دوشنبه 25 شهريور 1398 - 12:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

حنين بن اسحاق

 

حنين بن اسحاق / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران / جلد نوزدهم

تاليف : دكتر علي‌اكبر ولايتي

چاپ و شمارگان : اول / 90 ، 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

كتاب حاضر با يك مقدمه و در دو بخش با عناوين پيشينه دانش پزشكي نزد مسلمانان و همچنين حنين بن اسحاق كليات زندگي‌نامه و خاندان به بررسي زنگي و انديشه‌هاي اين چشم‌پزشك ، متكلم نسطوري و مهم‌ترين مترجم آثار يوناني به عربي و سرياني قرن سوم هجري مي‌‌پردازد . نويسنده كتاب در مقدمه خود اشاره مي‌كند كه تاريخ پرشكوه جهان اسلام ، كه يكي از پرفروغ‌ترين ادوارتاريخ بشر است ، از آغاز در عرصه‌هاي گوناگون دانش ، چه دانش‌هاي ديني و چه غير ديني ، ظهوري چشم‌گير داشته است . از اينرو گزاف نيست اگر ادعا كنيم كه بخش عظيمي از گستره انديشه بشري با تلاش‌هاي دانشمندان مسلمان درهم تنيده است . دكتر علي‌اكبر ولايتي مي‌افزايد كه دانش پزشكي همواره مورد توجه مسلمانان در اين دوران بوده است ؛ نشانه اين توجه مسلمانان ساخت بيمارستان جندي‌شاپور بوده است . اين علم از دوران يونان باستان نشات مي‌گرفت. حنين بن اسحاق پزشكي پرآوازه و مترجمي ماهر بود كه با ترجمه بسياري از آثار بقراط و جالينوس و ارسطو به عربي تاثيري شگرف در طب  اسلامي نهاد .

كتاب حاضر با نگاهي گذرا به دانش‌اسلامي در سده هاي نخستين هجري و سپس بررسي اجمالي نهضت ترجمه ، به زندگي و آثارحنين بن اسحاق مي‌پردازد . امويان ، عباسيان ، نهضت ترجمه در زمان حنين ، نقش بيت‌الحكمه و جنديشاپور در نهضت ترجمه و همچنين حاميان ترجمه از عناوين طرح شده در بخش اول كتاب حاضر مي‌باشد . نويسنده در اين بخش درباب بيت‌الحكمه بيان مي‌كند كه نام بيت‌الحكمه در منابع كهن فقط درمواردي خاص و اندك ياد شده است. يكي از مشهورترين اين موارد ، با نام حنين بن اسحاق گره خورده است . در واقع اصلي‌ترين واقعه‌اي كه در آن نام اين مركز بزرگ علمي به ميان آمده نام حنين بن اسحاق است . مامون ، خليفه عباسي طي فرماني خطاب به حنين بن اسحاق ، سلم ؛ رييس بيت‌الحكمه ، ابن ماسويه  و حجاج بن يوسف فرمان مي‌دهد كه آثار و متون يوناني را از روم و جاهاي ديگر جمع‌آوري كنند و به ترجمه آنها مشغول شوند. پژوهشگران معاصر بيت‌الحكمه را يك دارالترجمه رسمي زير نظر شخص خليفه براي نگهداري و ترجمه آثار يوناني و ديگر زبان‌ها به عربي دانسته‌اند كه مترجمان بسياري در آن مشغول به كار بوده‌اند .

 حنين بن اسحاق در حيره شهري در جنوب كوفه بدنيا مي‌آيد . پدرش صيدلاني ( داروفروش ) بود و نسب او به عباديان مي‌رسيد . عباديان قبايل پراكنده‌‌اي‌ از تيره‌هاي عرب بودند كه در حيره سكونت داشتند و پيش از ظهور اسلام به مسيحيت گرويدند و از كليساي نسطوري پيروي كردند . بنابر گفته متقدمان ، او روز را با سواركاري آغاز مي‌كرد . پس از بازگشت از سواركاري حمام مي‌كرد و لنگي مي‌بست و قدحي مي‌نوشيد . قطعه‌‌اي‌كلوچه مي‌خورد كه بيشتر مرغ و نان بود . هر روز ، ‌پس از غذاي نيمروز ، مي‌خوابيد و پس از بيدار شدن چهار رطل شراب كهنه مي‌نوشيد ومعمولاً ميوه‌هايي چون سيب شامي ، انار و يا به مي‌خورد . حنين نخست نزد پدر به فراگيري طب پرداخت و مدتي نيز به آموختن ادبيات عرب مشغول شد . او پس از آموختن زبان عربي به بغداد رفت و در آنجا با مشكلات فراواني روبرو شد  چرا كه در بغداد پزشكان جنديشاپور كاملا ً بسته عمل مي‌ كردند و اجازه نمي‌دادند  كه افرادي از طبقات ديگر و زادگان مشاغل ديگر به حلقه‌هاي آنها راه يابند . حنين در آنجا نزد يوحنا بن ماسويه خوزي ، پزشك ايراني‌تبار و از دانش‌آموختگان بيمارستان جندي‌شاپور به دانش‌اندوزي آغاز كرد . حنين در طول دانش‌اندوزي خود آنچنان پيش رفت كه گاه در غيبت استاد كلاس درس را اداره مي‌كرد . حنين بن اسحاق با تلاش و همت خود در آموختن زبان‌هاي رايج آن روزگار به حدي رسيد كه بيشتر دانشمندان بغداد به او نيازمند شدند .

مامون چنان اعتمادي به مقام علمي حنين داشت كه هم‌‌وزن هر كتابي كه حنين به عربي ترجمه مي‌كرد درهم به او مي‌‌داد . پس از درگذشت مامون نيز متوكل عباسي حنين را پس از گذراندن آزمو‌ن‌هايي به رياست پزشكان و نيز مترجمان برگزيد . رابطه حنين و خليفه پس از مدتي به تيرگي مي گرايد و درباره علت اين تيرگي نقل‌قول‌هاي گوناگوني بيان شده است . حنين مترجم : مترجم و مولف ، آثار ، ترجمه‌ها ، ‌تاليفات و همچنين فهرست آثار تاليفي از ديگر مطالب طرح شده در ادامه بخش دوم كتاب حاضر مي‌باشد . كتاب في العين ، اختصار سته عشر كتاباً لجالينوس ، كتاب الترياق ، اختصار كتاب جالينوس في الادويه المفرده از جمله آثار تاليفي منسوب به حنين بن اسحاق مي‌‌باشد .  

حنين بن اسحاق / / آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران / جلد نوزدهم در چاپ اول خود با شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 11000 ريال توسط شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

 

 

يكشنبه 30 مرداد 1390 - 9:37


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری