پنجشنبه 8 تير 1396 - 1:33
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

يک درام اجتماعي تلخ

 

نگاهي به گروه فيلمسازي «ندارها» (محمدرضا عرب)


محمدرضا عرب(کارگردان ندارها) متولد 1345 در تهران و عضو كانون كارگردانان و انجمن مستندسازان سينماي ايران است. وي فعاليت هنري خود را در سال 1371 با ساخت فيلم مستند داستاني 16 ميليمتري «چون كوه» آغاز كرد و سپس به كارگرداني آثاري چون «ايستاده در باد»، «زمين سوخته»، «كندوان ديار آفتاب»، «صداي روشنايي»، «آئينه هاي روبرو» پرداخت كه در جشنواره هاي مختلف داخلي و بين المللي نيز به نمايش درآمدند.

كارگرداني و تهيه كنندگي چندين مجموعه مستند تلويزيوني نظير«در امتداد ساوا»، «بحران كوزوو»، «گذري بر غارهاي ايراني»، «كاروانسرهاي ايران»، «قشم نگين خليج فارس»، «بر بلنداي سهند»، «يادگار دوست»، «سينماي جوان، سينماي آينده»، «عكس و عكاسي در ايران» و همينطور برپايي نمايشگاه عكس در داخل و خارج از كشور در كارنامه هنري عرب به چشم مي خورد.

از ديگر افتخارات وي در حوزه عكاسي و كارگرداني مي توان به دريافت لوح تقدير بخاطر نمايشگاه عكس كودك افغان 1377، جايزه نخست نمايشگاه عكس انسان، سنگ كوهستان تهران 1378، جايزه ويژه يونسكو در بخش زندگي در هارموني ژاپن سال 2000 ميلادي، جايزه زيتون بلورين انجمن سينماگران آزاد ايران براي كارگرداني فيلم مستند زمين سوخته 1380 و جايزه بهترين كارگرداني براي فيلم صداي روشنايي از اولين جشنواره فيلم محله تهران 1385 اشاره كرد.

همچنين وي عضو كميته انتخاب و داوري جشن و اهداي تنديس خانه سينما سالهاي 80، 1379، داور بخش مسابقه جشنواره استاني لرستان 1380، عضو كميته انتخاب سومين جشنواره فيلم يادگار در سال 1383 و عضو هيئت انتخاب نخستين جشنواره جايزه بزرگ شهيد آويني بوده است. فيلم سينمايي «آخرين ملكه زمين» اولين اثر بلند سينمايي وي محسوب مي گردد كه به خاطر كارگرداني آن برنده دو ديپلم افتخار از جشنواره بيست و پنجم فيلم فجر شده است.

ندارها دومين فيلم عرب است. فيلمبرداري ندارها چهاردهم آبان 1389 در تهران آغاز شد و پس از دو ماه فيلمبرداري در چهاردهم دي 1389 پايان يافت.

محمدرضا عرب درباره فيلم ندارها مي گويد: «تجربه خيلي خوب، اما سختي بود. اصولاً فيلمنامه هاي خوب، اجراي راحتي ندارند. آقاي طالب زاده براي فيلمنامه خيلي زحمت کشيده بودند و گروه خيلي خوبي دور هم جمع شد تا اين فيلم ساخته شود.»

عرب در مورد اين که به چه علت تهيه فيلم را خودش بر عهده گرفته، مي گويد: «تهيه کنندگي اين فيلم قصه طولاني اي دارد. به اين دليل تهيه کنندگي اين کار را به عهده گرفتم که فيلمنامه اي داشتم که نمي شد از کنارش به راحتي گذشت. طراحي قصه بسيار خوب انجام شده بود، بايد دقت زيادي در بخش تهيه و توليد آن صورت مي گرفت.

 آن قدري که بضاعت مادي و رواني من اجازه مي داد، سعي کردم به قصه وفادار بمانم و نيازهاي پروژه را در اختيار گروه بگذارم. موقعي که شما هم تهيه کننده و هم کارگردان باشي، هم توقع بيشتري از خودت پيدا مي کني و هم ديگران توقع بيشتري از تو دارند. سعي کردم در اين مرحله کم نگذارم.»

عرب در مورد اين که آيا به جز مخاطب خاص، به مخاطب عام هم در اين فيلم نظر دارد، مي گويد: «اصولاً اين تقسيم بندي اشتباه است. اگر در عرصه اکران و نمايش براي همه فيلم ها تساوي قائل شويم، مشخص خواهد شد که اين تقسيم بندي اشتباه است. کار قبلي من آخرين ملکه زمين در 25 جشنواره خارجي اکران شد و چندين جايزه گرفت و براي اولين بار جايزه آفروديت طلايي از وارناي بلغارستان براي سينماي ايران به دست آمد. حتي در بيست و پنجمين جشنواره فيلم فجر دو ديپلم افتخار از داوران و دبير جشنواره گرفت، اما بعد از سه سال در چند سينماي محدود به رغم تلاش پخش کننده کار، که تلاش قابل توجهي دوستان حوزه انجام دادند، اکران مناسبي نگرفت. مشکل ما در حال حاضر کمبود و نبود سالن سينما است و تمام بحث مخاطب عام و خاص به اين خاطر به وجود مي آيد. اما با همين شرايط اکران، آخرين ملکه زمين مرز بين مخاطب عام و خاص را شکست. تک سئانس اين فيلم در سينما آزادي خيلي مخاطب داشت. بايد نگاهمان را وسيع تر کنيم. تا وقتي به سينما به چشم هنر / صنعت نگاه نکنيم، همين وضعيت است.

شما براي هر محصولي که از تلويزيون تبليغ آن را مي بينيد، از پفک نمکي، چيپس تا رب گوجه و ... به راحتي از همه بانک ها مي توانيد وام بگيريد، اما اگر به عنوان توليد کننده يک اثر سينمايي به بانکي براي گرفتن وام مراجعه کنيد، به شما پوزخند تلخي مي زنند. من تهيه کننده و فيلمساز، کارآفرين هستم. غير از عوامل اصلي، حداقل دو هزار نفر از شروع تا انتهاي يک پروژه امرار معاش مي کنند.

در پايان بايد بگويم آقاي طالب زاده سابقه طولاني اي در عرصه فيلمنامه نويسي دارند و سريال هاي پرمخاطبي چون صاحب دلان، دوران سرکشي و... را نوشته اند. ايشان وقتي بلد است متني را بنويسد و مخاطب را پاي تلويزيون بکشد و نگه دارد، قطعاً مي تواند در اين فيلم هم اين کار را بکند، ضمن اين که ما هم در بخش توليد و کارگرداني و مجموعه گروه، تلاش کرديم به بهترين شکل فيلمنامه ايشان را به تصوير بکشيم.»

محسن تنابنده درباره همکاري با عرب مي گويد: «محمدرضا عرب براي فيلم آخرين ملکه زمين اثر اولش نيز با من صحبت کرده بود. به دلايلي اين همکاري شکل نگرفت. اما وقتي دوباره اين بار براي فيلم ندارها به من پيشنهاد داد، احساس کردم نقش محمود جايگاه خوبي در اين فيلم دارد براي يک بازيگر نيز همين موضوع مهم است. با توجه به شرايط فيلمنامه و نقش محمود حضور در اين کار را پذيرفتم. در ابتدا هر دو نقش محمود و علي به من پيشنهاد شد. اما وقتي فيلمنامه را خواندم احساس کردم نقش محمود چالش برانگيزتر است و براي من به عنوان يک بازيگر تازگي دارد. پيش از اين هم نزديک به نقش علي بازي کرده بودم به همين دليل تصميم گرفتم نقش محمود که جذابيت هاي خاص خود را دارد، بپذيرم.»

تنابنده درباره نقش محمود مي گويد:« طبيعي است که درباره شخصيت خودم پيشنهاداتي داشتم و زمان فيلمبرداري آنها را ارائه مي کردم با اينکه عليرضا طالب زاده فيلمنامه نويس خوبي است اما کاراکترهاي فيلم خيلي خاص بودند. شخصيت محمود ديالوگ هاي زيادي داشت اما در تحقيقاتي که قبل از فيلمبرداري انجام داديم متوجه شديم که آدمي که کرولال است نمي تواند ديالوگهاي زياد با اصطلاحات عاميانه را بيش از حد بيان کند. براي همين ديالوگ ها را کمتر کرديم تا کاربردي تر شود. شخصيت محمود داستان ندارها در کودکي به علت ترس از بمباران به اين بيماري دچار شده است.

من تلاش کردم فردي را پيدا کنم که دچار اين مشکل در گويش است و جملات را قبل از بيان کردن با وي در ميان مي گذاشتم. البته به همراه دستيار آقاي عرب چند مدرسه ناشنوايان رفتيم و چندين روز پياپي من به اين مکانها رفت و آمد مي کردم تا با جنس صداي آنها از نزديک آشنا شوم. حتي درباره شکل ارتباط برقرار کردن اين آدمها نيز تحقيقاتي انجام داديم. البته بايد عنوان کنم که آقاي عرب بسيار پيشنهاد پذير بودند. به همين دليل ارتباط خوبي با يکديگر برقرار مي کرديم.»

هانيه توسلي(بازيگر) در مورد بازي در ندارها مي گويد: «فيلمنامه، دليل اصلي حضورم در اين فيلم بود. آقاي عرب را از قبل نمي شناختم، اما از فيلمنامه خوشم آمد و بعداً آخرين ملکه زمين را ديدم که آن را هم دوست دارم. ضمن اين که در آن موقع حضور محسن تنابنده به عنوان بازيگر قطعي بود و چون سال ها بود همديگر را مي شناختيم، اما کار مشترکي نداشتيم، دوست داشتم با او همبازي شوم.»

توسلي در مورد شيوه کارش در فيلم مي گويد: «سکانس ها را خيلي جدي تمرين مي کرديم. محسن تنابنده نظرهاي خوبي مي داد و به من هم خيلي کمک مي کرد و پژمان بازغي هم سر صحنه خيلي فعال و پويا است و نظرهاي خوبي مي داد. در مجموع گروه بازيگري خوبي داشتيم و نظرهايمان را راجع به همديگر خيلي صادقانه، راحت و در خدمت کار مي گفتيم.»

توسلي در مورد همکاري با عرب گفت: «به دلايل مختلف، همکاري با آقاي عرب يکي از تجربيات خوب زندگي من است. گاهي اتفاق هايي سر صحنه مي افتد که آدم احساس مي کند اين همکاري مي تواند تبديل به يک رفاقت ماندني شود. به نظر من همه چيز آن چه جلوي دوربين اتفاق مي افتد، نيست. معتقدم مرام و معرفت افراد در ذهن آدم مي ماند کار با آقاي عرب اتفاق خوبي بود. ايشان به معناي واقعي کلمه خيلي آدم با معرفتي هستند و همکاري ما که يک جوري سرسختانه شکل گرفت، نتيجه اش فارغ از خوب يا بد بودن فيلم، در ذهنم مي ماند.»

محسن پورهاجريان، مسئول جلوه هاي ويژه در مورد کارش در اين فيلم مي گويد: «اين فيلم داراي جلوه هاي ويژه مرسومي است که معمولاً در فيلم هاي اجتماعي استفاده مي شود، مثل باران و البته يکي دو صحنه گران قيمت اکشن. در اين فيلم اتومبيلي شيشه نمايشگاه را خرد مي کند و از آن خارج مي شود. از نظر اجرا ماجراي پيچيده اي ندارد، اما هزينه اي که براي شکستن شيشه ها انجام شد، حدود دو ميليون تومان بود.

آقاي عرب براي اطمينان دو بار اين صحنه را گرفتند. کاري که انجام داديم اين بود که شيشه را چاشني گذاري کرديم، براي اين که اتومبيل گران قيمت (تويوتاي کمري) کم تر آسيب ببيند به محض اين که اتومبيل به شيشه نزديک مي شد، شيشه را منفجر مي کرديم. به اين ترتيب شيشه ها به يک اندازه و يک پارچه خرد مي شد و آسيب کم تري به اتومبيل مي رسيد.»

مشخصات «ندارها»:

کارگردان: محمدرضا عرب. نويسنده فيلمنامه: عليرضا طالب زاده. مدير فيلم برداري: ساعد نيک ذات. طراح صحنه و لباس: سعيد آهنگراني. تدوين گر: واروژ کريم مسيحي. صدا بردار: طاهر پيشوا. چهره پرداز: راحله نعمت زاده. صداگذار: رضا نريمي زاده. موسيقي: ستار اورکي. جلوه هاي ويژه: اصغر پورهاجريان. اجراي جلوه هاي ويژه: محسن پورهاجريان. مجري طرح و مدير توليد: عليرضا ابوالقاسمي نژاد. بازيگران: پژمان بازغي، هانيه توسلي، مريم بوباني، محسن تنابنده، حشمت آرميده، هاشم روحاني. تهيه کننده: محمدرضا عرب. زمان 93 دقيقه.

 

دوشنبه 28 شهريور 1390 - 13:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری