شنبه 4 خرداد 1398 - 13:34
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

بارقه‌هاي آفتاب/ جلد سوم

 

بارقه‌هاي آفتاب / جلد سوم / منتخب زندگي‌نامه يكصد و ده چهره از آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بوم ايران

‌تاليف : دكتر علي‌اكبر ولايتي

چاپ و شمارگان : اول / 90 ، 2000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

 مقدمه ، اسماعيل جرجاني ، عطاملك جويني ، چغميني ، حافظ ، حافظ ابرو ، حبش حاسب ، حبيش تفليسي ؛  ابوالفضل حبيش بن ابراهيم بن محمد ، حسنك وزير ، ابوجعفر خازن ، ابوالفتح خازني ، خاقاني شرواني ،  خواجه نظام‌الملك ، ابوعبدالله خوارزمي ،‌خواندمير ، خيامي نيشابوري ، محمد بن زكريا رازي ، ابوالفتوح رازي ، رضا عباسي ، رودكي و همچنين ابوسعيد سجزي مطالب كتاب حاضر را دربرمي‌گيرد . نويسنده كتاب در مقدمه خود يادآور مي‌شود كه  همواره در كشورهاي گوناگون كوشش‌هايي در به تصوير كشيدن چهره بزرگان و انديشمندان گذشته ، كساني كه پيش از ورود صنعت عكاسي به كشورهاي اسلامي مي‌زيسته‌اند ، وجود داشته و دارد . اين تصاوير در قالب تمبر ، نقاشي مينياتور و مانند آن روانه بازار شده و متاسفانه در وراي برخي از آنها سوءنيت نيز ديده مي‌شود . دكتر علي‌اكبر ولايتي ادامه مي‌ دهد كه در كشور ما نيز طي دهه‌هاي گذشته براي به تصوير كشيدن چهره بزرگان كوشش‌هايي شده است. در ادامه اين كوشش‌ها گروهي به سرپرستي نويسنده كتاب مصمم مي‌شوند تا در كوششي اوليه تصويري از 110 تن از انديشمندان دوره اسلامي را فرام آورند .

طرح نشان دادن تصويري از 110 تن از انديشمندان دوره اسلامي با بهره‌گيري از همه امكانات و تلاش‌هاي سابق برآن آغاز مي‌شود . دكتر ولايتي تاكيد مي‌‌كند كه براي جلوگيري از نقص و اشتباه فاحش در نخستين كوشش خود در اين مقوله صلاح بر اين ديده مي‌شود كه در نخستين ارائه تصوير از چهره اين بزرگان همه تصاوير در قالب نيم‌تنه تهيه شوند تا با استفاده و پشتيباني از پژوهش‌هاي مفصل و نهايي درباره پوشاك اقوام مختلف در ويرايش‌هاي بعدي تصوير تمام قد اين افراد تهيه شود . ولايتي در انتهاي مقدمه خود تاكيد مي‌كند كه اين كوشش تنها صورتي اوليه براي ارائه اين تصاوير است  و هنوز راه درازي باقي است تا همه اين تصاوير مقبوليت يابد و توسط نهادي دولتي بعنوان استاندارد چهره آنان معرفي شده و شكلي كاملا ً هنرمندانه از آنان نقاشي شود .

بخش مربوط به حافظ كتاب حاضر يا همان شمس‌الدين محمد شيرازي ملقب به لسان‌الغيب و ترجمان الاسرار نام‌آورترين غزل‌سراي ايراني با بيان اين نكته آغاز مي‌شود كه تنها از مقدمه محمد گلندام ، اولين گردآورنده ديوان حافظ و معاصر او ‌مي‌توان اطلاعاتي موثق ، اما اندك از زندگي حافظ بدست آورد . باقي مطالبي كه در اين باره گفته شده برگرفته از اشعار اوست . برخي از پژوهشگران سال تولد حافظ را با توجه به قصيده‌اي كه حافظ در مدح جلا‌ل‌الدين مسعود شاه سروده ، 715 يا 717 ق دانسته‌اند .

نويسنده ادامه مي‌دهد كه مهم‌ترين نكته‌اي كه در مقدمه محمد گلندام به چشم مي‌خورد ، اشاره به بهره‌گيري حافظ از محضر قوام‌الدين عبدالله و آشنايي كامل وي با قرآن و ملازمت او بر تقوا و احسان و همچنين مطالعه ديوان‌هاي عرب است . پژوهشگران نيز حافظ را در علوم قرآني و علوم بلاغي متخصص دانسته‌اند. حافظ قرآن را از برداشته و با روايات گوناگون آن آشنايي داشته است :

عشقت رسد به فرياد گر خود به سان حافظ                  قرآن زبر بخواني در چهارده روايت

حافظ با رويدادهاي تاريخي روزگار خود در فضايي تيره و پروحشت روزگار گذرانده است . در روزگاري كه ايران از وحدت سياسي و ملي برخوردار نبوده است و بر آن حكومت‌هايي ملوك‌الطوايفي حكم مي‌رانده‌اند . در چنين روزگاري  زندگي حافظ در شيراز سپري شد . حافظ و ويژگي‌هاي شعري و منابع در ادامه مطالب درباره زندگي حافظ شيرازي كتاب حاضر بيان مي‌شود . دكتر ولايتي يادآور مي‌شود كه حافظ شاعري است كه در انواع شعر طبع‌آزمايي كرده ، اما بي‌ترديد اهميت و شمار غزليات او بيشتر از ديگر اشعارش است . ديوان حافظ دربردارنده حدود 500 غزل و نيز قصايد مقطعات ، مثنوي‌ها ، رباعيات و جز آن است . زبان و دنياي دروني شعر حافظ با روح دنياي امروز مطابقت دارد . بيان آكنده از رمز و ايهام و استعاره حافظ سخن او را مورد تاويل‌پذير كرده است ؛ شايد از همين روست كه ايرانيان به ديوان حافظ تفال مي‌زنند و هركس از پاسخ نيت خود را در شعر حافظ مي‌يابد .

رضا عباسي از ديگر هنرمنداني ايراني است كه در كتاب حاضر به زندگي و انديشه او پرداخته مي‌شود . نويسنده تاكيد مي‌‌كند كه از خانواده و شرح احوال  او اطلاع چنداني در دست نيست . فقط دانسته شده است كه پدر او علي اصغر كاشاني نگارگر دربار شاه اسماعيل دوم صفوي بوده است . رضا عباسي هنرمند مشهور زمان شاه عباس اول صفوي بوده است كه از حمايت شاه برخوردار بوده است و بسياري از ديوارهاي كاخ‌هاي صفوي را نقاشي كرده است . پس از روي كار آمدن سلسله قاجار ، نقاشي‌ها را با لايه‌اي از  گچ پوشاندند ؛ ‌ظل السلطان ازكساني بود كه در دوره قاجار از روي تنگ‌نظري آنها را در زير گچ پنهان كرد .  شاگردان ، آثار ، ويژگي‌هاي آثار و همچنين منابع مطالب در ادامه بيان مي‌شوند .

دكتر ولايتي يادآور مي‌‌‌شود كه رضا عباسي شيوه و سنت واقع‌گرايي كمال‌الدين بهزاد و محمدي را ادامه داد و به بازنمايي جهان واقعي علاقه داشت و مي‌كوشيد حركات و رفتارهاي آدم‌ها را ثبت كند . درشبيه‌‌سازي جانوران نيز  چيرده‌دست بود . در روزگار او اروپاييان به ايران راه يافته بودند ؛ اگر چه گاهي مردان اروپايي را موضوع نقاشي خود قرار مي‌داد اما هيچ گاه نكوشيد از اسلوب‌هاي سايه‌پردازي و پرسپكتيو خطي آنان استفاده كند . ‌عمده آثار رضا عباسي رقعه ( تك برگ ) است و به صورت نقاشي يا طراحي است ، افزون برآن ، شماري از نقاشي‌هاي ديواري‌ كاخ‌هاي عالي‌قاپو و چهلستون اصفهان را از وي دانسته‌اند . به همين روي مي‌توان وي را از نقاشاني دانست كه افزون بر كاغذ ، تصويرگري و نقاشي را بر روي بستري ديگر ، يعني ديوار تجربه كردند .

بارقه‌هاي آفتاب / جلد سوم نوشته دكتر علي‌اكبر ولايتي در چاپ اول خود با تيراژ 2000نسخه و با قيمت 34500 ريال توسط شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

چهارشنبه 19 مرداد 1390 - 11:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری