دوشنبه 1 مهر 1398 - 2:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

كار هنر

 

كار هنر / بررسي جامعه‌شناختي عناصر ساختاري سيستم هنر

نويسنده : محمدرضا مريدي / معصومه تقي‌زادگان

چاپ و تيراژ : اول / 88 – 1500 نسخه

ناشر : به‌نشر ( انتشارات آستان قدس رضوي ) - حوزه هنري خراسان رضوي ( معاونت آموزش و پژوهش )

 

كتاب حاضر با يك مقدمه ، پيشگفتار و درآمد و پنج فصل با عناوين ديدگاه‌هاي نظري ، دنياي هنر ، هنرمند ، مخاطب و همچنين اثر هنري به بررسي مقوله هنر مي‌پردازد . دكتر هما زنجاني ؛ دبير گروه هنر انجمن جامعه‌شناسي ايران در يادداشت ابتداي كتاب به اين موضوع اشاره مي‌كند كه در بين حوزه‌هاي جامعه‌شناسي ، توليد در حوزه جامعه‌شناسي هنر با اقبال كمي مواجه بوده است . زنجاني ادامه مي‌دهد كه ناتالي هينيك در كتاب جامعه‌شناسي هنر مي‌نويسد كه فقط پنج درصد توليد جامعه‌شناسي در سطح جهان به حوزه هنر اختصاص دارد و آنچه بيشتر درباره هنر نوشته شده است ، لزوما ً توسط جامعه‌شناسان نبوده ، هرچند در اين حوزه بزرگترين جامعه‌شناسان و متفكران كار كرده‌اند و آثار مهمي را به وجود آورده‌اند . در كشور ما ،‌ آموزش و پرورش كمتر بدين مساله پرداخته است و فراموش كرده است كه حتي اگر طرفدار علم ناب و خالص هم باشيم ، تفكر علمي نياز به ذهن خلاق دارد و بايد مجهز به تخيل هنري باشد .

علي صداقت كريمي ؛ معاون آموزش و پژوهش حوزه هنري خراسان رضوي در مقدمه كتاب حاضر بر روي اين مساله تاكيد مي‌كند كه حوزه هنري خراسان رضوي با توجه به فقر مطالعات موجود در جامعه‌شناسي هنر و نظر به ضرورت انجام اين مطالعات چشم‌انداز پژوهشي خود را بر اين حزوه متمركز نمود . صداقت يادآور مي‌شود كه بي‌شك به دليل كمي منابع ، گام نخست تعريف پژوهش‌هاي بنيادي است تا در آينده و بر اساس آن پژوهش‌هاي كاربردي انجام گردد وي كتاب ‌«‌كار هنر » را حاصل اين تلاش در راستاي تحقق اين هدف مي‌داند .

پيش‌گفتار كتاب حاضر تاكيد مي‌كند كه هدف كتاب در مرحله اول ارائه مفاهيم پايه در بحث جامعه‌شناسي هنر و در مرحله دوم ارائه مدل طبقه‌بندي شده از مفاهيم جامعه‌شناسي هنر است . درآمد كتاب حاضر و در بحث نظريه عليت اجتماعي اين موضوع را واكاوي مي‌كند كه گمراه كننده خواهد بود اگر جامعه‌شناسي هنر را تنها با جنبه‌هاي باستان‌شناسانه آن تبيين كنيم . مفهوم يك اثر هنري تنها به منشاء آن محدود نمي‌شود ،‌ بلكه اين مفهوم در هدف و مقصود آن نيز هست ، يعني اينكه به چه چيزي مي‌خواهد دست يابد ، چه چيزي را بيان مي‌كند و تا چه اندازه مي‌خواهد بر ديد و برداشت ديگران تاثير بگذارد . بررسي علي هنرها به مطالعه تاثير زندگي اجتماعي بر اشكال هنر مي‌پردازد .  

نظريه سيستم‌ها ، نظريه سيستمي هنر ، درباره روش ، شرايط مادي دنياي هنر ، مواضع قدرت در دنياي هنر ، نهادهاي هنر و همچنين فضاهاي ممكن عناوين فصول اول و د وم كتاب حاضر مي‌باشد . در بحث ، مواضع قدرت در دنياي هنر اين موضوع بررسي مي‌شود كه دنياي هنر فضاي منازعه و موضع‌گيري مبتني بر قدرت ميان عاملان هنر است ؛ مثلا ً موضع‌گيري ژانرها و سبك‌ها ، هنرمندان نوآور و هنرمندان سنتي ، آماتورها و حرفه‌اي‌ها ، مخاطبان خاص و عام نسبت به يكديگر . هر هنرمند نوآور در يك سبك ، ابتدا  سرچشمه‌هاي سبك را زير سوال مي‌‌‌‌برد سپس با « متمايزنمايي »  خود از آثار پيشين و موضع‌گيري نسبت به سبك هنري غالب ، موقعيت خود را در دنياي هنر تبيين مي‌كند . در اين بخش بيان مي‌شود كه قدرت صرفاً دولت ، حكومت يا كنترل بيروني مجموعه‌اي از نهادها نيست ؛ همانگونه كه ميشل فوكو معتقد است : قدرت موضع بيروني نسبت به انواع روابط ندارد بلكه در شبكه روابط است ، يعني در استراتژي‌هاي كرداري ، محاسبه‌گري و هدفمندي روابط‌ نهفته است . قدرت در همه‌جاي شبكه روابط‌ كاركردي وجود دارد ؛  از اينرو شايد تنها نگرش سيستمي يا به اعتقاد فوكو « نگرش شبكه‌اي ، قادر به تحليل روابط قدرت مي‌‌باشد . »

فصل سوم و چهارم كتاب حاضر موضوعاتي همچون نبوغ هنرمند ، آفرينشگري هنرمند ، هويت اجتماعي هنرمند ، هويت فردي هنرمند ، ريخت‌شناس مخاطب ، لذت مخاطب ، ادراك مخاطب و همچنين موقعيت فرهنگي مخاطب را مورد بررسي و كنكاش نظر قرار مي‌دهد . بخش «‌ لذت مخاطب » در فصل چهارم كتاب كار هنر اين سوال را مطرح مي‌كند كه چرا مردم از ديدن تراژدي لذت مي‌‌برند ، وقتي مصيبت و رنج و اندوه منطقا ً موجب لذت  نمي‌شود ؟ چرا رنج و مصيبت قهرمان نمايش يا از تماشاي پرده‌هاي تصليب و شهادت لذت مي‌‌بريم در حالي كه از تصور خود در آن موقعيت به وحشت و هراس مي‌افتيم ؟ در جواب اين سوال پاسخ داده مي‌شود كه ارسطو مي‌گويد ، لذت تراژيك ناشي از « ترس » و « شفقتي‌» است كه بر قهرمان نمايش تراژدي احساس مي‌كنيم و آگاهي از نداشتن وضعيت مشابه  قهرمان در ما ايجاد لذت مي‌كند . مخاطب در جريان تماشاي نمايش ميان خود و قهرمان تشابهي مي‌‌‌بيند و بسياري لحظات خود را به جاي او مي‌گذارد ؛ و در نتيجه لحظه‌اي كه قهرمان در گره و مخصمه داستان قرار مي‌گيرد نسبت به او احساس همدردي و ترحم مي‌كند كه مبادا چنين سرنوشت شومي دچار گردد ؛ از آنجا كه پس از پايان نمايش ، خود را همچون قهرمان نمي‌يابد ، در خود احساس راحتي و پالايش ( كاتارسيس ) عواطف مي‌كند . فصل پنجم و پاياني كتاب مباحثي همچون اثر هنري ، شكل اثر هنري ، شگردهاي اثر هنري ، سبك اثر هنري و همچنين نظام نشانه‌هاي اثر هنري را مورد بررسي قرار مي‌دهد .

 نويسندگان در ضميمه كتاب حاضر در يكي از نتيجه‌گيريهاي خود به اين نكته اشاره مي‌كنند كه «‌كار هنر » نيز محل گردش بي‌وقفه اطلاعات و انرژي است كه كنش سيستم را برمي‌انگيزد و تغييرات سيستم هنر را كنترل مي‌كند .  البته همه عناصر ساختاري از لحاظ ذخيره اطلاعات و انرژي برابر نيستند ؛ آنهايي كه انرژي بيشتري دارند از اطلاعات كمتري برخوردارند و بالعكس . همچنين آنهايي كه از نظر انرژي غني‌ترند بر اجزايي كه اطلاعاتشان بيشتر است ، نظارت و كنترل اعمال مي‌كنند . به اين ترتيب دنياي هنر به عنوان منبع انرژي ، كار نظارت و كنترل بر ابداع هنرمند ، ادراك مخاطب و اثر هنري را دارد ؛ همچنين اثر هنري بعنوان منبع اطلاعات ، نمادها و معاني را در خود ذخيره مي‌كند.

كار هنر / بررسي جامعه‌شناختي عناصر ساختاري سيستم هنر نوشته محمدرضا مريدي و معصومه تقي‌زادگان در چاپ اول خود با تيراژ 1500 نسخه توسط به‌نشر ( انتشارات آستان قدس رضوي ) با قيمت 33000 ريال منتشر شده است .

 

 

 

سه‌شنبه 8 شهريور 1390 - 10:23


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری