارت  حضرت

زيارت آن حضرت(ع) به دو صورت ممكن است:

  • زيارت در حرم مطهر

امام رضا(ع) به احمد بن‏محمد بن‏ابى نصربزنطى فرمود: اى فرزند ابونصر، هر كجا بودى در روز غدير كنار قبر اميرمؤمنان(ع) حاضر شو! همانا خداوند در اين روز گناه شصت سال مرد و زن مؤمن را مى‏آمرزد.

بدرستى كه پروردگار در اين روز دو برابر آنچه در ماه رمضان شب قدر و شب عيد فطر آزاد مى‏كند، مى‏رهاند. (26)

شيوه زيارت آن حضرت را از امام هادى(ع) مرحوم شيخ عباسى قمى(ره) در مفاتيح‏الجنان روايت كرده است. (27)

.2 زيارتهاى عمومى اين زيارت، كه به حرم مطهر اختصاص ندارد و ارادتمندان ولايت در همه جا مى‏توانند از آن بهره گيرند، دو مورد است:

  • زيارت امين الله؛ (28)

ب. زيارت روايت شده از امام صادق(ع) (29) .

  • زينت کردن

چون عيد غدير بزرگترين عيد است مردم بايد در آن، بيش از هر عيد ديگر، شادمانى كنند و خود و جامعه را بيارايند. فضيلت اين عمل بسيار است، امام رضا(ع) فرمود:

روز غدير روز زينت است، كسى كه براى روز غدير زينت كند خداوند همه گناهان كوچك و بزرگش را آمرزيده، فرشتگانى به سويش مى‏فرستد تا حسنات او را بنويسند و تا عيد غدير سال بعد بر درجات او بيفزايند. (30)

اهميت زينت در اين روز چنان است كه امام رضا(ع) براى گروهى لباسهاى نو، انگشتر و كفش فرستاد. (31)

  • شادى كردن

امام على(ع) فرمود: و اظهروا ... السرور فى ملاقاتكم؛ (32) در برخوردها شادى را آشكار كنيد.

امام صادق(ع) فرمود: روز غدير روز خوشحالى و شادى است. (33)

شكر گزارى امام على(ع) فرمود: در روز غدير، خداى را بر آنچه به شما ارزانى داشته( نعمت ولايت) شكر كنيد. (34)

  •  صدقه دادن

روز غدير يكى از مستحبات مؤكد صدقه دادن است. امام على(ع) فرمود: الدرهم فيه بمائتى الف درهم؛ فضيلت يك درهم، (35) كه در روز غدير داده شود، با فضيلت دويست هزار درهم برابر است.

  • صلوات فرستادن

امام صادق(ع) فرمود: در روز غدير، بر محمد و اهل بيتش صلوات بسيار مى‏فرستى. (36)

طـ طعام دادن

در روز غدير غذا دادن به مؤمنان اهميت بسيار دارد، امام صادق(ع) مى‏فرمايد: و اطعم اخوانك؛ (37) در روز غدير، برادران دينى‏ات را اطعام كن.

امام رضا(ع) در فضيلت اين عمل فرمود: من اطعم مؤمنا كان كمن اطعم جميع الانبياء و الصديقين؛ (38) كسى كه مؤمنى را در روز غدير غذا دهد مانند فردى است كه تمام پيامبران و صديقين را غذا داده است. اهميت طعام دادن در اين روز به اندازه‏اى است كه امام صادق(ع) روز غدير را روز اطعام طعام (39) خوانده است.

  • عبادت کردن

امام رضا(ع) فرمود:

هو اليوم الذى يزيد الله فى مال من عبد فيه... (40)

غدير روزى است كه خداوند بر مال كسى كه در آن عبادت كند، مى‏افزايد ... .

  • عطر زدن

بر اساس برخى از روايات امام صادق(ع) مؤمنان را به استعمال عطر در روز غدير سفارش كرده است. (41)

  • عمل صالح انجام دادن

روى ان العمل فيه يعدل ثمانين شهرا و روى انه كفارة ستين سنة. (42)

روايت شده كه كردار نيك در روز غدير، با عمل هشتاد ماه برابرى مى‏كند؛ و نيز روايت شده كه كردار نيك در اين روز كفاره شصت سال است.

  • غسل كردن

علماى شيعه بر استحباب غسل در روز غدير اجماع دارند (43) و آن را مستحب مؤكد مى‏دانند. (44) بهتر اين است كه غسل در اول روز انجام گيرد. (45)

  •  قضاى حوائج مؤمنان

امام صادق(ع) فرمود: واقض حوائج اخوانك؛ (46) در عيد غدير حاجتهاى برادرانت را برآور!

  • كمك كردن

كمك كردن به ضعيفان و نيازمندان پيام ويژه صاحب غدير براى روز غدير است؛ پيامى كه به فرمان حضرت(ع) بايد دهان به دهان به همه مردم ابلاغ شود:

و ليعد الغنى على الفقير و القوى على الضعيف؛ (47) بايد در روز غدير ثروتمند به تهيدست و توانا به ناتوان كمك كند.

  • گذشت و آشتى كردن

چشم‏پوشى از گناه برادران و برقرارى ارتباط دوستانه از ديگر مستحبات روز غدير شمرده شده است. (48)

  • گشاده‏رويى

امام على(ع) فرمود: و اظهروا البشر فيما بينكم؛ (49) با يكديگر با گشاده‏رويى برخورد كنيد.

  • مساوات

امام على(ع) فرمود: و ساووا بكم ضعفائكم؛ (50) ميان خويش و ضعيفان مساوات ايجاد كنيد.

  • مصافحه

امام على(ع) فرمود: إذا تلاقيتم فتصافحوا بالتسليم؛ (51) وقتى در روز غدير يكديگر را ملاقات كرديد به هم دست بدهيد و سلام كنيد.

  • مهربانى و عطوفت كردن

امام على(ع) فرمود: و التعاطف فيه يقتضى رحمة الله و عطفه... (52)

با يكديگر عطوفت و مهربانى كردن در روز غدير، موجب رحمت و عطوفت خداى متعال خواهد شد .

مهمان كردن امام رضا(ع) در روز غدير گروهى را براى افطار نزد خود نگاه داشت. (53)

  • نماز

.1 نماز شب عيد غدير

اين نماز دوازده ركعت است. هر دو ركعت يك تشهد دارد و در پايان ركعت دوازدهم بايد سلام داد. در هر ركعت، بعد از سوره حمد توحيد ده بار و آيةالكرسى يك بار خوانده مى‏شود. در ركعت دوازدهم بايد هر يك از حمد و سوره را هفت بار خواند و اين ذكر را ده بار در قنوت تكرار كرد: لا اله الا الله وحده لا شريك له، له الملك و له الحمد يحيى و يميت و يميت و يحيى و هو حى لا يموت بيده الخير و هو على كل شى قدير. در دو سجده ركعت آخر، اين ذكر ده بار خوانده مى‏شود: سبحان من احصى كل شى علمه سبحان من لا ينبغى التسبيح الا له سبحان ذى المن و النعم سبحان ذى الفضل و الطول سبحان ذى العز و الكرم اسألك بمعا قد العز من عرشك و منتهى الرحمة من كتابك و بالاسم الاعظم و كلماتك التامة ان تصلى على محمد رسولك و اهل بيته الطيبين الطاهرين و ان تفعل بى كذا و كذا [به جاى كذا و كذا حاجت خود را ذكر كند] و سپس بگويد انك سميع مجيب. (54)

.2 نماز روز عيد غدير

نيم ساعت پيش از ظهر غدير، دو ركعت نماز مستحب است. در هر ركعت بعد از حمد، سوره‏هاى توحيد، قدر و آيةالكرسى ده بار خوانده مى‏شود. (55)

.3 نماز مسجد غدير

امام صادق(ع) فرمود: يستحب الصلاة فى مسجد الغدير؛ (56) نماز در مسجد غدير مستحب است.

  • نيكى و احسان

امام على(ع) فرمود: تباروا يصل الله الفتكم و البر فيه يثمر المال و يزيد فى العمر. (57)

به يكديگر نيكى كنيد كه خداوند الفت ميان شما را پايدار مى‏سازد و نيكى در اين روز موجب افزايش مال و عمر مى‏شود.

امام صادق(ع) فرمود: ... و اكثر برهم. (58)

... در روز غدير به برادران ايمانى، بسيار نيكى كن.

وـ وام گرفتن براى كمك به ديگران

امام على(ع) فرمود: من استدان لإخوانه و أعانهم فأنا الضامن على الله إن ابقاه قضاه و إن قبضه حمل عنه. (59)

كسى كه وام بگيرد تا به برادران مؤمنش كمك كند از سوى خدا ضمانت مى‏كنم كه اگر او را زنده نگه داشت، بتواند وامش را بپردازد و اگر نگه نداشت، آن دين از دوش او برداشته شود .

توجه به دو نكته آشكار مى‏سازد كه چگونه روز غدير روزى ويژه به شمار آمده، كمك كردن به ديگران در آن عملى بسيار مهم است.

الف) هر چند وام گرفتن از نظر شرع كار چندان مرغوبى نيست، ولى اين كار براى كمك به ديگران مستحب قرار داده شده است.

ب) اسلام حق‏الناس را بسيار مهم شمرده است، ولى در روايت آمده كه اگر وام گيرنده توفيق حيات نيافت، خداوند حق مالى قرض‏دهنده را از دوش او برمى‏دارد.

  • هديه دادن

امام على(ع) فرمود: هبو ـ أو هيئوا ـ لاخوانكم و عيالكم عن فضله؛ (60) از آنچه خداى متعال بر شما ارزانى داشته، به خانواده و برادرانتان ببخشيد. (61)

و نيز فرمود: تهادوا نعم الله كما مناكم نعمتهاى خداوند را به يكديگر هديه كنيد همان طور كه به شما عطا فرموده است.امام رضا(ع) فرمود: أفضل على اخوانك فى هذا اليوم؛ (62) در اين روز بر برادرانت بخشش كن.

امام رضا(ع) در اين روز براى خانواده گروهى از اصحاب غذا، گندم، لباسهاى نو و حتى انگشتر و كفش فرستاد. (63)

  • اجتماع

گردهمايى يكى از اعمال و احكام روز غدير است. اين دستور الهى ـ سياسى در راستاى تقويت ارتباط با ولايت و رهبرى الهى و پايبندى به لوازم آن صادر شده است.

على(ع) فرمود: ... واجمعوا يجمع الله شملكم؛ در روز غدير، گرد هم آييد تا خداوند امورتان را از نابسامانى و پراكندگى برهاند.

 

اين اعمال و بسياري اعمال ديگر که در لابلاي دستورات بزرگان دين وارد شده است براي اين روز بزرگ نشانگر عظمتي است و تفکري که ساعتيش بهتر از هفتاد سال عبادت است همين جاها به درد مي ورد که با خود بينديشيم که اگر نبود انتخاب امروز دين محمدي کامل نبود و نعمت خداوندي ناتمام.

اگر نبود همايش عظيم روز غدير 23 سال زحمات طقت فرسا و خالصانه حضرت ختمي مرتبت بي نتيجه مانده بود و رسالتش انجام نشده بود.

رسالتي که اکمال دين تمام 124 هزار پيغمبر است . انتخاب ولي براي امت که در زيارت حضرت مقصود خدا معرفي شده است « اشهد انک المعني بقول العزيز الرحيم» راه را براي اين همه اعمال نشان مي دهد که « مقصود تويي ، کعبه و بتخانه بهانه»

کلام آخر

غدير بهانه خوبي مي تواند باشد تا اگر مقصد و مقصود ما ولايت علوي نبوده ، دست به کار شده و قدمي استوار در راهي راست بگذاريم و بي شک و قطع يقين مدد يداللهي تک سوار عرب در اين راه لحظه به لحظه حرکت دهنده و پيش برنده است. و بدون خواست حضرت راه نادن در اين راه غير ممکن مي نمايد « طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف» بدون مدد » طالع«  که به ابجد 110 يعني عدد حضرت علي عليه السلام است به دست آوردن دامان پر مهر علوي ممکن نيست. که در اين راه ماندن و مردن شرف است . و در اين راه قدم نهادن بدرقه شحنه نجف را به دنبال خواهد داشت.

«حافظ اگر قدم زني در ره خاندان به صدق     بدرقه رهت شود همت شحنه نجف»

 

پي نوشت ها:

)- " حاج غلامرضا سازگار "

2) ينابيع الموده ج 1 ص 294

3)ـ المراقبات، ميرزا جواد آقا تبريزى، ص .256

4)ـ التهذيب، شيخ طوسى، ج 3، ص .143

5)ـ الغدير، علامه امينى، ج 1، ص .287

6)ـ سوره حجرات، آيه .10

7)ـ مستدرك الوسائل، محدث نورى، ج 1، ص .456

8)ـ بحارالانوار، مجلسى، ج 95، ص .322

9)ـ همان، ص .301

10)ـ المراقبات، ص .260

11)ـ الغدير، ص .274

12)ـ بحارالانوار، ج 95، ص .303

13)ـ المراقبات، ص .260

14)ـ همان، ص .257

15)ـ همان.

16)ـ الغدير، ج 1، ص .287

17)ـ بحارالانوار، ج 95، ص .321

18)ـ المراقبات، ص .255

19)ـ بحارالانوار، ج 95، ص .319

20)ـ مفاتيح الجنان، ص .507

21)ـ المراقبات، ص .257

22)ـ مصباح المتهجد، ص .702

23)ـ همان.

24)ـ الغدير، ص .285

25)ـ همان، ص .286

26)ـ التهذيب، ج 6، ص .24

27)ـ مفاتيح الجنان، ص .659

28)ـ همان.

29)ـ همان، ص .80

30)ـ همان، ص .503

31)ـ المراقبات، ص .257

32)ـ الغدير، ج 1، ص .287

33)ـ همان، ص .284

34)ـ بحارالانوار، ج ، ص .95

35)ـ الغدير، ج 1، ص 284؛ المراقبات، ص .255

36)ـ المراقبات، ص .262

37)ـ همان، ص .256

38)ـ بحارالانوار، ج 95، ص .322

39)ـ همان، ص .302

40)ـ همان، ج 95، ص .301

41)ـ المراقبات، ص .258

42)ـ التهذيب، ج 1، ص .114

43)ـ المراقبات، ص .260

44)ـ تحرير الوسيله، امام خمينى، ج 1، ص .98

45)ـ بحارالانوار، ج 95، ص .302

46)ـ المراقبات، ص .256

47)ـ مفاتيح الجنان، ص .511

48)ـ مصباح المتهجد، ص 702؛ الغدير، ج 1، ص 284؛ المراقبات، ص .256

49)ـ مصباح المتهجد، ص 702؛ المراقبات، ص .256

50)ـ همان.

51)ـ همان.

52)ـ الغدير، ج 1، ص .287

53)ـ المراقبات، ص .255

54)ـ التهذيب، ج 3، ص .143

55)ـ الكافى، ج 4، ص .567

56)ـ الغدير، ج 1، ص 284؛ المراقبات، ص .255

57)ـ بحارالانوار، ج 95، ص .302

58)ـ مصباح المتهجد، ص 702؛ المراقبات، ص .256

59)ـ همان، ص .255

60)ـ مصباح المتهجد، ص .702

61)ـ بحارالانوار، ج 97، ص .119

62)ـ الغدير، ج 1، ص .287

63)ـ مصباح المتهجد، ص 702؛ الغدير، ج 1، ص .284

 

 

مهدي رحماني

کارشناس قرآن اداره کل تبليغات اسلامي بوشهر -  شهرستان جم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

يكشنبه 22 آبان 1390 - 9:55


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری