شنبه 29 مهر 1396 - 6:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

آرزويم اين است كه مردم روزي 5 دقيقه قرآن بخوانند

 

احمد ابوالقاسمي 1347 در تهران متولد شد. وي از محضر استاداني همچون غفاري، خدام‌حسيني و ابوالقاسمي بهره برد. او از سال 1361 در جلسات آموزش قرآن شركت كرد و پس از راه‌يابي به كلاس‌هاي قرآني و آشنايي با فنون قرائت، توانست در مسابقات قرآني به رتبه‌هاي ممتاز دست يابد و در سال 1371 نفر اول مسابقات بين‌المللي قرآن كريم مالزي شد. وي در سال 1369 وارد سازمان تبليغات اسلامي شد و تا سال 1373 در اين نهاد فرهنگي ديني مشغول به خدمت بود. مدتي در حرم حضرت عبدالعظيم حسني(ع) مشغول فعاليت شد و پس از آن ، به يک مأموريت دو ساله به خارج از کشور براي آموزش قرآن رفت و سپس مجددا به حرم حضرت عبدالعظيم حسني بازگشت و هم اکنون نيز سه سال است که مدير گروه قرآن و تلاوت راديو قرآن است. با اين قاري بين المللي قرآن كريم گفتگويي كرده‌ايم كه در ادامه مي‌خوانيد

در زندگيتان چقدر به قرآن تمسک کرده­ايد؟ تا چه اندازه توانسته­ايد با آيات قرآن ارتباط برقرار کنيد؟

قرائت يك قاري با ارتباطش با قرآن دو مسئله کاملاً مجزا است. اين ارتباط با قرآن بايد توسط همه افراد برقرار شود. ارتباط با قرآن، استفاده از آن و کاربردي استفاده کردن از قرآن صرفا مختص به يك قاري نيست، اما طبيعي است که از يک قاري قرآن كه اُنس بيشتري دارد و قرآن را در مناظر عمومي تلاوت مي­کند، انتظار بيشتري مي­رود. اگر خودم را با هم دوره­اي­هايم که اطراف من بودند مقايسه کنم از موقعيتي كه در حال حاضر دارم خيلي راضي هستم و خدا را شکر مي­کنم که اين توفيق را داشتم که رفتار و سکنات خود را با سنت پيامبر و آيات الهي تطبيق دهم اما اگر من با قرآن اُنس نداشتم همين حدي هم که هستم ممکن بود نباشم. بعضي از تأثيرات قرآن بستگي به ميزان ظرفيت وجودي شما دارد، هرچقدر که اين ظرفيت بالاتر باشد تأثير بيشتري از قرآن مي­گيريد و اگر حتي خيلي هم آمادگي نداشته باشيد يکسري تأثيرات وضعي و جانبي نيز خواه يا نا‌خواه اُنس با قرآن روي شما خواهد گذاشت و ما نيز وظيفه داريم استعدادهاي خود را شکوفا کنيم.

چه روندي طي شد تا شما به يک قاري بين­المللي تبديل شويد؟ آيا مانند ساير قاريان شما هم به صورت سنتي قرائت را آموخته‌ايد يا در مراكز آكادميك؟

در کشور ما آموزش قرآن بخصوص در حوزه­ي قرائت هنوز حالت سنتي خود را دارد و بهترين آموزش­ها را ما در محضر استادهايي ديده‌ايم که آنها هم در مساجد جلسه قرآني داشتند و ما خدمت آنها مي­رفتيم و قرآن را تلاوت مي­ کرديم و مرحله به مرحله تجويد و صوت الحن را به ما آموزش مي­دادند که هنوز هم همين شيوه را دنبال مي­کنند. ولي اكنون  بعضي کلاس‌ها و دوره­هاي فشرده برگزار و يک قاري يا استاد را دعوت مي­کنند و نيروهاي علاقه­مند را نيز فرا مي‌خوانند و اين­ها را در يک مدت فشرده و در محلي که معمولاً خارج از مسجد است برگزار مي­کنند و معمولاً هنوز شکل سنتي دارد و هنوز شكل آکادميک به آن صورتي که ما انتظار داريم به خود نگرفته است.

تعريف قرآن از نگاه شما چيست؟

معني لفظ قرآن يعني خواندن با توجه به تعاريف زيادي که از قرآن موجود است تعريفي که من بخواهم از قرآن داشته باشم خيلي جايگاهي ندارد. خود قرآن تعاريفي زياد دارد مانند « فَهذا کتابُ مُبارَکٌ اَنظَرناهُم» يا « اِنّ هذا القُرآن يَهدي لِلَتي هيَ اَقوَه» و همچنين تعريف­هايي كه در احاديث و کلام بزرگواران آمده است. خواندن قرآن خودش يک موضوعيت دارد و امروز در جامعه به اين موضوع خيلي کم اهميت مي­دهيم اگر کسي هم حرفي بزند مي­گويند قرآن را بايد عمل کرد. يکي از انتظارات، که از جامعه اسلامي و تک تک مسلمانان مي­رود همين خواندن قرآن است علاوه بر عمل کردن خود خواندن قرآن هم موضوعيت دارد و در احاديث آمده است «اَنظَرُ فِلمُصحَفِ عِبادَه» يعني نگاه کردن به قرآن عبادت است. بعضي­ها معتقدند که خواندن بي تأثير است و بايد آن را عمل کرد. ولي اگر بخواهيم اين حرف را بزنيم بايد ببينيم حديث پيامبر(ص) که مي­فرمايند نگاه کردن به قرآن عبادت است يعني چه؟ قرآن خواندن اهميت بسياري دارد که متأسفانه در جامعه ما به آن پرداخته نمي­شود.

يک قاري قرآن از لحاظ شخصيتي و فن قرائت چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد؟

از نظر شخصيتي که نمي­توانيم منکر توفيقات الهي شويم. هرچقدر اين قاري قرآن سالم­تر، سليس­تر، متعهدتر، باايمان­تر و متدين­تر باشد و بتواند خوب درک کند كه چه چيز را مي­خواند و معناي اصل موضوع را درك كند، روح بزرگي در آن شخص بوجود مي‌آورد كه در تلاوت‌هاي آن تاثير شگفت‌انگيزي دارد. شخصيت يک قاري در گرم­تر شدن و نفوذ پذيرتر شدن صدا مي­تواند تأثير بگذارد. اما در ظاهر هم بايد يکسري شرايط داشته باشد. علاوه بر داشتن صداي خوب که يكي از شرايط است، داشتن استعداد موسيقايي براي درک و پيدا کردن، شناختن و اجراي نغمات و ملودي­هاي موسيقي که در خواندن قرآن اجرا مي­شود مؤثر است. ممکن است لفظ موسيقي که مي­آيد بعضي اعتراض کنند که قرآن چه ربطي به موسيقي دارد؟ ولي ما حتي وقتي صحبت هم مي­کنيم موسيقي خفيفي درون حرف‌هايمان وجود دارد. پس موضوع موسيقي که ما در اينجا مطرح مي­کنيم با آن موسيقي که در آن آلات، حرف اول را مي‌زنند فرق مي‌كند. در احاديث داريم «ضَيِّنَ القرآن به اَصواتِکُم» اين صوت خالي که نمي­تواند زينت بخش باشد، مگر اين که با تغييراتي همراه باشد و اين تغييرات را همان موسيقي مي­گويند متأسفانه لفظ موسيقي در بين افراد متدين منفي شده است.

تا به حال چه عنوان‌هاي مهمي در مسابقات قرآن بدست آورده­ايد؟

در جهان، قاري قرآن يک بار بيشتر در مسابقات شرکت نمي­کند، به اين علت که مسابقه اندک است و اول شدن يک قاري اعتبار قطعي براي آن نيست. يعني كسي اگر در چنين مسابقات جهاني اول شود، هميشه اول نيست و خيلي از کساني که در مسابقات جهاني شرکت نکرده­اند خيلي تلاوت­هاي خوبي دارند، براي همين براي قاري خيلي اهميت ندارد که در همه مسابقات اول شود. دقيقا برخلاف ورزش؛ يک ورزشکار وقتي در سن 20 تا 25 سالگي قرار مي­گيرد در اوج قدرت است و بعد از آن افول مي­کند ولي يک قاري قرآن که يک مقام جهاني بدست آورد بعد از آن 20 سال بايد تلاش کند تا به مقام استادي برسد براي همين اول شدن نمي­تواند خيلي يک قاري را بزرگتر از آنچه كه هست نشان دهد.

تحليل شما از وضعيت فرهنگ قرآني جامعه چيست و براي انس بيشتر مردم با قرآن چه راه‌كار‌هايي را پيشنهاد مي‌كنيد؟

من فقط با راه­اندازي کارهايي که بتواند مردم را به هر شکلي چند دقيقه با قرآن تنها بگذارد موافق هستم. يعني ما بتوانيم روزي کاري کنيم که هر فرد مسلماني اعم از ايراني و غير ايراني روزي 5 دقيقه با قرآن باشد. مسئولين مي‌گويند کلاس بگذاريم، دوره­هاي تربيت معلم برگزار کنيم و به مردم آموزش قرآن خواني دهيم ولي مشکل ما اين است که آنهايي هم که به مسائل ديني و واجبات آن اعتقاد دارند، قرآن نمي‌­خوانند. وقتي مردم در جامعه انگيزه­اي براي قرآن خواندن نداشته باشند انگيزه­اي هم براي ياد گرفتن ندارند. من اگر روزي بتوانم، تمام امکانات قرآني کشور را به اين سمت سوق مي‌دهم كه ابتدا فرهنگ قرآن خواندن در مردم ايجاد شود بعد انتظارات مردم از مسئولين اين باشد که جزئيات ديگري از قرآن را به آنها ياد بدهند. اما الان به اين شکل نيست و چون مردم ما به اين نقطه نرسيده­اند که قرآن بخوانند و آنهايي که بلد نيستند انگيزه­اي هم براي ياد گرفتن ندارند پس آنچه که از نظر بنده مورد اهميت است ايجاد فرهنگ همراه شدن مردم حتي 5 دقيه در روز با قرآن است.

به نظر شما استفاده از روش­هاي نوين الکتريکي در انواع آموزش‌هاي قرآني مي‌تواند كمكي به افزايش فرهنگ قرآن خواني كند؟

بله دقيقا. آن تأثيري که قرآن مي­خواهد بر مردم بگذارد به هر ترتيبي مي­گذارد به شرطي که ما آن کلمات را بشنويم و يا ببينيم و يا در آن تأمل کنيم حالا صفحه کامپيوتر باشد يا صفحه کاغذ، فرقي نمي­کند.

اينكه عده‌اي مي‌گويند براي انس بيشتر مردم با قرآن، فقط كتاب‌هايي با ترجه فارسي قرآن چاپ شود، مشكلي ندارد؟ 

حذف متن عربي قرآن اولين گام در باز شدن راه تحريف است. چه کسي گفته که ما مي­توانيم قرآن را درست ترجمه کنيم. ما نگاهمان اين است که بايد بدانيم چه مي­خوانيم و البته اگر بدانيم خيلي تأثيرگذارتر است. خود الفاظ قرآن هدف و ويژگي­هايي دارد که وقتي ما فقط ترجمه را خوانديم از آن ويژگي­ها جدا مي­شويم.

آيا هر عرب زباني قرآن را خوب مي­فهمد يا بايد زبان قرآن را بياموزد؟

زبان عربي، زباني است که زبان شناسان به آن دو زبانه مي­گويند يعني آن کسي هم که عربي را مي­داند همه جاي قرآن را خوب نمي­فهمد و بايد در برخي مفاهيم آن تأمل کند، ممکن است ظاهر کلمات را بفهمد ولي اين طور نيست که معني همه کلمات را بداند. شايد شما بعضي از آيات را بخوانيد و بگوييد يک جمله معمولي است ولي در اصل يک شأن نزول و علتي داشته که اگر بدانيد قطعاً بهتر مي­فهميد که معناي اين کلمات چيست.

تلاوت کدام قاري قرآن را از همه بيشتر مي­پسنديد؟

 فرقي نمي­کند. چون هرکدام يک منظر و ويژگي­هايي دارند که نمي­شود يکي را به ديگري ترجيح داد يک قاري  ممکن است در ارائه و خواندن آيات بسيار توجه ويژه‌اي به معنا داشته باشد و يک قاري هم ممكن است صداي زيبايي داشته باشد. در تلاوت قرآن كريم، بنده روي هيچ قاري حساسيت ندارم و بطور كلي در آن چيزي که به ما رسيده است، تلاوت  قاري­هاي مصري را غالباً مي­پسندم.

چرا تلاوت قاريان مصري طولاني ولي در عين حال لذت بخش است، ولي ساير تلاوت‌ها اينطور نيست؟

قدمت آنها علت اين امر است. الان نيز در ايران قارياني داريم که مي­توانند 20 دقيقه به راحتي قرآن بخوانند و شنونده را راضي نگه دارند و اين کار در 20 سال گذشته به سختي انجام مي­شد. تجربه خواندن، چيزي است که نمي­شود منکر آن شد. ما اگر مي­گوييم تلاوت قرآن و کلاسهاي قرآني در کشور ما بطور معمول از سال 1350 راه افتاده باشد تا به حال 40 سال گذشته است که در مقايسه با قاريان مصري که 800 سال است در کشورشان قرآن تلاوت مي­شود را نمي­توان با يکديگر قياس کرد.

 

 

يكشنبه 3 مهر 1390 - 14:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر