دوشنبه 29 آبان 1396 - 16:52
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

شيما حسن زاده

 

انيميشن ايران به بازارهاي بين المللي نياز دارد

 

گفتگو با مسعود صفوي، مدير مرکز مطالعات و توليدات فيلم انيميشن در حوزه هنري


توليد انيميشن و جذب مخاطب از طريق توليد و پخش اين گروه از توليدات هنري همواره مورد تأکيد مديران هنري و همچنين مسئولان هنري مراکز قدرتمند در عرصه هنري – ملي نظير حوزه هنري بوده است بويژه که در سالهاي اخير هجوم انيميشن­هاي خارجي و گاه بدون محتوا بسياري از مخاطبان تلويزيوني در اين حوزه را از خود طرد کرده است. با اين حال توليد و پخش انيميشمن (شکرستان) با يک تيم حرفه­اي و برگرفته از متون کهن ايراني، نشان داده مي­شود که مي­ توان براساس توانائي­هاي ملي در توليد انيميشن موفق شد و نيز گام­هاي مؤثري برداشت. « انيميشن بخشي از کودکي ما را زنده و با طراوت نگه مي­دارد و بچه­ها را با ذوق و تخيل فانتزي آشنا مي­کند. اطمينان دارم اگر شکرستان هر شب در ساعتي مناسب روي آنتن برود به اندازه پربيننده­ترين مجموعه­هاي روتين مخاطب خواهد داشت و مي­تواند با آنها رقابت کند. خانواده­ها در فضائي سرگرم کننده و خيال­انگيز بدون لودگي و شوخي­هاي سبک سهيم مي­شوند. » مسعود صفوي تهيه­کننده انيميشن (شکرستان) علاوه بر نظرات عنوان شده معتقد است هنوز زمينه­هاي انيميشن صنعتي در کشور ما محقق نشده است. صفوي براي بيان نظراتش دلايل محکم و مستدلي دارد:

- فعاليت­هاي مرکز توليد انيميشن حوزه هنري چه ميزان علمي و براساس تجربه است؟

چندين دهه است که انيميشن در ايران راه افتاده است و سازمان­هاي مختلفي در ايران سردمدار شروع آن بوده­اند. بخصوص کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان که چندي پيش جشنواره پويانمائي را برگزار کرد و بازاري هم در کنار آن برپا شد که براي بين­المللي کردن انيميشن ايران به اين بازارها بسيار نياز داريم که هر روز بايد قوي­تر شوند. در اين چند دهه استاداني هم بوده­اند که شکل­ها و ژانرهاي مختلف انيميشن را تجربه کرده­اند و سطح انيميشن کشور را ارتقا داده­اند. حتي در مکاتب انيميشن، مکتبي هم به (مکتب انيميشن ايران) معروف شده و در بعضي کتاب­ها با همين نام از آنها ياد مي­شود اما در اين مرکز، نيت ما در پنج ساله اول، راه­اندازي کارگاه­هاي توليد انيميشن،در قالب سريال، سينمائي، انيميشن کوتاه، عروسکي و . . . بود، تا توليدات آنها در رسانه­هاي مختلف مثل سينما و تلويزيون نيز جشنواره­هاي داخلي و خارجي نشان داده شود سال دوم براي اضافه کردن نيرو کشف نيروهاي جديد براي جلب همکاري در توليدات حوزه هنري، اين کارگاه­ها تشکيل داديم تا توليدات انيميشن اين مرکز با ديگر مراکز توليد انيميشن متفاوت و يک قدم جلوتر باشد به گونه­اي که به عنوان الگوئي براي ديگر مراکز توليد انيميشن باشد.

- آيا حوزه هنري براي انيميشن صنعتي خيز برداشته است؟

انيميشن صنعتي در کشور ما محقق نشده است. سازمان­هاي زيادي در اين رابطه تلاش کردند مجموعه صبا در بسياري از رشته­ها موفق شد کارهاي خوبي انجام دهد کانون پرورش فکري و مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي هم. طبيعتاً حوزه هنري هم به دليل سابقه­اي که در سينما داشت و مطالعاتي که در زمينه­ي سينماي بومي کشور کرده بود قدم در اين راه گذاشت. حوزه هنري اعتقاد داشت بايد خون تازه­اي در بدن سينماي ايران جريان پيدا کند و به نحوي از رکودي که در آن گير افتاده است دربيايد و پيشرفت کند اين در واقع همان تجربه­اي است که شايد جهان درباره سينما داشت. به يکباره ژانر سينما تغيير کرد و مجازي­سازي در آن عوض شد به نحوي که سينماي رئال هم به انيميشن نزديک شد. حوزه هنري در اين زمينه مطالعه کرده بود و تصميم داشت مرکزي براي انيميشن راه­اندازي کند. ذکر کلمه مرکز مطالعات در عنوان مرکز عامدانه بوده است گو اين که آن را هم طولاني کرده باشد. حوزه هنري تأکيد داشت واژه مطالعات ابتداي عنوان اين مرکز بيايد چون جنبه­ي مطالعاتي برايش بسيار بيشتر از بار توليد مهم است. اين البته به معني در اولويت نبودن توليد نيست، چون اصل انيميشن در توليد است مراد ما از اين نامگذاري مبتني بر مطالعه بوده است. واضح­تر بگويم که ما نمي­خواهيم در پروسه توليد و آنچه که عرضه مي­کنيم تطابق نعل به نعل همان کاري را بکنيم که شرکت­هاي خصوصي، هنرمندان مستقل يا نهادهاي ديگر مانند صبا و کانون پرورش فکري مي­کنند. پرهيز از دوباره­کاري و کپي کاري و کمي متفاوت بودن آن چيزي است که ما در توليداتمان دنبال مي­کنيم و قصدمان اين است که از اين رهگذر، ذره­اي به علم و صنعت انيميشن کشور اضافه شود.

- براي عملي شدن اين ايده چه کرده­ايد؟

مدل سازماني مرکز را طوري چيديم که نهايتاً آنچه که انجام مي­شود و حتي شکل انجام کار و تجربه­هائي که هنگام ساخت و توليد به دست مي­آوريم ثبت شود. نتيجه آن چيزي است که توليد و عرضه مي­شود و مبناي قضاوت روي ميزان عملي شدن حرف­هاي ما، همان توليدات هستند. بخش­هاي توليد، آموزش، مطالعات بازار، مطالعات فرهنگي، و جامعه شناسي، بخش ايده­پردازي و ساير قسمت­هاي مرکز همگي در پي روش­شناسي و عملي کردن همان هدفي هستند که اشاره کردم.

- براي تقويت مراکز استاني حوزه هنري چه کرده­ايد؟

برنامه پنج ساله دوم مرکز انيميشن حوزه هنري گسترش انيميشن و نيز کارگاه­هاي توليد انيميشن در استان­ها است و چون اهداف ما در سه سال اول فعاليت مرکز، به تحقق رسيده است، تصميم گرفتيم که انرژي­مان را بر روي استان­ها متمرکز کنيم. براي رسيدن به اين هدف، ابتدا از مراکز استاني حوزه هنري دعوت به عمل آمد تا هنرمندان توانمند و خلاق را به اين مرکز معرفي کنند، بعد از اين دعوت يک سري پرونده در دو قالب ديجيتال و مکتوب ارسال شد و بعضي از گروه­هاي مراکز استاني و اشخاص، نمونه­کار انيميشن و بعضي، کارهاي طراحي براي ما ارسال کردند و در مجموع هفتصد پرونده از مراکز براي ما ارسال شد که با بررسي­هاي کارشناسان از بين آنها 65 نفر انتخاب شدند. اين تعداد دوره­هاي آموزشي که به شکل مستتر حمايتي است آموزش داده مي­شوند و در اين دوره­ها انيميشن را مي­شناسند و ارتقا پيدا مي­کنند بعد از اينکه اين دوره­ها تمام شد به استان مربوطه بازگشته و در آنجا با انتخاب دو دستيار و در عرض 2 ماه يک کار يک دقيقه­اي ساخته و به مرکز مي­فرستند و اين کار يک دقيقه­اي توسط داوران مرکز انيميشن بررسي و ارزيابي مي­شوند و در نتيجه30 نفر از اين کارگاه­ها انتخاب مي­شوند و در دوره آموزشي بعدي شرکت مي­کنند و نيز 15 نفر از اين دوره انتخاب مي­شوند و آموزش اين گروه­ها دوباره تجديد مي­شود و براساس اين روند، در نهايت، ما در هر استان يک گروه سه تا پنج نفره توليد انيميشن خواهيم داشت براي توليد اثر يا ما به آنها ايده مي­دهيم و يا گروه به ما ايده و پيشنهاد خواهند داد. و همچنين ممکن است يک توليد مشترک با همکاري همه استان­ها داشته باشيم و همه گروه­ها در همه استان­ها يک سريال را با هم پيش ببرند کشور ما داراي مناطق بومي مختلف و شکل­هاي  گوناگون فرهنگي کثيري است غرب و شرق کشور ما به دليل آب و هوا، فضا و نوع پوشش مردم از لحاظ فرهنگي با يکديگر متفاوت است و حول محور زبان فارسي به شکل­هاي مختلف زندگي مي­کنند فعال کردن کارگاه­هاي توليد انيميشن در استان­ها باعث مي­شود داستان­ها و شکل­هائي که در اين استان­ها موجود است در ساخت انيميشن اثرگذار باشد و نوع انيميشني که توليد مي­کنند نسبت به فرهنگ منطقه­شان متفاوت باشد. بايد با آموزش­هاي مؤثر و مبتني بر روش­هاي قوي آموزشي، اين انيماتورها را که در اقليم­هاي مختلف زندگي مي­کنند، به شکلي آموزش داده شوند که بتوانند انيميشن­هاي خود را با محتواهاي متفاوت و پررنگ و آب منطقه خود را با زبان و استانداردهاي بين­المللي عرضه کنند.

- از مديريت و شکل­گيري پروژه شکرستان بگوييد.

ما در ابتداي توليد اين پروژه کمي مشکل داشتيم، چون هنرمندان ما هنوز به اينکه يک خط توليد با همنشيني آنها ايجاد شود عادت نداشتند. انيميشن ايران در وهله اول از ضعف مديريتي رنج مي­برد. ما مديران و تهيه­کنندگان و کساني که انيماتورها و هنرمندان را دور هم جمع مي­کنند، آموزش رفتاري و چيدمان و مديريت زمان وخط توليد نديده­ايم. نمي­دانيم که چطور مي­توان اين تعداد انيماتور را براي يک پروژه مشخص کنار هم جمع کرد، جوري که کمترين اختلاف و برخورد بين آنها بوجود بيايد تا يک خروجي خوب داشته باشيم و هرکسي براساس تخصص خودش کار کند. اين براي ما مشکل بزرگي است. ما در عرصه­هاي ديگر هنوز کار گروهي نکرده­ايم، چه رسد به جائي که قرار است عده­اي از خلاق­ترين انسان­ ها را دور هم جمع کنيم. لازمه هر خلاقيت يک نوع فردگرائي، تنهائي و انزواست و در جمع زيستن معمولاً با خلاق بودن جفت نمي­ ­شود. طبيعتاً، مديريت اين کار يک آدم مدبر مي­خواهد تا بتواند افراد خلاق را دور يکديگر جمع کند و خلاقيت تمام آنها براي انجام يک کار بهره بگيرد و سرانجام اين خواسته محقق شد. ما اين مجموعه را براي بزرگسالان و پخش هر شب ساختيم، اما بچه­ها هم با قصه­ها و فضاي آن ارتباط برقرار کرده­اند. يکي از مهمترين اهداف توليد انيميشن شکرستان بردن انيميشن از ساعت برنامه­هاي کودک به ساعت برنامه­هاي بزرگسالان بود، مي­خواستيم مجموعه­اي بسازيم که هر شب به جاي مجموعه­هاي معمول روي آنتن برود و با کل خانواده جذاب باشد. توليد اين مجموعه در روند طولاني و با پشتوانه تحقيق و پژوهش چند ماهه انجام شد، تصميم داشتيم بر طبق قواعدي که در حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي وجود دارد انيميشني بسازيم که حرفه­اي و جذاب باشد و از نمونه­هاي ساخته شده در عرصه انيميشن چند قدم جلوتر باشد و الگوسازي کنيم. ما به توليد صنعتي فکر مي­کرديم به اين معنا که انيميشني با قسمت­هاي بالا را با کيفيت، سريع و ارزان بسازيم. اتفاقي که در کشورهاي صاحب انيميشن رخ مي­دهد و در ايران اين مسير طي نمي­شود طبق برنامه مي­خواستيم شکرستان روي آنتن برود و بدون وقفه توليد بخش­هاي ديگر ادامه پيدا کند. در حوزه انيميشن ما اين داعيه را داريم که صاحب مکتب ايراني هستيم، با وجود دشواري­ها دوست داشتيم اولين مجموعه­ انيميشني که توليد مي­کنيم رنگ و بوي ايراني داشته باشد ممکن است اين ويژگي باعث شود مخاطب خارجي با فضاي مجموعه کمي دير همراه شود اما توجه به فضا و فرهنگ و سنت ايرانتي جذابيت­هائي ويژه هم براي مخاطب غير ايراني دارد. تعدادي از شبکه­هاي عرب زبان، ايتاليائي، فرانسوي و تايلندي براي خريداري اين انيميشن ابراز تمايل کرده­اند و اين نشان مي­دهد که ما توانسته­ايم در سطح معيارهاي بين­المللي بازار انيميشن گام برداريم. در مجموعه­هاي رئال بازيگر و قصه مي­تواند عاملي براي جذب مخاطب باشد و در انيميشن­ها، فضاسازي، استفاده از رنگ و گرافيک درست و دکوپاژ حرفه­اي مي­تواند مخاطب را جذب کند. ما اگر در تکنيک خودمان را قوي و فضاهاي شاد را وارد کارهايمان کنيم، قصه­ها را بين­المللي و در کارگرداني پيشرفت کرده و با معيارهاي روز دنيا هماهنگ باشيم مي­توانيم بخشي از بازار انيميشن را به خودمان اختصاص دهيم. فرهنگ ايراني اين ظرفيت را دارد که پايه و اساس انيميشن­هاي نوآورانه باشد.  همان طور که گفتم اين مجموعه را براي مخاطب بزرگسال ساخته­ايم و جالب است که بچه­ها با قصه­ها و فضاي شکرستان ارتباط برقرار کرده­اند. با توجه به پيچيدگي­هاي اين مجموعه به نظر مي­رسد که مخاطب کودک آنقدر رشد ذهني دارد که پيچيدگي­ها را به خوبي درک مي­کند. يکي از برنامه­ هاي ما اين بود که شکرستان مانند مجموعه­هاي زنده هر شب روي آنتن برود تا خانواده­ها عادت ديدن انيميشن را از ياد نبرند. انيميشن بخشي از کودکي ما را زنده و با طراوت نگه مي­دارد و بچه­ها را با ذوق و تخيل فانتزي آشنا مي­کند. اطمينان دارم اگر شکرستان هرشب در ساعتي مناسب روي آنتن برود به اندازه پر بيننده­ترين مجموعه­هاي روتين مخاطب دارد و مي­تواند با آنها رقابت کند. خانواده­ها در فضائي سرگرم­کننده و خيال­انگيز بدون لودگي و شوخي­هاي سبک سهيم مي­شوند.

- فکر مي­کنيد با وجود عناصرايراني در اين انيميشن کدام ويژگي شکرستان براي اکران در اروپا جذاب است؟

کشورهايي مثل فرانسه و اسپانيا و آمريکاي لاتين ازاينکه بچه­هايشان فرهنگ­هاي ديگر را ببينند خوشحال مي­شوند مي­ خواهند بچه­هاشان آموزش­هاي فرهنگي ديگر کشورها را ببينند. حالا مي­خواهد کتاب درسي باشد يا هر چيز ديگري. خانمي بود به نام جودي فاکس که توزيع کننده سينمائي است. او معلم بوده و فقط سينمائي نبود به من گفت اگر خواستي دوبله انگليسي روي کار انجام بدهي اين دوبله را در ايران انجام بده و دوبله دقيق و واژه به واژه  نکن. بچه­هائي که در ايران انگليسي بلد هستند با هنر دوبله هم آشنائي دارند بهتر است اين کار را با صدا و لهجه ايراني انجام دهند. گفتم چرا؟ گفت اجازه بدهيد شکرستان همينطور که آب و رنگ ايراني دارد ، زبان انگليسي­اش هم با لحن و آهنگ ايراني باشد.

- از همين مجموعه مي­توانيد نسخه سينمائي­اش را دربياوريد؟

خير. بايد جداگانه ساخته شود. اين را امتحان کرديم براي اکران نه براي نمايش در تلويزيون. 90 قسمت 15 دقيقه­اي چيزي حدود1500 دقيقه مي­شود اگر بخواهيم از اين قسمت­ها قصه­اي دربياوريم و از دانش­ها استفاده کنيم همه چيز مصنوعي درمي­آورد انگار به همديگر نمي­چسبند و همه چيزمصنوعي مي­شود حيف است که محصولي را اينگونه خراب کنيم. بايد دوباره بسازيم و وقت بگذاريم نبايد بخاطر يک فيلم سينمائي، شکرستان را که ميان مردم گل کرده و دوستش دارند خراب کنيم.

- فعاليتي براي نسخه سينمائي کرده­ايد؟

روي نسخه سينمائي براي اکران کار مي­کنيم.

- فکر مي­کنيد نسخه سينمائي شکرستان موفق شود؟

نمي­دانم. از بعد از عيد نوروز داريم بررسي مي­کنيم که اين نسخه مي­تواند موفق باشد يا خير؟ الان زود است که بگوييم تحقيقاتمان به نتيجه رسيده و نسخه سينمائي آن هم مي­تواند موفق باشد.

- تحقيقات در چه مورد؟

همان طور که گفتم بايد خط توليد داشته باشيم ما در هيچ کدام از قسمت­هاي از پيش توليد گرفته تا پس توليد و پخش و بازاريابي و ساير قسمت­ها چه سينمائي بلند و چه انيميشن علم و تجربه کافي نداشتيم و نداريم. براي اينکه کسي که پاي توليد انيميشن مي­نشيند بايد به تمام اين قسمت­ها فکر کند. من بايد در همه جهات دغدغه داشته باشم ما قبل از پخش فقط چندين جلسه با مسئولان صدا و سيما برگزار کرديم که بگوييم شکرستان براي فلان ساعت پخش مناسب است.

- مثل اينکه از ساعت پخش هم ناراضي بوديد؟

قرار بود ساعت 9 شب پخش شود.

- پيشنهاد شما فقط اين بود؟

يک ساعت عمومي براي همه ساعت 9 شب بود. يک ساعت براي خانم­هاي خانه­دار در ظهر و يک ساعت هم براي کودک و نوجوان. ما قول سه ساعت را گرفتيم و مجموعه را شروع کرديم اما از آنجائي که تغيير مديريت در شبکه­ها زياد است يا آنتن پر است، نشد.

- به شما قول شفاهي دادند؟

بله ديگر، ما اصلاً بر همين اساس توليد کرديم. البته اين را هم بگويم که شبکه دو براي شکرستان خيلي مايه گذاشت.

- چرا مي­گوييد لطف؟ مگر شکرستان ارزش اين تبليغ را نداشت؟

راست مي­گوييد. به خاطر اينکه ما ايراني­ها تعارف داريم ما بين مسائل شخصي و حرفه­اي نمي­توانيم تفاوت قائل شويم و خيلي احساساتي هستيم و زياد از دست همديگر ناراحت مي­شويم. به خاطر همين بايد با جملات لطيف­تري جلو برويم.

- بودجه­اي که صرف ساختن شکرستان شد؟

 مثل همه انيميشن­هائي که ساخته شده است. حتي بدون اينکه گوش بچه­هاي شکرستان بشنود از حد معمول انيميشن­هاي ديگر هم کمتر هزينه شده است.       ­                 

 

 

 

 

چهارشنبه 26 مرداد 1390 - 11:25


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری