سه‌شنبه 31 مرداد 1396 - 0:20
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمد عصاريان

 

هزينه هاي جشنواره هاي تئاتر صرف چه چيزي مي شود؟

 

گزارشي از برگزاري جشنواره­هاي تئاتر:


جشنواره­هاي مختلف هميشه محل نقد و سخن بوده است، برخي وجود جشنواره­هاي مختلف تئاتري را دليلي بر رونق اين هنر مي­دانند و اعتقاد دارند وجود اين جشنواره­ها از نبودن آنها بهتر است و حداقل باعث توليد، متن و نمايش و فعاليت گروهي مي­شود. اما گروهي ديگر معتقد هستند اين جشنواره­ها ما را از هدف اصلي تئاتر که ارتباط مستمر گسترده و مؤثر با مخاطب در شکل اجراي عمومي است دور مي­کند در هر صورت در اين زمينه نظرات مختلف و گاهي متضاد وجود دارد و اين مسئله از چند جهت قابل بررسي و پژوهش است. کافي است نگاهي به جشنواره­هاي برگزار شده تئاتر در مقاطع مختلف زماني بعد از انقلاب داشته باشيم و با توجه به عنوان جشنواره، محل برگزاري و سازمان برگزار کننده آن، تأثير اين جشنواره­ها و ماندگاري آنها را بررسي کنيم سپس بازده و تأثير هر جشنواره را نسبت به هزينه برگزاري آن قياس کنيم تا بتوانيم نتيجه­اي مناسب بگيريم البته هنرمندان تئاتر ما به وجود جشنواره­ها عادت کرده­اند و ظاهراً اگر يک ماه بگذرد و فراخواني منتشر نشود روزگار اهالي تئاتر ما نخواهد چرخيد. با نگاهي به جشنواره­ هاي تئاتري در سال جاري بايد پرسيد آيا برگزاري اين جشنواره­ها مثبت بوده است و کمکي به تئاتر ما کرده است؟ جشنواره­هاي تئاتري برگزار شده از ابتداي امسال تاکنون را مرور کنيد دوازدهمين تئاتر دانشگاهي، جشنواره تئاتر مقاومت فتح خرمشهر، چهاردهمين جشنواره بين­المللي نمايش­هاي آئيني و سنتي و . . . هر جشنواره ستاد برگزاري و ستاد اجرائي مي­خواهد و البته اين روزها شوراي سياست­گذاري، بازبين و بازخوان و داور هم که مي­خواهد و . . . هر جشنواره از ناچيز بودن بودجه جشنواره گله دارد که البته با توجه به برگزاري جشنواره­ها و هزينه­هاي آن کاملاً به حق است البته بخشي از اين بودجه به عنوان کمک هزينه به گروه­هاي شرکت کننده پرداخت مي­شود که همه­ي آن صرف ساخت دکور، تدارکات و اياب و ذهاب مي­شود و البته شامل دستمزد و حق­الزحمه گروه اجرائي نمي­شود. يک گروه چند ماه تمرين کند تا اگر پذيرفته شد در نهايت دو اجرا در جشنواره داشته باشد و معمولاً و ديگر هيچ مگر يک لوح تقدير يا يادبود، براي برخي جايزه و اميد به اجراي عموم اگر اين قانون موجود و عملي مي­شد که جشنواره­ها بهانه­اي باشد براي انتخاب آثاري که تا فاصله جشنواره بعدي به روي صحنه مي­رفتند شايد وضعيت کمي بهتر بود. قانوني که در حال حاضر براي جشنواره بين­المللي فجر هم اجرا نمي­شود مگر بخش چشم­انداز جشنواره­ امسال و تکليف جشنواره­هاي ديگر هم که مشخص نيست. البته با محدود بودن امکانات اجرائي و کمبود سالن مناسب عملاً اين امکان وجود ندارد که شرکت کننده­هاي تمام اين جشنواره­ها حداقل در تهران اجراي عموم داشته باشند همچنين اجرا به هر قيمت نيز مراد نيست بلکه يک اجراي عموم قرارداد و سالن مناسب مي­خواهد و از همه مهمتر مخاطب، کمتر گروهي حاضر مي­ شود در سالني اجرا داشته باشد که مخاطب کمي دارد و شناخته شده نيست. و اين باعث مي­شود همه تقاضاي اجرا در تئاتر شهر را داشته باشند که عملي نخواهد بود. در اين ميان جشنواره­هاي تئاتر بانوان معمولاً وعده اجراي عموم به گروه­هاي برگزيده در فرهنگسراها را مي­دهد که اکثراً محقق نمي­شود و احتمالاً بخشي از آن به خاطر عدم تمايل گروه­ها است چون سالن­هاي فرهنگسراها را مناسب اجراي تئاتر نمي­دانند. آيا همه گروه­هاي حاضر در چهاردهمين جشنواره نمايش­هاي آئيني و سنتي در تالار سنگلج اجرا خواهند رفت؟ مرور دوره­هاي قبل نشان مي­دهد که معمولاً اين اتفاق نيافتاده است همچنين با اينکه خانه تئاتر دانشگاهي در سال­هاي اخير تلاش مناسبي براي اجراي عموم آثار دانشگاهي کرده است و اين اجراها رشد خوبي داشته است اما هنوز فرصت اجراي عموم براي همه نمايش­هاي راه يافته به جشنواره تئاتر دانشگاهي فراهم نيست حال بايد پرسيد اين همه هزينه صرف چه چيزي مي­شود؟ ايجاد يک جريان تئاتري؟ تنها دو اجرا در جشنواره؟ دادن آمار فرهنگي و هنري؟ سرگرم کردن عوامل تئاتر در کشور؟ مسلماً وجود جشنواره­ها مي­تواند خوب باشد و حتي برخي از آنان مثل برخي از جشنواره­هاي موضوعي و تخصصي بسيار مفيد و لازم هستند ولي ظاهراً يک مديريت واحد براي ساماندهي به اين جشنواره­ها وجود ندارد. مگر نبايد اداره کل هنرهاي نمايشي متولي تئاتر در کشور باشد پس چگونه است که هر ارگان و سازمان اقدام به برگزاري جشنواره مي­کند؟ آيا بهتر نيست مخارج اين جشنواره­ها با يک مديريت برنامه­ريزي شده هزينه تئاتر شود؟

 برگزاري جشنواره­هاي متعدد و مستمر هم از چند جهت ايجاد مشکل مي­کند:

اول: همزماني برخي از آنها باعث مي­شود امکان پرداخت درست و دقيق به همه آنها از لحاظ خبري, تبليغات، نقد و بررسي و . . . فراهم نشود و گاهي يک جشنواره در هياهوي جشنواره­هاي ديگر ديده نمي­شود.

دوم: با توجه به کمبود امکانات تئاتر از لحاظ پلاتوي تمرين اين همزماني و تعدد جشنواره­ها باعث مي­شود امکان فراهم کردن خواسته­هاي تمام اين تقاضاها فراهم نشود و چون اين مسئله باعث ايجاد بحران و مشکل مي­شود. مسئله­اي که در حال حاضر با آن روبرو هستيم.

سوم: برگزاري اين جشنواره­ها و معرفي برگزيدگان مختلف در آنها توقع ايجاد مي­کند. توقعي که امکان پاسخگوئي به آن فراهم نيست. در اين زمان مدير يک سالن بايد به گروه­هاي مختلف پاسخگو باشد که در اين جشنواره­ها شرکت کرده­اند و کار توليد شده و آماده دارند و گاهي داراي مقام هستند.

حال سؤال اينجاست که با اين پيشبرد چه کسي مي­گويد تئاتر ما مخاطب ندارد؟ مگر مي­شود با اين همه جشنواره تئاتر که هريک پسوند چندمين را هم يدک مي­کشد گفت تئاتر نداريم پس اين همه گروه­هاي تئاتر با چه انگيزه­اي و براي چه کساني در جشنواره­ها شرکت مي­کنند؟ کافي است نگاهي داشته باشي به جشنواره­هائي که بعد از ماه مبارک رمضان و تا آخر سال جاري برگزار مي­شوند:

- شانزدهمين جشنواره تئاتر کودک و نوجوان/ مهر ماه/ اصفهان

-ششمين جشنواره تئاتر ماه/ مهرماه

-هشتمين جشنواره تئاتر رضوي/ آبان ماه     

- هشتمين جشنواره تئاتر بانوان/ آذر ماه

- چهارمين جشنواره تئاتر خياباني/ مريوان

- جشنواره تئاتر تجربه

- دومين جشنواره تئاتر ايثار

- ششمين همايش آئين­هاي عاشورائي/ دي ماه

- بيست و هشتمين جشنواره تئاتر فجر/ بهمن ماه

با وجود اينکه برخي از اين جشنواره­ها در خارج از تهران برگزار مي­شوند و حسين پارسائي مدير کل اداره هنرهاي نمايشي از تمرکززدائي جشنواره­ها از تهران خبر داده است ولي هنوز تمرکز اصلي اين جشنواره­ها در تهران است. همچنين بيشتر گروه­هاي شرکت کننده در اين جشنواره­ها از تهران هستند که باعث مي­شود مشکل کمبود پلاتوي تمرين و نداشتن امکانات عمومي اجراي عموم کماکان حل نشود البته اقدامات خوبي در اين خصوص جشنواره­ها انجام نشده است به عنوان مثال اضافه کردن بخش جشنواره­هاي جشنواره­ها در فجر که محلي است براي حضور گروه­هاي برگزيده جشنواره­هاي شاخص و گهگاهي به اجراي عموم هم ختم مي­شود ولي با توجه به آنچه که گفته شد و هزينه­ هاي مادي و معنوي گروه­ها براي توليد يک اثر به نظر مي­آيد برگزاري اين جشنواره­ها نيازمند ساماندهي و برنامه­ريزي بيشتر هستند و بايد فکري به حال گروه­هاي تئاتري حاضر در جشنواره­ها کرد.                  

 

چهارشنبه 4 آبان 1390 - 10:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری