جمعه 3 آذر 1396 - 7:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

حسين آرياني

 

يك درام خانوادگي تاثيرگذار

 

نقد فيلم «چهارشنبه سوري» به مناسبت پخش از سيما


محور اصلي و مرکز ثقل فيلم «چهارشنبه سوري» شخصيت مژده با بازي هديه تهراني است. زني دچار پارانويا كه به كوچكترين حركات شوهرش مظنون است، به همين دليل از آغاز فيلم حسي قوي در تماشاگر بوجود مي آيد، که مژده، مقصر اصلي اين بحران و اختلاف خانوادگي است.

در زمان گره گشايي فيلم، يعني در صحنه ملاقات مرتضي (حميد فرخ نژاد) و سيمين (پانته‌آ بهرام) تماشاگر به شدت غافلگير مي شود. اصغر فرهادي در آثارش مثل سريال‌هاي موفق تلويزيوني اش (از جمله داستان يك شهر) و فيلم هايي مثل «درباره الي» و «جدايي نادر از سيمين» همواره نشان داده  كه استاد غافلگير كردن تماشاگر است.

در گره گشايي تاثيرگذار فيلم چهارشنبه سوري، فاش مي شود، مسئله اي كه مژده (که پارانويا و  روان پريشي اش شهره خاص و عام است.) به آن سوء ظن دارد، يعني ارتباط پنهاني شوهرش درست بوده است.

اين مسئله را تماشاگر همان لحظه اي كه توي پارك مرتضي، روحي (ترانه عليدوستي) و پسرش را به بهانه خريد سفر تنها مي گذارد حتي پيش از ملاقاتش با زن همسايه مي فهمد. به همين جهت اين گره گشايي بدون زمينه چيني نيست و  تدريجا در طول داستان كدهايي در مورد آن داده شده است.

 فرهادي، مرتب براي روشن کردن معماي فيلم از اين شاخه به آن شاخه مي پرد. مثل دروغ روحي كه با خبر بودن زن همسايه (سيمين) از ساعت حركت خانواده را با دليل رسيدن اتفاقي بليت به دست او توجيه مي کند و ما در آن لحظه از فيلم مطمئن نيستيم كه اين حرف راست است يا دروغ. (و شايد صحبت روحي را واكنشي در دفاع از سيمين به حساب بياوريم در جواب محبت هايي که به او کرده است.)

بعد كه روحي از بوي عطر و فندك موزيكال به ازدواج موقت مرتضي و سيمين پي مي برد، تعليقي قدرتمند شکل مي گيرد. وقتي كه روحي سوار آسانسور مي شود اين سئوال ذهن تماشاگر را به خود مشغول مي کند، كه آيا او موضوع را به مژده خواهد گفت يا نه؟

اما پيش از آنكه روحي سخني بگويد، مرتضي از راه مي رسد و او نمي تواند حرفي بزند، ولي به هر حال از واکنش مژده در انتهاي فيلم مي توان حدس زد كه او به قضيه پي برده است. فرهادي که در دو فيلم «رقص در غبار» و «شهر زيبا»  به طبقات فرودست جامعه پرداخته بود در «چهارشنبه سوري» و فيلم هاي بعدي اش «درباره الي» و «جدايي نادر از سيمين» به سراغ طبقه متوسط رفت.

زن دچار پارانويا با وجود آنكه از نظر مادي چيزي كم ندارد ولي از نظر عاطفي از  خلاهاي بزرگي رنج مي برد  كه به بيماري او دامن مي زند، منشاء اصلي مشكلات او، همسرش است. محبت هاي مرتضي به مژده بيشتر جنبه نمايشي دارد و زن به تدريج به پوشالي بودن اين نمايش پر رنگ و لعاب پي مي برد.

«چهارشنبه سوري» نقاب از چهره شخصيت‌هايش بر مي دارد و چهره اصلي و بي واسطه آنها را مي جويد و به تماشاگر نشان مي دهد. در لايه هاي زيرين اين درام خانوادگي، تصوير کليشه اي بسياري از فيلم ها از مفاهيمي چون عشق، وفاداري، خيانت به چالش کشيده مي شود.

بازي حميد فرخ نژاد استادانه است او در نقش مرتضي چنان واقعي به نظر مي رسد كه از همان آغاز همدلي تماشاگر را با مردي آرام كه عاشق زن و فرزندش است و گرفتار آزارهاي يك زن روان پريش شده، بر مي انگيزد، اما وقتي ماهيت اصلي شخصيت مرتضي نمايان مي شود، تماشاگر از اينكه فرخ نژاد با بازي خوبش اين قدر او را به اشتباه انداخته، شگفت زده مي شود و لب به تحسين مي گشايد.

انتخاب زمان وقوع داستان(چهارشنبه آخر سال) انتخابي هوشيارانه است. در ابتداي فيلم، صداهاي زمينه حس مبهمي از اين مقطع زماني به ما مي دهد، اما هنگامي كه مرتضي مي خواهد روحي را به مقصد برساند جلوه هاي چنين روزي را در تمام شهر مي بينيم. اينجا همانطوري كه زندگي مرتضي و مژده، به اوج بحران مي رسد جلوه خارجي آن را  هم گويي در شهر شاهد هستيم.

 آپارتمان(لوکيشن اصلي فيلم) و وضعيت به هم ريخته آن، آشفتگي(فيزيکي و عاطفي) زندگي مرتضي و مژده و رابطه مخدوش و آسيب ديده آنها را به خوبي باز مي تابد. بازي خوب ترانه عليدوستي ما را به ياد «من ترانه پانزده سال دارم» و «شهر زيبا» مي اندازد. بازي كه به شدت برونگراست گويي در اين كاراكتر ساده دل و صميمي هيچ چيزي (به جز جريان بليت ها) براي پنهان کردن وجود ندارد.

درباره اصغر فرهادي:

اصغر فرهادي متولد 1351 بوشهر، فارغ التحصيل رشته تئاتر از دانشكده هنرهاي زيبا و كارشناسي ارشد دانشگاه تربيت مدرس است. وي فعاليت در سينما را از سال 1365 با فعاليت در انجمن سينماي جوان اصفهان آغاز كرد.

فيلم هاي او در مقام كارگردان عبارتند از: رقص در غبار(1381)، شهر زيبا(1382)،چهارشنبه سوري(1384)، درباره الي(1387)، جدايي نادر از سيمين(1389).

او همچنين در فيلم هاي زير نويسنده فيلمنامه بوده است: ارتفاع پست(1380)، دايره زنگي(1386)، کنعان(1386)

 

 

 

 

 

چهارشنبه 19 مرداد 1390 - 10:59


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری