شنبه 28 مرداد 1396 - 4:24
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

آنچه از دل برآيد، لاجرم بر دل نشيند

 

گفتگو با سيد محمد جواد حسيني قاري بين‌المللي قرآن كريم

سيد محمد جواد حسيني متولد 1362 است و قرائت قرآن را از دوران كودكي آغاز كرده و نخستين معلم و استاد وي بردار بزرگترش سيدحسن حسيني بوده است كه مراحل روخواني و روانخواني و همچنين بخشي از تجويد را نزد ايشان آموخته و به صورت حرفه‌اي‌تر نيز صوت و لحن را خدمت استاد مصطفي جاويدي آموخته است و چند سالي است كه از محضر حاج سيد مجتبي سادات فاطمي كسب فيض مي‌كند. وي براي اولين بار در بيست و ششمين دوره مسابقات بين‌المللي قرآن كريم ايران كه يكي از معتبرترين مسابقات قرآن كريم در جهان اسلام به شمار مي‌رود حضور يافت و موفق شد كه رتبه نخست در رشته قرائت را به خود اختصاص دهد. حسيني، پيش از اين تنها يك بار در مراسم حج توفيق حضور و قرائت قرآن را داشته؛ اما درمسابقات متعدد داخلي در سطح ملي و كشوري مانند مسابقات بسيج، دانش‌آموزي، اوقاف و... حضور و در آنها نيز رتبه اول را به دست آورده است.

 

فارغ از قرائت و حفظ آيات كلام الله مجيد، فكر مي‌كنيد آن حس و درك و همچنين ارتباط عميق با آيات الهي چقدر در موفقيت كار يك حافظ يا قاري قرآن مي‌تواند تاثيرگذار باشد؟

هر آنچه از دل برآيد، لاجرم بر دل نشيند. اين موضوع كاملا ارتباط مستقيم با هم دارد، شما از شنيدن لحن يك قاري ممكن است تا حد زيادي به روحياتش هم پي ببريد، اين كه قاري چگونه بتواند با آيات ارتباط برقرار كند، بسيار مهم است و البته خود محفلي كه در آنجا مي‌خوانيد هم خيلي مهم است بعضي مواقع شما در حال تلاوت هستيد و مي‌بينيد كه مستمعين و حاضران هم حس شما را و معاني و مفاهيم آيات را درك مي‌كنند و از قرائت شما لذت مي‌برند و توجه كامل به شما دارند، خب اين خيلي تاثير مثبت دارد. احساس شما را رها مي‌كند و گوشه‌هايي را مي‌خوانيد و اجرا مي‌كنيد يا اشاره به طبقات خاص صوتي مي‌كنيد كه اين اصلا برنامه‌ريزي شده نيست و به صورت رها و خلاقانه، خود شما به اين گوشه‌ها دست پيدا كرده‌ايد.

خود شما هنگامي كه آيه يا سوره‌اي را حفظ و تلاوت مي‌كنيد، آيا به تفاسير هم مراجعه مي‌كنيد؟

معمولا سعي مي‌كنم اين كار را انجام دهم، البته شايد نتوانم خيلي در بخش تفسير فعال باشم كه معتقدم اين خودش نقطه ضعف است، ولي معمولا روي آياتي كه مي‌خواهم بخوانم، مطالعه مي‌كنم و فكر مي‌كنم و همچنين معاني را مرور مي‌كنم.

پس به اعتقاد شما، بهتر است كه قاري در كنار قرائت به تفسير و معنا هم بپردازد؟

بله حتي پيشنهاد مي‌كنم قاري قرآن قبل از آن كه قرائت خود را آغاز كند، خودش براي حاضران توضيح دهد كه چون قرآن به زبان عربي است و مردم شايد معاني را نفهمند، خيلي خوب است كه قاري درباره آياتي كه مي‌خواهد بخواند، قبلش توضيح دهد و بگويد اين آيات در چه ارتباطي است و شان نزول آنها چيست و چه مناسبتي با مراسم و محفلي كه در آن هستيم، دارد و حتي در ارتباط با اجراي خودش نيز مي‌تواند توضيح دهد اين كه در چه دستگاهي است و چرا اين لحن و بيان را انتخاب كرده و... متاسفانه اين موضوع و روش در ايران باب نشده است.

همه آيات، سوره‌ها و اصلا كلمه به كلمه قرآن كريم ارزشمند است، اما شما به عنوان يك قاري آيا به آيه‌اي خاص دلبستگي ويژه‌اي داريد كه دوست داشته باشيد آن را بيشتر از بقيه آيات قرائت كنيد؟

همان طوركه اشاره كرديد همه آيات و سوره‌ها زيبا و خاص است، ولي من آيه‌اي كه بيشتر دوست دارم و حالم را دگرگون مي‌كند، آيه‌اي است كه در سوره مباركه انسان است: «و به [پاس] دوستي [خدا] بينوا و يتيم و اسير را خوراك مي‌دادند ]و در دل مي‌گويند[ ما براي خشنودي خداست كه شما را اطعام مي‌كنيم و پاداش و سپاسي از شما نمي‌خواهيم» كه اين آيه به نوعي يادآور امام علي (ع) است.

ذهنيتي كه از سبك قاريان ايراني در جهان اسلام وجود دارد كه آنها را با اين سبك يا مولفه بشناسند، چيست؟ آيا قاريان ايراني همان سبك مصري‌ها را ادامه مي‌دهند يا سبك خاصي براي خودشان نيز دارند؟

معمولا ذهنيتي كه از قاريان ايراني در جهان اسلام وجود دارد، اين است كه آنها قاريان ايران را خيلي خوش صدا و خوش لحن مي‌دانند و همچنين مي‌گويند قاريان ايران خيلي خوب تقليد مي‌كنند. در خصوص سبك هم ببينيد الان به آن معناي واقعي در خود مصر هم سبك وجود ندارد، مثلا استاد عبدالفتاح تاروتي سبكشان نزديك به شحات انور است، خب البته گوشه‌هايي هم از خودش اضافه كرده است.

كساني مانند استاد مصطفي اسماعيل، استاد منشاوي، عبدالفتاح شعشاعي، شيخ محمد رفعت اين بزرگان قرائت را به اوج رسانده‌اند يا به تعبيري سيراب كرده‌اند و اگر شما بخواهيد گوشه‌اي در تلاوت اجرا كنيد كه در خواندن و قرائت اين استادان مصري نباشد، خيلي دشوار است و شايد بتوان ادعا كرد كه امروز كسي در ايران سبك خاص خودش را ندارد، البته ما قارياني داريم كه با صداي خاص خودشان و احساس خاص‌شان مي‌خوانند. استاداني مانند حاج محمد آقاي شاكرنژاد يا حاج سعيد آقاي طوسي يا حاج احمدآقاي ابوالقاسمي ولي بيشتر در قالب تقليد است، لحن را كه گوش مي‌كنيد و دقت مي‌كنيد، مي‌بينيد كه تحت تاثير استادان مصري است اين نه‌تنها در مورد ايراني‌ها كه همه قاريان اين گونه هستند و حتي همان‌طور كه گفتم، خود مصري‌ها هم امروز بيشتر تقليد مي‌كنند.

اگر اجازه دهيد يك مقدار از اين موضوع فاصله بگيريم و به توجه مسوولان به امور و فعاليت‌هاي قرآني بپردازيم. به گفته مسوولان، توجه به قرآن در طول سال‌هاي اخير حتي در زمينه بودجه بسيار افزايش داشته است، تا آنجا كه عنوان مي‌شود در دولت نهم و دهم بودجه قرآني كشور 20 برابر شده است، شما به عنوان فعال قرآني، اين افزايش بودجه و توجه را تا چه اندازه ملموس مي‌دانيد؟

الحمدلله در طول سال‌هاي اخير توجه بسيار خوب بوده است. امسال محافلي كه در سطح كشور برگزار شد، خيلي خوب بود و در بحث بودجه هم توجه خيلي بيشتر شده است، ولي فكر مي‌كنم در زمينه فعاليت‌هاي قرآني موازي كاري خيلي زياد است، اگر وزارتي به عنوان وزارت قرآن در كشور و در جمهوري اسلامي داشتيم كه برنامه ريزي و سياستگذاري مي‌كردند، خيلي شرايط بهتري داشتيم.

الان بودجه قرآني كشور زياد شده است البته من مخالف برنامه‌هاي متعدد و كثرت برنامه‌هاي قرآني نيستم ولي شما ببينيد آموزش و پرورش براي خودش، ارتش، سپاه، دانشگاه، اوقاف و... هر كدام براي خودشان مسابقه و برنامه‌هاي مختلف اجرا مي‌كنند و اين كار بودجه فراواني مي‌برد اگر اين رقم بيايد و به يك وزارت با عنوان وزارت قرآن اختصاص پيدا كند، فكر مي‌كنم تاثيرش در جامعه براي توسعه فرهنگ قرآني بسيار عميق‌تر باشد. همچنين بايد در زمينه رسانه‌ها و تبليغات هم بيشتر كار شود همين مسابقات بين‌المللي اگر زياد تبليغ شود و اهميت واقعي آن به مردم شناسانده شود، تاثيري كه در جامعه خواهد گذاشت دوچندان مي‌شود، ولي خود من به عنوان يك قاري خبر ندارم كه در مسابقات دانشجويي يا مسابقات دانش‌آموزي چه كسي رتبه آورده و اول شده است، پس به توجه بيشتر رسانه‌ها و تبليغات بيشتر نياز داريم.

هدف ما از برگزاري مسابقات، از تربيت فعالان قرآني و از همه فعاليت‌هاي قرآني اين است كه جامعه قرآني داشته باشيم و تبعات و تاثيرهاي آن را در ميان تك تك افراد جامعه ببينيم، اگر بودجه كلاني را خرج مي‌كنيم نتيجه‌اش را در جامعه بايد ديد و مردم هم بايد فرهنگ و رفتار قرآني داشته باشند.

البته پيش از اين قرار بود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي معاونت قرآني داشته باشد، ولي شما معتقديد كه بايد اصلا وزارتي را براي اين موضوع اختصاص دهند؟

بله، اما جمهوري اسلامي بايد وزارت قرآن داشته باشد. وزارت ارشاد بخش‌هاي مختلف و گرفتاري‌هاي فراوان دارد. سينما، شعر، داستان، موسيقي، تئاتر، نشر، كتاب و... خيلي موارد ديگر هم وجود دارد كه وزارت ارشاد بايد به آنها بپردازد. پس قرآن نياز به يك وزارتخانه دارد كه به صورت تخصصي به تفسير، قرائت و حفظ، رشد، توسعه فرهنگ و رفتار قرآني در كشور بپردازد.

در كشور ما و در بعضي از مراكز فرهنگي و ديني مردمي و حتي دولتي موسساتي وجود دارد كه نوجوانان و جوانان را با اين شعار كه در مدت يك سال يا چندماه حافظ كل قرآن يا قاري حرفه‌اي مي‌شوند جذب مي‌كنند، شما اين نوع رفتار و فعاليت اين مراكز را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

من با وجود آنها موافقم، ولي اول بايد در ذهن بچه‌ها و كودكان علاقه و انگيزه ايجاد كرد و حتي شنيده‌ام مرخصي تحصيلي و تسهيلات ديگري هم به آنها مي‌دهند. ما اگر چنين موسساتي نداشته باشيم و اگر برنامه‌ريزي كنيم كه اين بچه درسش را بخواند، اما خودش به دنبال قرآن، حفظ و قرائت برود خيلي بهتر است. پس حالا اين سوال مطرح مي‌شود كه اين كودك يا نوجوان چگونه جذب قرآن و حفظ و قرائت شود؟

يك بخش به استعداد و شرايط خانوادگي برمي‌گردد، اما يك بخش هم الگوسازي است. كودك و نوجوان بايد ببيند كه يك قاري يا حافظ كل قرآن مورد توجه جامعه است، چه از نظر معنوي و چه از نظر مادي. امروز قاريان خوبي داريم كه به لحاظ اقتصادي واقعا مشكل دارند، كافي است تا آن نوجوان و كودك يك قاري را با يك فوتباليست مقايسه كند. حجم پرداختن رسانه‌ها به آنها كه اصلا قابل قياس نيست و درآمد و وضعيت اقتصاديشان هم كه اصلا قابل مقايسه نيست، پس وقتي الگوسازي هم نمي‌شود ديگر چه انتظاري بايد داشت. يك مثال ملموس مي‌زنم، خود ما در مشهد قاريان بسيار خوبي داشتيم كه با لحن‌ها و صداهاي خيلي خوب قرآن را به صورت جدي و حرفه‌اي قرائت مي‌كردند، ولي الان ديگر آنها را كمتر مي‌بينيم خود من بارها با آنها تماس و سراغشان را مي‌گيرم و دعوتشان مي‌كنم كه به محافل بيايند تا مردم از وجود و صدايشان استفاده كنند، ولي گرفتارند؛ گرفتار دغدغه‌هاي زندگي و معيشت. يك قاري ابتدا بايد از نظر معيشت و زندگي يك حداقل‌هايي را داشته باشد.

 

سه‌شنبه 10 آبان 1390 - 12:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر