سه‌شنبه 31 ارديبهشت 1398 - 1:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

ابوسعيد سجزي

 

ابوسعيد سجزي / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران / جلد بيستم

تاليف : دكتر علي‌اكبر ولايتي

چاپ و شمارگان : اول / 90 ، 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

كتاب حاضر با يك مقدمه و در هفت فصل با عناوين نگاهي به تاريخ نجوم در جهان و ايران ، تاليف و ترجمه در نجوم در دوران اسلامي ، اوضاع سياسي و اجتماعي و فرهنگي ايران در قرون چهارم و پنجم هجري ، مقام علمي سجزي ، سجزي و تنظيم ، نوآوري‌هاي سجزي و همچنين آثار سجزي به بررسي زندگي و افكار اين دانشمند هندسه و نجوم مي‌پردازد . نويسنده در مقدمه كتاب به اين موضوع اشاره مي‌كند كه حكومت فرزندان بويه ماهيگير در بخش‌هاي بزرگي از ايران و عراق منشاء بركات فراواني بود . اقتدار آن سلسله و تسلط آنها بر بغداد و زير به سلطه درآوردن خليفه عباسي در سال 334 ق و رسميت دادن به مذهب شيعه و ايجاد مامني براي علماء و دانشمندان درحوزه‌هاي گوناگون علمي و تاسيس كتاب‌خانه‌اي با 600 هزار جلد كتاب به فارسي به همت عضدالدوله و احياي هويت ايراني و بسط عمران و آبادي كشور موجب شد كه در طي حكومت نسبتاً كوتاه آنها علم و دانش بسط يابد و بزرگي چون شيخ‌الرئيس در سايه حمايت آنها به خلق آثار عظيم خويش ، چون قانون و شفا و دانشنامه علايي بپردازد . دكتر علي‌اكبر ولايتي ادامه مي‌دهد كه از بزرگان تاريخ علمي اسلام و ايران احمد بن محمد بن عبدالجليل سجزي ، از رياضي‌دانان و منجمان قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجري است . وي از سادات علوي و از نواده‌هاي حضرت امام زين‌العابدين ( ع) بوده است . فصل اول كتاب حاضر تاريخ نجوم در جهان و ايران را مورد بررسي قرار مي‌دهد . نويسنده در ابتداي اين فصل تاكيد مي‌كند كه نجوم و مطالعه در احوال و تغييرات  اختران از جمله علومي است كه از ديرباز ، از زمان كهن‌ترين تمدن‌هاي بشري مورد توجه بوده است . دكتر علي‌اكبر ولايتي علت اين مساله را در باورهاي مردم دوران باستان مي‌داند . مردم در جهان باستان معتقد بودندكه اجرام آسماني و تغيير حالت آنها در زندگي ايشان نقش مستقيمي دارد . از اين رو سعي داشتند آسمان و ثوابت و سيارات را بشناسند . ضرورت شناخت حركات سيارات و طول شب و روز بعدها در زندگي كشاورزي بيشتراحساس شد . رياضيات از دوران باستان تا زمان سجزي ،‌ شاخه‌هاي رياضيات در ايران و همچنين تاريخچه آنها در فصل دوم كتاب حاضر مورد بررسي قرار مي‌گيرد .

احمد بن محمد بن عبدالجليل ، مكني به ابوسعيد از رياضي‌دانان و منجمان بنام در قرن چهارم و اوايل قرن پنجم بوده است . سجزي در حدود 330 ق در سيستان زاده شد . سجزي با ابوريحان بيروني معاصر بوده و ظاهرا ً با وي مكاتباتي هم داشته است . ابوسعيد سجزي از جمله بزرگ‌ترين دانشمندان مسلمان بوده است . او بيشتر عمر خود را در شيراز و در كنف حمايت عضدالدوله ديلمي كه از خاندان شيعي مذهب بوده است سپري كرد . ابوسعيد دانشمند هندسه ، نجوم و تنجيم ( احكام نجوم ) بوده است . در ميان رياضي‌دانان و منجمان دوران اسلامي ، نخستين كسي كه عملا ً عقيده حركت وضعي زمين را به كار بست ابوسعيد سجزي بود . وي اسطرلاب زورقي را به فرض آن كه كره زمين متحرك و كره سماوي ( فلك ) به استثناي سيارات هفت‌گانه ثابت باشد اختراع كرد .

فصل هفتم به نوآوري‌هاي ابوسعيد سجزي مي‌پردازد . دكتر ولايتي در اين فصل بيان مي‌كند كه در فلسفه رياضي مي‌توان به نظريات سجزي درباره روش‌هاي حل مسائل هندسي اشاره كرد كه در نوع خود بي نظيراست و وي رساله‌اي هم دراين باب دارد . ابوسعيد به مسائل فلسفي در رياضيات هم علاقه‌مند بوده و به مسائلي نظير چيستي بي‌نهايت پرداخته است . نويسنده در فصل هفتم 49 اثر ابوسعيد سجزي در زمينه هندسه و 22 اثر وي را در بابت نجوم معرفي مي‌‌كند .

ابوسعيد سجري / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران / جلد بيستم در چاپ اول خود با شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 10500 ريال توسط شركت سهامي كتابهاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

 

 

 

 

يكشنبه 30 مرداد 1390 - 9:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری