شنبه 30 شهريور 1398 - 3:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

تلاطم دريا

 

تلاطم دريا/ گزيده شعر هادي رنجي ( صدسال شعر فارسي ) / 5

پژوهش و گزينش : ساعد باقري – سهيل محمودي

چاپ و تيراژ : 89 / 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتابهاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

مقدمه ، غزل‌ها ، مدايح و مراثي و همچنين سه‌رباعي از عناوين كتاب حاضر مي‌باشد . نويسندگان كتاب حاضر در ابتداي مقدمه كتاب خود يادآور مي‌شوند كه نيم‌قرني از آن سالها پشت سر گذاشته شده است كه هم زرق‌ و برق‌ و ديدني‌ها حجاب چشم‌ها نشده بود و در برخي نقاط ايران و بسياري از شهرها  مثل «‌ طهران » ، خطي خوش و شعري دلنشين ، زينت فضاي مراكز عمومي و محل‌هاي رفت و آمد بود . ساعد باقري و سهيل محمودي ادامه مي‌دهند كه در همان سالها ، ساكنان يكي از محله‌هاي جنوب غربي طهران ، ميدان قزوين ، از مقابل مغازه‌اي عبور مي‌كردند كه صاحب آن صاحبدلي باصفا و جوانمردي از طايفه و تبار فتيان و عياران قديم بود . آنجا دكان پيشه‌وري بود كه برخي او را با نام « اوستا هادي » ، گروهي ديگر « استاد ارجمند » و جمعي ديگر او را با مرتبت « شاعر مخلص و باصفاي شهر و ستايشگر پيامبر و امامان (‌ع ) مي‌شناختند . دكان ، دكان كليد و قفل‌سازي بود . مردي ميانسال با چهره‌اي آرام و لبخندي متين در دكان سرگرم كار بود و لباس ساده پيشه‌وري به تن داشت و جان و دلش سرشار از معرفت بود و با همان سادگي و بي‌پيرايگي ، نكته‌ها و حكمت‌ها و انديشه‌هاي حكميانه فراواني در دل و لب داشت . اين قفل ساز عارف مسلك و عيار وارسته با صفا كه شاعري ارجمند بود و از ميان مردم برخاسته بود و با همين مردم و در كنار همان‌ها زندگي مي‌كرد ، « هادي پيشرفت » نام داشت و به « رنجي تهراني » معروف بود .

باقري و محمودي يادآور مي‌شوند كه برخي سروده‌هاي اين پيشه ور زحتمكش ، معروف خاص و عام بود . چه مدايح و مراثي ديني كه ذاكران در مجالس ذكر اهل بيت با نواي خوش مي‌خواندند ؛ چه سروده‌هاي او كه در ستايش جوانمردي و فتوت بر سرزبان مرشدهاي زورخانه جاري بود ؛ چه برخي تك‌بيت‌هايش كه علاقه‌مندان ادب فارسي در جايگاه خود بدان استناد مي‌كردند .

نويسندگان بيان مي‌كنندكه شرح و تفصيلي از زندگاني رنجي در اختيار نيست و از جزئيات حيات او چندان دانسته‌اي در دست نيست . معمولا ً در تذكره‌هاي شاعران معاصر و گزيده آثاري كه شعري از رنجي آمده ، به ذكر كلياتي دربار او بسنده شده است ، از جوانمردي و قلندري و وارستگي و همدري با مردم رنج ديده كه از خصلت‌هاي اصلي او بوده ، ياد كرده‌اند و گذشته‌اند . سهيل محمودي و ساعد باقري بيان مي‌كنند كه براي شناخت برخي دقايق زندگي هادي رنجي و همچنين علايق و رفتار و منش شاعران‌اش به دو متن استناد مي‌شود كه نويسندگان اين متن‌ها از ياران و دوستان نزديك رنجي بوده‌اند و قولشان درباره او قابل اتكاست . يكي به قلم محقق و اديب مطلع و فرهيخته كه به ادبيت و عربيت در ميان معاصران زبانزد است ؛ شادروان استاد كيوان سميعي است . ديگري شادروان دكتر سيدحسن سادات ناصري است كه ازدلباختگان و شيفتگان شيون مولانا صائب تبريزي و اقران و همگنان او بوده است .

باقري و محمودي تصريح مي‌كنند كه رنجي تهراني به جهت نوع زندگي خود و شيوه زيستني كه داشت ، از اصطلاحات و زبان ساده مردم كوچه و مضامين ملموس و محسوس جلودست در شعر خود بهره مي‌جست . از نظر نويسندگان كتاب حاضر مهم‌ترين ويژگي شعر رنجي ، همين همزباني با مردم كوي و برزن و استفاده از لحن و لهجه آنهاست . شغل او و زندگي ساده‌اش  ،‌ زمينه مناسب اين رويكرد محسوب مي‌شود . رنجي هم اهل ورزش باستاني بوده و هم به محافل ديني و هيئت‌هاي مذهبي رفت و آمد داشته است . او گاهي در كنار مراثي و مدايح ديني كه براي استفاده  ذاكران و خوانندگان مذهبي مي‌سرود ، غزل‌هايي نيز مي‌ساخت كه به كار همين محافل و همين از گروه از خوانندگان مي‌آمد . با مرور ديوان رنجي تهراني و اقران و هم‌مشربان شعري‌اش دريافته مي‌شود كه اين گروه ، نخست به همان حال و هواي شعر مكتب بازگشت ، غزل مي‌سروده‌اند و در نهايت ، گاهي نيز طعم غزل سياسي و روز ، در آن هيجان‌هاي اجتماعي بر ذائقه‌شان اثر مي‌گذاشته است .

نويسندگان كتاب تلاطم دريا در پايان مقدمه خود تصريح مي‌كنند كه از رنجي تهراني و اقرانش نبايد توقع خطر كردن در عرصه زبان و نوآوري در حوزه تصاوير ، به شيوه امروزي در شعر را داشت . اينان از عنصر زبان ، به همان سادگي و آشنايي شناخته شده در غزل سود مي‌بردند . رنجي و اقرانش ، با مضمون تازه يا به كارگيري مضموني از گذشته در يك ساخت متناسب با روزگار خود اهميت مي‌دادند . اينان براي شعر اغراضي متفاوت از شاعران شيوه نيما در نظر گرفته بودند .

در غزل « گل سرخ » از هادي رنجي مي‌خوانيم كه :

در ميان گلرخان دارد گلم سيماي سرخ

الفتي باشد مرا زان روي با گل‌هاي سرخ

راز عشقش در دل خونين ما پنهان‌تر است

رنگ مي پيدا نخواهد بود در ميناي سرخ

همسري با سرخ‌رويانش به پاس آبروست

هركه را باشد به سيلي همچو ما سيماي سرخ

ديدم اندر خواب  ،‌ بهر آن نگار سبزخط

مي‌نويسم نامه‌اي با چشم گوهرزاي سرخ

رنجي ! آر باد به هجرش ابر چشم اين سان سرشك

مي‌شود زين اشك گلگون ، دامنم درياي سرخ

تلاطم دريا/ گزيده شعر هادي رنجي ( صدسال شعر فارسي ) /  5 با گزينش و پژوهش ساعد باقري و سهيل محمودي در چاپ اول خود با شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 15000 ريال توسط شركت سهامي كتابهاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير انتشار يافته است .

 

 

 

 

 

چهارشنبه 4 آبان 1390 - 11:29


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری