يكشنبه 30 مهر 1396 - 20:43
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

بابك راكخواه

 

حمايت‌ مالي از مؤسسات قرآني وظيفه چه كسي است؟

 

حمايت‌هاي مالي دولت از فعاليت‌هاي قرآني به‌ويژه حمايت از مؤسسات قرآني مردمي بحثي بسيار جدي است كه براي پرداختن به آن بايد نظرات و ديدگاه‌هاي بسياري از كارشناسان را جويا شد تا بهترين راه‌كار‌ها انتخاب شود. برخي از كارشمناسان معتقدند اين حمايت بايد به صورت غيرمستقيم باشد و دولت اين حمايت‌ها را ـ بدون تبليغات وسيع در بيان ميزان و حجم مبالغ ـ وظيفه خود بداند و دولت نبايد مستقيم در امور مؤسسات مردمي دخالت كند. نكته مهم‌تر اينكه دولت حمايت مالي را بايد وظيفه خود بداند.

تبليغات و بيان ارقامي كه حتي رنگ آن توسط مؤسسات قرآني ديده نمي‌شود، موجب مي‌شود خيريني را كه علاقه‌مندند در اين امور سهيم باشند، براند؛ زيرا آن‌ها مشاهده مي‌كنند كه در اين حوزه كمك دولت وجود دارد، مثلاً زماني كه دولت اعلام كرد قادر به ساخت و تجهيز مدارس كشور در سطح گسترده نيست و در اين حوزه با كمبود رو‌به‌رو است، بلافاصله اين مردم بودند كه اين خلأ را پر كردند.

در همين رابطه با مدير امور مؤسسات و استان‌هاي سازمان دارالقرآن به بحث و بررسي پيرامون اين موضوع نشستيم كه در ادامه اين گزارش مي‌خوانيم.

حسين بهبودي با تاكيد بر حمايت غير مستقيم دوليتن از موسسات قرآني گفت: تمامي حكومت اسلامي، نشأت‌گرفته از قرآن كريم است و اختصاص اين مبالغ به اين بخش قرآني وظيفه دولت است و اين عمل از سوي دولت، مبلغ عظيمي به حساب نمي‌آيد كه بارها و بارها مبلغ آن‌را فرياد مي‌زنند. دولت‌ها براي تطهير خود اين مبالغ را اختصاص مي‌دهند، مثل فرد بسيار ثروتمندي كه هر روز يك ريال صدقه مي‌دهد و از خداوند طلبكار است و فكر مي‌كند كه شكر نعمت خداوند را به‌جاي آورده است.

وي ادامه داد: ضمناً اين مبالغ اختصاص يافته، پس از كلي بحث، گفت‌وگو و گذشت ساليان محقق شد كه اكنون شاهد آن هستيم كه بالاخره دستگاه‌هاي دولتي را به اختصاص نيم درصد از اعتبارات خود به فعاليت‌هاي قرآني مكلف ساختند. بايد پرسيد كه چقدر به موسيقي و تئاتر اختصاص داده شده است؟ و يا اين ميزان اعتبارات به دست مسئولان امور قرآني و مؤسسات مردمي خواهد رسيد؟

بهبودي بيان كرد: از متوليان امور قرآني كشور نظرسنجي كنيد كه طي اين چند سال چه ميزان از اعتبارات اعلام شده، داده شده است؟ بارها شاهد بوديم، زماني كه از مردم براي امور قرآني مبلغي خواسته مي‌شود، مي‌گويند شما اين‌قدر از دولت پول مي‌گيريد، كفايتتان نمي‌كند؟ در حالي كه رنگ اين پول‌ها هم ديده نمي‌شود. البته، اين مبالغ به دستگاه‌هايي داده مي‌شود تا صرف برگزاري يك رقابت و يا برپايي جشنواره‌اي كنند. سال گذشته مبلغ صرف شده براي برپايي مرحله فينال مسابقات قرآن يك شركت، وابسته به وزارتخانه‌اي، يك ميليارد تومان شد، بدون اينكه هيچ‌گونه آئين نامه‌اي براي برگزاري مسابقه داشته باشند. به‌تازگي با اين سازمان وارد مذاكره شده‌اند تا آئين‌نامه‌اي را تنظيم كنند.

مدير امور مؤسسات و استان‌هاي سازمان دارالقرآن افزود: اكنون كه تصميم بر اين شده است تا همين توان و مشاركت مردمي در امور قرآني قالب و چهارچوپي پيدا كند، مناسب است تا اگر جايي اين نيروهاي مردمي با مشكلي رو به رو شدند، دولت بدون تبليغات از آن‌ها حمايت كند تا ثمراتش مضاعف شود. اما متأسفانه شاهديم از وقتي امور قرآني در حال سر و سامان گرفتن است، نزاع‌ها بين متوليان بيشتر شده و وارد دعواي غيرمنطقي شده‌ايم كه بخشي از آن سياسي و يا نفساني است؛ به عنوان مثال تأكيد بر اين جمله كه از مؤسساتي حمايت خواهد شد كه از مجموعه ما مجوز فعاليت دريافت كنند يعني افتخاراتش براي من به حساب بيايد.

وي با بيان اين‌كه دولت فقط مي‌تواند سياست‌گذاري، هدايت و نظارت را عهده‌دار باشد، گفت: حمايت‌ها نيز حتماً بايد غيرمستقيم صورت گيرد؛ به طور نمونه اگر مؤسسه‌اي قرآني در سال، پنج ميليون تومان يارانه دريافت كند، بي‌ترديد پنج ميليون تومان ما‌به‌التفاوت مصرف انرژي و برخي از عوارض اجتماعي است كه بايد پرداخت كند. تأكيدم بر اين است كه نمي‌خواهد اين پنج ميليون تومان را مستقيم به مؤسسه بپردازد، بلكه حق مؤسسه را بدهد؛ به عنوان نمونه وقتي بيان مي‌شود كه ورزشكاران، پرستاران و يا هنرمندان و آوازخوانان و مؤسسات مربوط به اين صنوف از معافيت مالياتي برخوردارند، مشخص است كه مؤسسات قرآني كه در استفاده از اين تخفيفات اولي هستند، انتظار مؤسسات قرآني ـ مردمي اين است كه به جاي حمايت مستقيم، موانع پيش رو را حذف شود.

 

زمان آغاز حمايت‌ از مؤسسات قرآني را رسيدن به سقفي از توانمندي قرار دهيم

بهبودي ادامه داد: تفكر حاكم بر مجموعه سازمان دارالقرآن الكريم اين است كه حمايت‌هاي مالي بايد غيرمستقيم صورت گيرد و يا زماني كه مؤسسه به سقفي از توانمندي رسيد، بخشي از اين پول در اختيارش قرار گيرد. در حالت سوم مناسب است تا مبالغ حمايتي در برابر يك كار و اجراي طرح قرآني به مؤسسات اعطا شود و حالت صدقه به خود نگيرد.

وي ادامه داد: ميزان مبالغ اعطا شده به مؤسسات قرآني بايد منطقي باشد، در حال حاضر سازمان دارالقرآن، طرح‌هاي قرآني به مؤسسات ارائه مي‌دهد و در برابر اجراي آن مبالغي را اعطا مي‌كند. تا سال گذشته براي يك كلاس 25 نفره آموزش روخواني و روان‌خواني (طرح نهضت قرآن‌آموزي) 120 هزار تومان داده مي‌شد تا اين كلاس طي حدود سه ماه برپا باشد، حدود 90 هزار تومان، مبلغ ذكر شده فقط به عنوان حق‌الزحمه مربي پرداخت مي‌شد و 30 هزار تومان نيز براي مصارفي چون؛ جوايز، تبليغات، اجاره مكان، هزينه‌هاي آب، برق، گاز، تلفن و... پيش‌بيني شده بود كه از اين مبلغ ماليات نيز كسر مي‌شد. انصافاً اين مبلغي است كه مؤسسه‌اي بتواند خود را با آن اداره كند؟ در برابر اعطاي چنين مبلغ اندكي مي‌توانيم به عنوان ناظر بر فعاليت‌هاي مؤسسات، انتظار بالايي از آن‌ها داشته باشيم؟

وي در ادامه اين گفت‌‌وگو ضرورت توجه و حمايت از مؤسسات قرآني ـ مردمي را با اشاره به تاريخ حضور مردم در عرصه‌هاي ديني چنين بيان كرد: بسياري از اديان الهي مانند دين اسلام، آئين‌هايي مردمي هستند؛ بدين ‌معني كه توسط مردم گسترش يافتند. اين اديان با برخي آئين‌هايي كه صبغه حكومتي داشتند، متفاوت‌اند. در تاريخ انبياء، حضرت سليمان نبي(ع) را داريم كه برپايه حكومت‌داري و اختياراتي كه داشت، آئيني را منتشر كرد و يا حضرت داود(ع) و حضرت يوسف(ع) نيز برپايه حكومتشان، توانستند آئيني را نشر دهند؛ يعني آن پيامبري كه در رأس آن حكومت قرار داشت، در يك برهه زماني موفق مي‌شود كه جرياني را پديد بياورد، مقاطع طلايي كه مي‌توان از حكومتي ديني نام برد، اين موارد است.

وي با بيان اينكه اگر در رأس حكومت، حاكم عادل و با ايمان مستقر باشد، ثمرات زيادي در برخواهد داشت، گفت: اين بدين‌معني نيست كه اگر پيامبر اكرم(ص) فرمانروا بود، اسلام انتشار نمي‌يافت و ماندگار نمي‌شد كه البته اين پرسشي است كه بايد اهل فن به آن پاسخ گويند، بلكه براين نكته تأكيد دارم كه دين اسلام سينه به سينه و توسط افراد منتقل شده است، نه به واسطه حكومت‌ها.

بهبودي عنوان كرد: تاريخ اسلام پر از رويداد‌هايي است كه حكومت‌ها، هميشه در برابر ترويج دين مخالفت مي‌كردند، اما غير از اين اتفاق افتاد و نتوانستند مانع انتشار احكام اسلامي شوند، البته در ديگر اديان نيز مواردي از برخورد حاكميت‌ها و مبارزات مردمي و ايثارگري‌هايشان در انتقال آئين‌‌ها، مشاهده مي‌شود، منتهي دين اسلام تضمين شده است، «إنا نحن نزلنا الذكر و إنا له لحافظون». در دين يهود و مسيحيت اين تضمين وجود نداشته است، نه اين‌كه بگوييم، خداوند ديني را نازل كرده اما محافظتي از آن نداشته است، بلكه اين تضمين در آن‌ها نبوده است، چون در مدت كوتاهي آن اديان تحريف شدند و علمايشان منحرف گشتند. چنين تاريخي با شدت و ضعفش از اسلام نيز گذر كرده است، اما مي‌بينيم كه پس از 1400 سال، اسلام در برابر چنين هجمه‌هايي ايستادگي كرده است.

اين كارشناس قرآني تصريح كرد: بجز مقطعي پنج‌ساله كه زمان ولايت اميرالمؤمنين علي(ع) است، غير از آن، تاريخي در اسلام نداريم كه زمامدار عادلي كه داراي اختيار باشد، بتواند به ترويج اسلام ناب بپردازد. در نتيجه هر آن‌چه در راه حفظ و نشر احكام اسلامي اتفاق افتاده است به واسطه مردم بوده است و حتي در زماني كه انواع محدوديت‌ها و محروميت‌ها از طرف حكومت‌هاي استبدادي به وجود آمد و دينداري به صورت مخفيانه انجام مي‌شد. كليت دين به‌خوبي محافظت و منتقل شد و بسياري از شعائر و روايات محفوظ ماند.

وي افزود: در برخي مقاطع، صاحب‌نظران به دنبال اصلاح حكومت‌ها رفتند تا بتوانند جامعه‌اي اسلامي و منطبق با مدينه فاضله‌اي كه اسلام ترسيم كرده است، بسازند كه با شكست مواجه شدند، «سيدجمال‌‌الدين اسدآبادي» از جمله اين افراد است كه شالوده فكري او اصلاح حكومت‌ها بود. اما حضرت امام خميني(ره) عكس اين كار را انجام داد، وي به دنبال اصلاح رژيم فاسد طاغوت نبود و انرژي خود را نيز صرف آن نكرد. ايشان از همان ابتدا بر توان مردمي تكيه كرد، آن هم در زماني كه بسياري بر اين باور بودند كه از اين مردم مرده، حركتي صورت نخواهد گرفت.

وي افزود: امام خميني(ره) با موشكافي، دورانديشي و تحقيقاتي كه در نهضت‌هاي صدساله اخير انجام داده بودند و قطعاً با الهام از روايات ديني به اين نتيجه دست يافتند كه نمي‌شود براي اصلاح رژيم‌هاي فاسد، وقت گذاشت و تمام وقت خود را صرف ملت كردند. جبهه‌‌هاي هشت سال دفاع مقدس را نيز مردم بدون هيچ حمايت دولتي و مطالبه حق‌ و حقوقي، مستحكم نگه‌ داشته شد كه دليل مشاهده آن همه حماسه و ايثار، ارتباط بين امام(ره) و امتش بود.

بهبودي ادامه داد: طي سال‌هاي اخير آن قسمت از حوزه‌هاي علوم ديني كه قبلا در اختيار مردم بود و دولت مستقيماً در آن وارد شد و در امور آن مداخله كرد و ادعاي توليت كار را داشت، تنزل پيدا كرد و آن حمايت‌هاي مستقيم نتيجه‌اي نداشت. انجمن‌هاي اسلامي و مدارس ديني زماني كارشان افول پيدا كرد كه از دست مردم گرفته شدند و صبغه دولتي پيدا كرد و همين است كه حوزه‌هاي علميه تأكيد دارند كه استقلال خود را بايد حفظ كنند.

وي افزود: در تعظيم شعائر ديني نيز چنين وضعي رخ داد كه ساليان زيادي برگزاري مراسم، آئين‌ها و گراميداشت مناسبت‌هاي مذهبي به دست خود مردم بود و حكومت، دخالتي در اداره امور نداشت و كمك مادي انجام نمي‌شد، اما ما شاهد برپايي قوي و باشكوه اين مجالس و محافل بوديم، اكنون تزئينات و نماد‌هايي كه در جشن‌هاي مذهبي و يا ايام سوگواري و عزاداري كه از سوي دولت در سطح معابر شهرها انجام مي‌شود با فعاليت مردمي كه پيش از اين انجام مي‌شد، كاهي در برابر كوهي است.

بهبودي عنوان كرد: خوشبختانه طي اين چند دهه اخير، دولت‌ها نتوانستند در امور هيئات مذهبي دخالت داشته باشند، براي ورود به اين بخش نيز تلاش‌هايي انجام شد، اما متوجه شدند مداخله در اين امور كاملاً خطا و اشتباه است كه اگر وارد مي‌شدند، قطعاً كار را خراب مي‌كردند. البته سياست‌گذاري كلان مي‌تواند از سوي حكومت‌ها انجام شود، اما اجراي امور بايد برعهده خود مردم باشد. مقام معظم رهبري در آن برهه زماني تأكيد داشتند كه بگذاريد هيئات مذهبي به همان شيوه سنتي اداره شوند.

وي در پايان تأكيد كرد: اين وضعيت دخالت دولت‌ها در فعاليت‌هاي مردمي خود را در امور قرآني نيز نمايان كرده است. طي دهه‌هاي اخير كه موضوع شبيخون فرهنگي مطرح شد و بالطبع آن تعداد مؤسسات قرآني ـ مردمي افزايش يافت، دولت پا را وسط گذاشت و تصميم به حمايت از بخش‌هاي مردمي گرفت. متأسفانه اين رويه غلط، همچنان وجود دارد و هر روز تشديد مي‌شود. چه زماني دولت به اين نتيجه برسد كه مداخله جدي در اين امور نداشته باشد، معلوم نيست.

 

سه‌شنبه 10 آبان 1390 - 12:4


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر