جمعه 27 مرداد 1396 - 2:10
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

موسيقي مذهبي بايد شأنيت داشته باشد

 

تواشيح آواز ديني است كه موضوعات آن يا دعائي و يا در مدح حضرت رسول اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) است. زبان آن عربي است و اغلب بدون همراهي ساز است، داراي تكخوان است و گروهي كه با آن همراهي مي‌كند به (بطانه) معروف هستند و مملو از هنرهاي زيباي تنغيمي است و عموماً ريتميك مي‌باشد.

در همين راستا با استاد محمد حسين پور معين سرپرست و مسئول گروه تواشيح هدي و نوازنده رسمي ارکستر سمفونيک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به گفتگو نشستيم:

 

محمد حسين پور معين در سن 8 سالگي فعاليت‌هاي قرآني خود را شروع كرد و به علت علاقه‌اي كه به قرآن داشت، از دوران كودكي با برادر بزرگ خود در جلسات قرآن حضور مي‌يافت. وي سپس در محضر استاد خدام حسيني به يادگيري فن قرائت قرآن پرداخت و از 15 سالگي به مدرسه موسيقي رفت. وي ليسانس موسيقي دارد و نوازنده رسمي ارکستر سمفونيک وزارت ارشاد است. 12 سال است که مسئول گروه تواشيح هدي است. گروه تواشيح هدي در سال ۱۳۷۹ به سرپرستي و رهبري استاد محمدحسين پورمعين تأسيس شد. اين گروه از تعداد حدود ۱۵ نفر از قاريان برتر و ممتاز با هدف اجراي متون، اشعار، ادعيه، مدايح، مناجات و مرثيه به صورت علمي و هنري (چند صدايي) در جهت نشر معارف اسلامي تشکيل شده است. ملاک هاي برتري گروه تواشيح هدي نسبت به ساير گروه‌ها آموزش و آشنايي با علم موسيقي (از جمله تئوري موسيقي، سلفژ، ريتم، صداسازي و تربيت شنوايي) و همچنين آشنايي با مقام‌هاي موسيقي ايراني و عربي توسط اساتيد مجرب فن موسيقي و قرائت است.

 

چه شد که قرآن را انتخاب کرديد و تصميم به حفظ قرآن گرفتيد و سپس از موسيقي سر در آورديد؟

اول اينکه من قرآن را انتخاب نکردم و اين قرآن بود که من را انتخاب کرد. از بچگي علاقه زيادي به قرآن داشتم. بخاطر فضاي قرآني خانه و مادرم که استاد قرآن بود، من هم به قرآن علاقه پيدا کردم و دوست داشتم حافظ کل شوم که اين توفيق را نيافتم و موفق شدم که 14 جزء را حفظ کنم. هميشه از اين موضوع ناراحت بودم که چرا کودکان 7 ساله حافظ کل قرآن هستند و من حتي سوره بقره را بعد از اين همه سال فعاليت قرآني حفظ نيستم و اين موضوع تکاني محکم به من داد و به نيت حفظ سوره بقره شروع به حفظ قرآن کردم. من از دوران بچگي با برادر بزرگم حاج محمدرضا در جلسات قرآني كه به صورت محلي داشتيم شركت مي‌كردم و آقاي روستايي هم استاد قرآن ما بود ولي اينکه قرائت قرآن را به صورت تخصصي در زندگي آغاز کنم از سن 8 سالگي و موسيقي قرآن را از سن 15 سالگي شروع کردم و از سوم راهنمايي به مدرسه موسيقي رفتم. زماني که قرائت مي‌كردم خدمت آقاي خدام حسيني مشغول بودم و بعد از آن ديپلم گرفتم، در آن زمان دانشگاه موسيقي بسته شده بود، بعد از چند سال وارد دانشگاه شدم و ليسانس موسيقي‌ام را گرفتم و نوازنده اول گروه ارکستر ملي بودم که دو سال پيش منحل شد. و در حال حاضر حدود 8 سال است که نوازنده ارکستر سمفونيک وزارت ارشاد اسلامي هستم و 12 سال مسئول گروه تواشيح هدي نيز هستم.

 

چرا قرآن و موسيقي را در زندگيتان تلفيق کرديد؟

به خاطر آشنايي با صوت قران و همچنين دانستن تجويد و الحان قرآني و علاقه زيادي كه به قرائت استاد مصطفي اسماعيل داشتم و همچنين کساني که صاحب سبک بودند و هستند، از طرفي ديگر با موسيقي سنتي و کلاسيک هم آشنايي داشتم و اين باعث شد که در اين مورد خيلي تحقيق کنم و فعاليت‌هاي گروه­هاي تواشيح داخلي و خارجي زيادي را ديدم که گروه‌­هايي دارند و مشغول به کار هستند. با آشنايي که با الحان عرب و مقام‌هاي موسيقي ايراني و عربي داشتم و آناليز کردن آن برايم سخت نبود با کمک برادر بزرگم حاج محمدرضا که فرهنگسراي قرآني تشکيل داده بودند گروه تواشيح هدي را تشكيل داديم که در حال حاضر و با گذشت 12 سال از تاسيس گروه به کشورهاي خارجي براي اجرا مي­رويم و در کشور تونس مقام اول را کسب کرديم. الان هم کارهاي موسيقي مذهبي انجام مي­دهيم كه آخرين نمونه­اش سريال يوسف پيامبر(ص) بود.

 

قاريان گروه تواشيح هدي را بر اساس چه معيار‌هايي انتخاب كرده‌ايد؟

اول از آن­ها تست قرآن خواني مي­گيريم که سطح مشخص شود تجويد آنها در چه سطحي است و بعد از آن امتحان قرائت برگزار مي­کنيم. وقتي سطح آنها مورد قبول بود يک امتحان گوش هم مي­گيريم براي تشخيص صدا که بتواند با هر نوايي بخواند. اگر کسي گوشش خوب باشد و بتواند بخواند و وسعت صدايي خوبي داشته باشد ما آن را براي گروه انتخاب مي‌کنيم و آموزشش مي­دهيم که بتواند از عهده کارها برآيد.

 

آشنايي با مقا­م­هاي موسيقي ايراني و عربي و همچنين تسلط بر فن موسيقي و قرائت قرآن تا چه اندازه به موفقيت‌هاي گروه كمك كرده است؟  

خيلي زياد، من علم موسيقي را دارم و به صورت آکادميک در اين رشته تحصيل کرده‌ام و با هزينه خودم در کلاس‌هايي كه در کشورهاي خارجي مانند اتريش، فرانسه، ترکيه و... شركت كردم و سطح علمي موسيقي خودم را بالا بردم و اين علم موسيقي ارتباط مستقيم با تواشيح و قرائت دارد و زماني که اين علم (موسيقي) با قرائت و تواشيح آميخته مي‌شوند، طبعاً نتيجه مناسبي مي­دهد.

 

فاخرترين اجرايي كه داشتيد كدام بوده؟ علاوه بر آن اگر خاطره جالبي از اجراهاي گروه داريد بيان كنيد؟

مهمترين اجرايمان را در خدمت مقام معظم رهبري در مراسم عيد فطر برگزار كرديم، البته چند وقت ديگر هم اجرايي در خدمت رهبر معظم انقلاب به مناسبت هفته وحدت در بيت رهبري خواهيم داشت. 3 سال قبل بود که براي اجرايي به مناسبت عيد فطر در حضور مقام معظم رهبري بوديم و تکبير عيد فطر را خودمان ساختيم و مهمتر از آن اين است که مقام معظم رهبري از ما تعريف کردند و اين تعريف خيلي براي ما با ارزش بود. با گذشت حدود ۱۰ سال از عمر اين گروه از اجرا‌هاي مهم مي‌توان به اجرا در حضور رؤساي جمهوري، رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام، رؤساي مجلس شوراي اسلامي، سفيران بيش از ۴۰ کشور جهان در سالن بزرگ اجلاس سران کشورهاي اسلامي، همچنين در مراسم افتتاحيه نمايشگاه بين‌المللي قرآن کريم، اجراهاي متعدد به صورت زنده در صدا وسيماي جمهوري اسلامي ايران و مصلاي بزرگ حضرت امام خميني (ره) در روز عيد سعيد فطر و نهايتا اجرا در کشورهاي تايلند(دو مرتبه)، تونس(۲ مرتبه)، قطر، الجزاير و امارات اشاره كرد.

 

چگونه شد كه تيتراژ قرآني يوسف پيامبر(ص) را ساختيد؟

پيمان يزداني از دوستان قديمي بنده است كه روزي قبل از پخش سريال به من زنگ زد و گفت که آقاي سلحشور چهار آيه اول سوره يوسف(ع) را براي ابتداي تيتراژ قرآني سريال خواستند و وقت زيادي هم نداريم، 15 الي 20 روز فرصت داشتيم. من شروع به تلفيق آيات و موسيقي و چند صدا کردن صوت كردم و بعد نيز آن را ضبط و از آقاي کريم منصوري هم به عنوان تك خوان كه صداي خوب و گوش خوبي هم دارد دعوت به همكاري كرديم. در مجموع تمام اين تيتراژ قرآني 25 روز کار برد و الحمدلله که کار خوبي هم شد. البته در موسيقي سريال يوسف، نوازنده کلارنيت هم بوده­ام.

 

تعريف شما از موسيقي اسلامي و مذهبي چيست؟

سؤال سختي است و نمي­شود در يک جمله بيان کرد ولي موسيقي که در شأن مذهب نباشد، مي­تواند هر موسيقي باشد موسيقي مذهبي بستگي به سبک دارد و تلفيقي است از موسيقي پاپ و مذهبي مثلا براي سريال امام رضا(ع) مي­سازند واشکالي از آن نمي­گيرم ولي مهمترين بخش اين است که موسيقي که مي­سازيم شأنيت داشته باشد و اگر بدانند شأنيت يعني چه خيلي خوب است و به نظر من بايد الحانش در شان اسلام باشد. مسلم است كه نمي­شود قرآن را با موسيقي پاپ خواند چرا که در شأن آن نيست. الان خواننده­هائي هستند در خارج از کشور که اشعار حافظ را با موسيقي (جاز و راك) خوانده­اند، حالا شايد خيلي به شأن اشعار عرفاني حافظ برنخورد ولي حالات عرفاني خود را نخواهد داشت. در هر حال يک کار جديد است اما نمي­شود که قرآن را به اين سبک خواند. اين  يک کار بي­معني است و در روايات هم است که قرآن بايد با الحان عرب خوانده شود.

 

مي‌دانيم كه موسيقي موجود در تعزيه به نوعي بيانگر عواطف و احساسات اسلامي است، آيا آنطور كه بايسته و شايسته است به موسيقي غني تعزيه پرداخته مي‌شود؟ يا به قول شما شأنش حفظ مي‌شود؟

خير. متأسفانه چند وقتي است که تعزيه نديده­ام و آخرين بار 12 سال پيش در محلمان تعزيه­اي ديدم که کارشان خيلي زيبا بود و تعزيه­اي از گروهي به نام خوانسار ديدم که آن هم خيلي زيبا بود و کارشان عامي بود و چقدر خوب بود که اين­ها تقويت مي­شدند و زنده مي­ماندند ولي حيف که دارند از بين مي­روند. اين موسيقي که در حال حاضر داريم  برگرفته از موسيقي عزاداري امام حسين(عليه السلام) است. در قديم اساتيد موسيقي با وضو مي­نشستند ساز مي­زدند دليلش هم اين است که موسيقي از مذهب گرفته شده و خيلي از نغمات هم از موسيقي. ابن سينا و فارابي بعد از اسلام موسيقي را علمي کردند و از اولين  موسيقيدان­هاي ايران هستند. کساني مي­توانند موسيقي تعزيه را درک کنند که موسيقي را خوب مي­شناسند.

                        

 

چهارشنبه 13 مهر 1390 - 8:52


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر