سه‌شنبه 21 آبان 1398 - 2:18
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

پروانه در مشت

 

پروانه در مشت  / گزيده شعر علي اشتري ( فرهاد ) / ( صدسال شعر فارسي ) / 16

پژوهش و گزينش : ساعد باقري – سهيل محمودي

چاپ و تيراژ : 90 / 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتابهاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

مقدمه ، غزل‌ها ، مثنوي‌ها ، رباعي‌ها ، قالب‌هاي ديگر و همچنين قالب‌هاي ديگر و واژه‌نامه ، عناوين اصلي كتاب حاضر را تشكيل مي‌دهد . نويسندگان كتاب حاضر در ابتداي مقدمه خود بيان مي‌كنند كه شادروان علي اشتري ( فرهاد ) يكي از زود سفركردگاني است كه در عرصه غزل فارسي سده اخير جايگاه و منزلتي شايسته دارد و مصاحبان و ياران و همگنانش از استعداد و توانايي چشمگير او بارها و بسيارها ياد كرده اند .  علي اشتري ( فرهاد ) به سال 1301 شمسي در خانداني اهل فرهنگ و ادب و هنر بدنيا آمد . پدرش احمدخان اشتري ( يكتا ) شاعر و نقاش بود و صاحب مناصب مهم دولتي ؛ علي اشتري در نزد پدر برخي از فنون ادب را آموخت و تحصيلات خود را در مدرسه « شرف » كه از مراكز صاحب‌نام آموزش محسوب مي‌شد به پايان رساند . او از نوجواني به سرودن پرداخت و تخلص فرهاد را براي خود برگزيد . روحيه‌اي حساس داشت و شعرش نيز آيينه همين شوريدگي و شيدايي است . اولين مجموعه شعري‌اش در سال 1324 شمسي به نام « ستاره سحري » در تهران منتشر شد و با موسيقي‌دانان و شاعران دوستي و مصاحبت داشت . دوبار ازدواج كرد و هر دوبار زندگي مشتركش به شكست انجاميد . علي اشتري سرانجام در يازده ديماه سال 1340 شمسي پيش از چهل سالگي چشم از دنيا فرو بست . با همت دوستانش بيژن ترقي و بهادر يگانه ، انتشارات خيام مجموعه اشعارش را در سال 1344 منتشر كرد .

ساعد باقري و سهيل محمودي در مقدمه خود ادامه مي‌دهند كه علي اشتري ( فرهاد ) در سرودن انواع شعر به اسلوب پيشينيان تواناست ؛ اما با روحيه‌ي و عوالم حساس و عاطفي‌اش ، غزل برايش جنبه افزون‌تري داشته است . غزل‌هاي اشتري جزو غزل‌ها مشهور و تحسين شده روزگار است . باقري و محمودي تاكيد مي‌كنند كه علي اشتري شاعر نوآوري نيست . آنچه بعنوان حال و هواي شعر نيمايي شناخته مي‌شود در غزل‌هاي او راهي ندارد ؛‌ معروف‌ترين غزل‌هاي وي بي‌آنكه نشانه‌اي از ملال تقليد و يا تكرارهاي خسته‌كننده داشته باشد ،‌ بخشي از سنت غزل فارسي محسوب مي‌شود كه در زمزمه‌ها و تغني‌ها و ثبت لحظه‌ها نقش‌آفرين بوده است . در كلام علي اشتري ( فرهاد ) نوعي حزن و اندوه وجود دارد كه اين حزن و اندوه هيچ‌گاه از شعر او جدا نيست . اين غم آنگاه كه شكلي فلسفي به خود مي‌گيرد به نوعي « دم غنيمتي » خيام وار مي‌انجامد كه يكي از تفاوت‌هاي غزل كساني مثل علي اشتري ، عماد خراساني و اميري فيروزكوهي و همگنانشان به حساب مي‌آيد .

نويسندگان كتاب پروانه در مشت بيان مي‌كنند كه يكي از علل پايبندي علي اشتري در شعر به سنت‌هاي پيشين وابستگي و دلبستگي به موسيقي ايراني بوده است . بيشتر غزل‌هاي علي اشتري ( فرهاد ) به كوتاهي عمرش غزل‌هايي كوتاه هستند . در ديوان كم‌حجم او ، به جز دو سه استثناء غزل‌ها در هفت بيت و يا حتي كمتر است . اين كوتاهي به معناي قصور و كوتاهي و ناتواني شاعر نيست ؛ بلكه او خود را موظف مي‌داند كه هر جا سخنش به پايان رسيد و ديگر حرفي براي گفتن نداشت ، شعر را به آخر برساند . اين نشانه پايبندي صادقانه شاعر به حس و انگيزه‌اي است كه جرقه آغازين شعر است ؛ همين كه اين حس رو به سردي بگذارد ، شاعر نيز شعله كلام را به خاموشي مي‌سپارد .

ساعد باقري و سهيل محمودي در ادامه مقدمه يادآور مي‌شوند كه حيرت ، افسوس از گذر عمر ، بي‌تعلقي نسبت به مال و منال ، طعنه و طنز نسبت به اهل ظاهر ، شرح و وصف غم‌هاي هميشگي آدمي ، در شعر علي اشتري ( فرهاد ) گاه لحظه‌هاي پر اوج و عروجي را پديد آورده است . علي اشتري ( فرهاد ) با وجود ديوان كم‌حجم خود شاعري است كه توانسته در مسير حركت كند ، پيچ و خم‌هاي جاده شعر را بشناسد ، و در عين جواني به ظرايف سخنوري و معماري كلام در زبان فارسي آشنا شود و آنچه ويژگي اصلي شعر اوست ،‌ شور و حال و حس و عاطفه پررنگ روح شاعري جوان است كه در كلماتش جريان يافته است .

در غزل « ناله شبگير » علي اشتري ( فرهاد ) مي‌سرايد :

دلخسته چو من در همه آفاق ، كسي نيست

پربسته‌تر از مرغ دلم در قفسي نيست

غم ، ناله ز تنگي دلم دارد و گويم

با هم‌نفسي ساز ، كه عيسي نفسي نيست

جز باده ، كه درمان دل غم‌زدگان است

فريادرس اين دل غم‌ديده كسي نيست

با قافله عمر ، روانيم و در اين راه

جز ناله شبگير ، صداي جرسي نيست

اي قافله‌سالار اجل ، مهلتي امشب ! كز عمر دمي مانده و تا صبح بسي نيست

پروانه در مشت  / گزيده شعر علي اشتري ( فرهاد ) / ( صدسال شعر فارسي ) / 16 با پژوهش و گزينش ساعد باقري و سهيل محمودي در چاپ اول خود با شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 15000 ريال توسط شركت سهامي كتابهاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير انتشار يافته است .

 

 

 

چهارشنبه 4 آبان 1390 - 10:57


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری