دوشنبه 27 آبان 1398 - 21:11
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

فاطمه كمايي

 

نمايش هاي ايراني جلد سوم

 

 

 

نمايش­هاي ايراني  (جلد سوم؛ نمايش­هاي آيين مزدايسنا)

نوشتۀ صادق عاشورپور

انتشارات سوره مهر

چاپ اول/ 1389ش/ 2500نسخه

قطع وزيري/ 230ص/ جلد سخت

شابک: 6ـ914ـ506ـ964ـ978

قيمت: 5700تومان


تمام کساني که دستي بر تاريخ فرهنگ ايران داشته و غور و تحقيقي راجع به ايران باستان و فراز و فرودهاي تاريخ اين سرزمين کهن داشته­اند، بر اين باورند که ايران قديم، از آغاز دورۀ تاريخي داراي مذهب واحدي نبوده است. اقوام و قبايل شهرنشين، ده­نشين و بعضي چادرنشين بوده­اند و احتمالاً مذاهب مختلفي را دارا بوده­اند که مبناي همۀ آنها يکي بوده است. آيين مزدا يسنا که در قسمت­هاي مهمي از ايران انتشار يافته بوده است و تعليمات آن در اوستا تدوين شده، از جملۀ اين مذاهب است. اين مذهب شکل ايراني مذهب کهني است که روزگاري، دين مشترک قوم هند و ايراني بوده است و با اين که شائبۀ طبيعت­پرستي داشته اما به شدّت مفاهيم معنوي و مجرّد را هم داراست. مذهب مزدا يسنا، هم حاوي درس­هاي اخلاقي و هم به نوعي با افسانه­هاي اساتيري آميخته است.

آتش و خاک در اين دين، تقدّس خاصّي دارد و به همين لحاظ از دفن کردن و سوزاندن اموات خودداري مي­شده تا احترام آنها حفظ شود و همين دليلي بوده که اموات را با تشريفات خاص در معرض هوا قرار مي­دادند. زرتشت در اين دين تغييرات و اصلاحاتي انجام داد تا اين دين را به سمت يکتاپرستي سوق دهد امّا نتوانست تصويري را که از سرنوشت انسان بر سر داشتند، تغيير زيادي بدهد امّا آنچه ما در سدد بيان آن هستيم، مسئلۀ تأثير اين دين در نمايش­هاي کهن ايراني است. در واقع نمايش­هايي که واقعاً آييني بوده و نمادها و نشانه­هايي از فلسفۀ اين اديان را داراست.

کتابي که در سدد معرفي آن هستيم، اين نمايش­ها را به تصوير کشيده است از جمله نمايش مير نوروزي يا مير ميران که در بجنورد، نواحي بختياري، کردستان، شرق عراق و کردستان ترکيه معمول بوده و به جهت تفريح عمومي به اجرا در مي­آمده است و در غزلي از حافظ نيز به آن اشاره­اي شده است. نمايش بعدي، نمايش مرد گيران مي­باشد؛ نمايشي زنانه که به ياد قهرمانان محلّي منطقۀ فريدن اجرا مي­شده است. نمايش­هاي ديگري چون کاغذين جامگان در کتاب مورد بررسي قرار گرفته است. از اين آيين نيز در غزلي از حافظ نام برده شده است.

تکه يا بزگرداني نام نمايش ايراني ديگري است که چگونگي و اجراي آن و منشأ پيدايش آن در کتاب آمده است.

نمايش­هايي که با اسامي مختلف در تاريخ ايران ديده مي­شود، گاه يک محتوا و موضوعي واحد دارند که با ساختاري همانند اجرا ميشوند. در بعضي از اين نمايش­ها به نوعي خرافه­پرستي بر مي­خوريم، که با در نظر گرفتن اهداف اجراي آنها و اثرات روان­شناسي و وجد و سروري که اجراي آنها براي مردم آن ديار و زمانه داشت، کاملاً مثبت و قابل توجّه و شايستۀ تأمل است.

 نمادها و نشانه­هايي که در اين نمايش­ها ديده مي­شوند، هرکدام به نوعي مفاهيم معنوي هستند که به عنوان شاخصه­هاي فرهنگي يک تمدّن کهن بايد بازشناسي شوند.

 

چهارشنبه 6 مهر 1390 - 10:34


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری