شنبه 25 آذر 1396 - 2:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمد عصاريان

 

راز ماندگاري ادبيات پايداري، گره خوردن با فرهنگ عامه

 


ادبيات دفاع مقدس يکي از جريان­هاي تاثيرگذار در فرهنگ و هنر کشور بوده است و با وجود اينکه آثار قابل توجهي در اين زمينه به ويژه طي سال­هاي اخير در کشور چاپ شده است اما مدتي است اين جريان دچار کم رنگي در سطح جامعه ادبي­ مان شده است. در اين گزارش دلايل کم رنگ بودن اين مقوله را از شاعران و نوسندگان جويا شديم که با هم مي­خوانيم:

خسرونژاد، کارشناس زبان و ادبيات فارسي با بيان اينکه کمتر پرداختن به ادبيات دفاع مقدس مختص به امروز نيست مي­ گويد: اگرچه تلاش­هاي خوبي در اين زمينه صورت گرفته است اما بازتاب آن در جامعه و شمارگان کتاب­هاي موجود در اين زمينه آن­قدر نيست که توانسته باشد نظر علاقمندان را جلب کرده باشد. خسرونژاد به کتاب (دا) به عنوان مهمترين  اثر چاپ شده طي سال­هاي اخير باشمارگان چشمگير و پرداختن به شکل فني به اين مقوله اشاره مي­کند. وي مي­افزايد: در زمينه داستان نويسي در اغلب مواقع شاهد داستان­هاي عوامانه و سطحي هستيم که اين امر موجب مي­شود سطح سليقه مردم پايين بيايد. وي اظهار مي­دارد: در زمينه شعر دفاع مقدس بسيار جلوتر از داستان نويسي هستيم و اقبال به سوي شعر بيشتر است. وي به حمايت ناشران در قالب چاپ آثار شاعران و نويسندگان از سوي سازمان­هاي دولتي و بخش خصوصي اشاره و توضيح مي­دهد: هرچه قدر اين حمايت­ها بيشتر باشد تلاش ناشران نيز براي شناخت اين قشر و چاپ آثار آنها بيشتر مي­شود و اين امر ورود کتاب را به سبد هزينه خانوارها به دنبال گام مثبتي را براي علاقه­مندي مردم به اين مقوله در پي خواهد داشت.

حسن اسعدي دکتراي زبان و ادبيات فارسي، نويسنده و محقق هم با بيان اين که کم رنگ شدن توجه به ادبيات مقاومت و پايداري و از جمله شعر و داستان دلايل متعددي دارد مي­گويد: ناشناخته ماندن اين نوع ادبيات از سوي بسياري از جوانان علاقمند و انديشمند و نبود دستگاه­هاي فرهنگي به منظور آموزش و تبيين چيستي و هويت ادبيات پايداري از جمله اين دلايل است. حسن اسعدي تهاجم فرهنگي دشمنان را از ديگر عوامل مؤثر در کم رنگ شدن پرداختن به ادبيات دفاع مقدس ذکر مي­کند. وي همچنين به نبود سازماندهي و انسجام دستگاه­هاي تبليغي مربوط به توسعه فرهنگ جبهه و ادبيات پايداري اشاره و اظهار اميدواري مي­کند: با برگزاري کلاس­هاي تخصصي زمينه براي ترغيب شاعران و نويسندگان فراهم شود هرچند که فعاليت­هاي انجام گرفته از سوي حوزه هنري پيرامون نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس کافي نيست اما مورد تقدير است. اسعدي نفوذ کردن ادبيات پايداري را به دامنه پهناور ادبيات عامه را از ديگر عوامل موجود عنوان و تصريح مي­ کند: براي زنده ماندن فرهنگ ادبيات پايداري و ايثارگري بايد زمينه­هاي ورود اين عنصر ارزشمند فرهنگي را به اقيانوس ادبيات عامه فراهم کنيم چنان که مردم با آن آشنا شوند و شاهد توسعه آن باشيم. وي مي­افزايد: در مراکز آموزشي و دبيرستان­ها و دانشگاه­ها  نيز بايد به اين امر اهميت بيشتري داده شود وي اظهار اميدواري مي­کند براي دانشجويان زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه­ها حداقل 2 واحد ادبيات پايداري در نظر گرفته شود هرچند اين اقدام کافي نيست اما زمينه لازم را براي رشد و پيشرفت فراهم مي­کند. اسعدي با بيان اين که ادبيات پايداري پديده فرهنگي جديدي است که با شروع انقلاب آغاز و برحسب نياز و ضرورت در دوران دفاع مقدس به اوج خود رسيد مي­گويد: ادبيات يک پديده زنده مقدس اجتماعي است که با ضرورت­ها و تحول­هاي اجتماعي نوسان و خيزش­هاي خود را تنظيم مي­کند بنابراين دلايل قدرت و ضعف هر نوع ادبي خاص به تحول­هاي اجتماعي بستگي دارد. وي بيان مي­کند: اگر بناي عقيدتي و فرهنگي جوانان تقويت و فرهنگ وطن دوستي و بينش ديني و اعتقادي در آنها قوي شود انگيزه لازم در آنها براي پرداختن به ادبيات دفاع مقدس کم رنگ شده است مي­گويد: دليل اين امر نيز ضعيف عمل کردن حوزه­هائي است که بايد در مقوله ادبيات دفاع مقدس کار کنند. وي اضافه مي­کند: در کشور عکس اين قضيه اتفاق افتاده است چرا که همايش­هائي که برگزار و کتاب­هائي که نوشته مي­شود بيانگر اين ادعاست. وي اظهار مي­دارد: با ورود بخش خصوصي در اين بخش شاهد چاپ کتاب­هاي خوبي در اين مقوله بوده­ايم ناشران تيزبيني در اين زمينه هستند که مي­توانند  به اين مقوله توجه کنند. وي با اشاره به اينکه ما هنوز نتوانسته­ايم خوراک فکري مناسبي به مخاطب ارائه دهيم تصريح مي­کند: به اعتقاد من ادبيات دفاع مقدس هنوز جاي خودش را به خوبي باز نکرده است. ما شخصيت­هاي خوب و بزرگي داريم که سينه­هايشان خزانه انبوهي از اين مقوله­ها است ولي متأسفانه ما هنوز خوب نتوانسته­ايم  از اين ظرفيت­ها استفاده کنيم از طرفي معتقدم که سازمان­ها نيز بايد در اين مقوله تلاش کنند. وي به جمع­آوري آثار شاعران دفاع مقدس در قالب مجموعه در سال­هاي گذشته اشاره مي­کند و مي­ افزايد: متأسفانه اين مجموعه نه تنها بيرون داده نشده بلکه همايشي هم در اين زمينه برگزار نشده است. اين شاعر با بيان اينکه ادبيات دفاع مقدس نبايد در سنگر خلاصه شود اظهار مي­دارد: بسامد و اتفاق­هاي بعد از جنگ هنوز پررنگ و آزادگان و جانبازان هنوز هم در جامعه هستند و بايد بتوانيم از همه لحاظ به اين مسائل نگاه کنيم. هرچقدر ادبيات دفاع مقدس مردمي­تر شود مخاطب راحت­تر با آن ارتباط برقرار مي­کند امروز بسياري از نويسندگان ما آثاري با اين موضوعات توليد کرده­اند اما هنوز چاپ نشده است که اين اتفاق بايد توسط سازمان و ارگان­هاي دولتي و خصوصي بيافتد. سازمان­ها و ارگان­ها در همايش­ها زمينه را براي عرضه و تأليف آثار نيز بايد فراهم کنند.

 آزاده ذاکري کارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسي و نويسنده با بيان اينکه ترديدي نيست دو پديده انقلاب و جنگ در هر جامعه­اي تأثيرگذارترين رويدادهاي تاريخي و اجتماعي يک سرزمين قلمداد مي­شوند که صداي آن مي­تواند تا قرن­ها در تمام ابعاد، فرهنگي، اجتماعي، سياسي و ديگر حوزه­هاي تمدن هر ملت برجا بماند اظهار مي­دارد: در کشور ما و در سه دهه اخير وقوع انقلاب اسلامي و به دنبال آن جنگ 8 ساله تحميلي دو واقعه جريان ساز در تمام قلمروها به ويژه قلمرو فرهنگ و هنر بوده و طبيعي است که چنين شرايطي در ادبيات که آيينه تمام نماي فرهنگ يک جامعه است نيز تأثير داشته باشد و شعر و داستان دفاع مقدس را به همراه داشته باشد. آزاده ذاکري ادامه مي­دهد: به طور کلي مي­توان ادعا کرد شعر انقلاب به ويژه شعر دفاع مقدس طي چند دهه اخير در کشور با تمام فراز و فرودها و سايه و روشن­هائي که داشته است مسير قابل قبولي را طي کرده است و به موفقيت­هاي قابل قبولي دست يافته است و مي­توان به چهره­هائي نظير عليرضا قزوه، قيصر امين پور، نصرالله مرداني که نامشان با ادبيات دفاع مقدس گره خورده است، نام برد. اما با وجود تلاش­هائي که در اين زمينه صورت گرفته است و کارهاي با ارزشي که در اين حوزه به چشم مي­خورد اما باز هم اين نوع ادبيات محدود است به عنوان مثال آنگونه که در ادبيات دفاع مقدس نام يک شاعر يا شناسنامه دفاع مقدس شناخته مي­شود و به عنوان شاعر جنگ يا انقلاب شناخته شده مي­شود زمينه کار براي او بسته­تر مي­شود به گونه­اي که يا شاعري که نامش با ادبيات شعر و جنگ پيوند خورده باشد نداريم و يا اگر داريم شناخته شده نيستند.

 حسيني نيا نيز توزيع زندگي­نامه شهدا را در قالب بروشور گامي مؤثر در جلب و جذب بيشتر افراد براي پرداختن به اين مقوله مؤثر مي­داند و مي­افزايد: توجه به حمايت­هاي ويژه مسئولين مربوطه نيز مي­تواند در رشد و توسعه اين مقوله مؤثر باشد. يکي ديگر از شاعران عرصه دفاع مقدس بيان اينکه سطح شعري شاعران در زمينه دفاع مقدس خوب است عنوان مي­کند: بنياد حفظ آثار و نشر ارزش­هاي دفاع مقدس کانون شعري را تشکيل داده است که در آن شاعران حضور پيدا مي­کنند ضمن اينکه مجموعه­اي از يکي از شاعران نيز با همين مضمون از سوي اين بنياد به چاپ رسيده و مورد نقد و بررسي قرار مي­گيرد البته تبليغات در اين زمينه کم رنگ است که چه خوب است که ديگر نهادهاي موازي مانند حوزه هنري هم برگزاري اين قبيل برنامه­ها را به صورت مستمر در دستور کار خودش قرار دهد. از طرفي برگزاري جشنواره­هاي مختلف کمک بسياري در پرداختن به اين مقوله مي­کند همچنين دعوت از داستان نويسان برجسته در اين عرصه و انتقال تجربه­هاي خود گامي مؤثر در اين زمينه خواهد بود.                            

 

سه‌شنبه 5 مهر 1390 - 11:13


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری