دوشنبه 25 شهريور 1398 - 16:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

دعا

 

دعا از منظر حضرت آيت‌الله العظمي سيد علي خامنه‌اي ( مدظله العالي ) رهبر معظم انقلاب اسلامي

به كوشش : عليرضا برازش

چاپ و شمارگان : اول / 90 ، 6000 نسخه

ناشر : انتشارات انقلاب اسلامي –  وابسته به موسسه‌ي پژوهشي فرهنگي انقلاب اسلامي

 

كتاب حاضر در يك مقدمه و پنج فصل به بررسي موضوع دعا از منظر حضرت آيت‌الله العظمي سيد علي خامنه‌اي ( مدظله العالي ) رهبر معظم انقلاب اسلامي مي‌پردازد . عليرضا برازش در مقدمه كتاب خود بيان مي‌كند كه اولين موضوعي كه علاقه‌مند شده تا درباره‌ي آن تحقيق كند دعا بوده است و اين امر هم به اوايل دهه شصت برمي‌گردد . برازش از همان ايام تقريباً عمده‌ي آثار مكتوب پيرامون اين موضوع را مطالعه مي‌كند ولي نكته‌ي بكر و كليدي اين مبحث را در نماز جمعه و از زبان خطيب جمعه‌ي تهران دريافت مي‌كند . نويسنده كتاب ادامه مي‌دهد كه رئيس‌جمهور وقت و خطيب جمعه‌ي تهران ، حضرت آيت‌الله العظمي خامنه‌اي در خطبه‌هاي نماز جمعه‌هاي رمضان ، عليرغم وجود  موضوع‌هاي عقيدتي و سياسي و اجتماعي ، حداقل يك خطبه را به اين موضوع اختصاص مي‌دادند و بعضاً در مقدمه‌ي بحث ، دليل كنار زدن مباحث ديگر و پرداختن چندباره به دعا را جايگاه ويژه و تقريبا ً استثنائي دعا در منظومه‌ي عقايد الهي ، بيان مي‌فرمودند .

عليرضا برازش تاكيد مي‌كند كه سه فايده ؛ سه دستاورد ،‌ سه جهت و سه نكته درباره‌ي دعا ؛ بارها و بارها از زبان ايشان شنيده شد و الحق كه دو نكته‌ي آن درميان مردم و حتي متدينين و افراد مانوس با دعا و نيايش ، غريب و مغفول بوده و هست . و حتي در كتب تاليف‌ شده درباره‌ي دعا و نيايش نيز به نحو شايسته بدان پرداخته نشده است . – استخراج و كسب معارف از دعا – اجابت و دريافت حاجت اصل نيست ؛ مهم خود دعاست – توفيق هم كلام شدن با پرودگار ،‌ مناجات و صحبت خودماني با حضرت حق ، خيلي باارزش‌تر از پاداش‌‌هاي دنيوي و حتي اخروي است . حضرت آيت‌الله خامنه‌اي اين فايده را مهم‌ترين ، و درك اين اهميت را كليدي‌ترين نكته‌ي مبحث دعا مي‌دانستند و مي‌دانند . برازش در ادامه مقدمه خود يادآور مي‌شود كه اي كاش فرصتي پديد مي‌آمد تا صاحب اين انديشه و كلام خود دست به قلم مي‌بردند و آنچه درباره‌ي اين موضوع بس مهم ؛  در پس انديشه دارند را بر صفحه‌ي كاغذ جاري مي‌‌كردند . منبع نويسنده براي تدوين كتاب دعا ، نرم‌افزار جديدالانتشار  « حديث ولايت » از منشورات مشترك « مركز تحقيقات كامپيوتري علوم اسلامي » و « موسسه حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله العظمي خامنه‌اي » بوده است .

دعا چيست ؟ رابطه قلبي انسان با خدا ، تقرب و انس ، حرف زدن با پرودگار ، بيان خواست‌هاي فطري انسان ، عبوديت خشوع و خاكساري و تضرع ، اقسام دعا و انواع سخن گفتن با خدا ، نمونه‌اي ازمصاديق دعا و ذكر ، اجابت چيست ؟  و همچنين معاني ذكر از جمله مباحثي است كه در فصل اول كتاب حاضر با عنوان معاني دعا ، اجابت و ذكر به آنها پرداخته مي‌شود . بخش معاني ذكر ، ذكر را خود را در برابر خدا يافتن ،‌ به او گوش سپردن و به او دل دادن معرفي مي‌كند . ذكريعني هم‌نشيني با محبوب ، يعني ياد ، در مقابل غفلت و نسيان ، يعني به ياد بودن ،‌ به يادآوردن ، به هوش بودن و توجه كردن ، يعني ياد تكليف و ياد نعمت الهي بودن ؛ نه فقط ورد و اوراد ، يعني دوري از غفلت ، يعني بيدارباش ، يعني مانع رفتن به سمت معصوميت .

  محتوي بخش ذكر يعني ياد ، در مقابل غفلت و نسيان از گفتار ولي امر مسلمين جهان بيان مي‌شود كه غفلت از خدا  غفلت از وظيفه و مسئوليت ، غفلت از هنگام حساس مواجهه با ماموران الهي در عالم ملكوت – عالم بعد از عبور از جسمانيت – و محاسبه‌ي بزرگ انسان در مقابل خدا در قيامت . اين يادها تعيين كننده است . قرآن به مسلمانان خطاب مي‌كند كه : « اذكروالله ذكرا ً كثيرا ً » خدا را ذكر كثير كنيد . ذكر يعني ياد . ذكر و ياد در مقابل غفلت و نسيان است . غرق در عوارض و حوادث و پيشامدهاي گوناگون شدن و از مطلب اصلي غفلت كردن ؛ اين ، گرفتاري بزرگ ما بني‌آدم است. مي‌خواهند اين نباشد آن وقت اين ياد هم صرف ياد كردن و متذكرشدن نيست ، ذكر كثير را از ما خواسته‌اند .

اهميت دعا ، اهميت ذكر ، اهميت صحيفه سجاديه ، مذمت ترك دعا ، مقايسه‌دعا و ذكر با ساير فضايل و همچنين مقام دعاكنندگان ؛ بيانگر اهميت دعا از ديگر مباحثي هستند كه در فصل دوم كتاب حاضر با عنوان اهميت دعا و ذكر بيان مي‌شود . در اين فصل از ديدگاه مقام معظم رهبري بيان مي‌شود كه ايشان فرموده‌اند كه در قرآن كريم بارها در باب دعا و دعايي كه بندگان صالح خدا كرد‌ه‌اند ، سخن گفته شده است. همه اين‌ها براي آنست كه به ما درس داده شود . انبياء الهي در مواقع سختي دعا مي‌كردند و از خداي متعال كمك مي‌خواستند . «‌ فدعا ربه اني مغلوب فانتصر » كه از قول حضر نوح ( ع) نقل شده است . يا از قول حضرت موسي (‌ع ) نقل شده است ؛ « فدعا ربه ان هولاء قوم مجرمون» موسي به خدا شكايت كرد و به او پناه برد . در باب دعا ، عرض ما اينست كه دعا ، مظهر بندگي در مقابل خداوند و براي تقويت روح عبوديت در انسان است ، و اين روح عبوديت و احساس بندگي در مقابل خداوند ،‌ همان چيزي است كه انبياء الهي از اول تا آخر ،‌ تربيت و تلاششان متوجه اين نقطه بوده است كه روح عبوديت را در انسان زنده كنند .

شرائط دعا ، شروط اجابت عنوان فصل سوم كتاب حاضر است . در اين فصل در ادامه مطالب فصول قبلي كتاب مباحث مبسوطي در باب دعا بيان مي‌شود . در اين فصل رجب ، شعبان ، رمضان ، عيد فطر ، ايام معلومات ، پيروزي ، نماز و اظطرار و همچنين سختي بعنوان زمان و موقعيت‌هاي برتر دعاء معرفي مي‌شوند . در بخش رمضان از بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي نقل مي‌شود كه : ماه رمضان را مغتنم بشماريد . اين روزها را با روزه‌داري ،‌ و اين شبها را با ذكر و دعا به سر ببريد . فصل دعا هم ، همين ماه مبارك رمضان است . اگرچه هميشه انسان بايد با رشته‌‌ي دعا به خدا متصل باشد ، اما آيه‌ي « و اذا سالك عبادي عني  فاني قريب اجيب دعوه الداع اذا دعان » در سوره بقره در خلال همين آيات مباركه‌ي مربوط به روزه و ماه رمضان است . در وسط آيات روزه و ماه رمضان ، اين آيه‌ي «‌ و اذا سالك عبادي عني فاني قريب » آمده ، كه همه‌ي انسان‌ها و همه‌ي بندگان را به دعا و توجه سوق مي‌دهد و دعوت مي‌كند.

فصل چهارم كتاب حاضر با عنوان فوايد و دستاوردهاي دعا موضوعاتي مهم همچون سه دستاورد عمده‌‌ي دعا : روحيه خاكساري ،كسب معارف ، دريافت حاجات ، رشد روحيه‌ي ذلت و خاكساري ، توجه پيدا كردن به عجز و حقارت و تهي دستي‌مان ، سركوبي خودبيني و خودخواهي ، شكستن نفسانيت‌ها ، مهار نفس ، كسب معارف ، ماندگار و موثركردن معارف در دل انسان ، اجابت ، رفع حاجات ، دفع بلا ، جلب روزي ، جلب رزق و نجات از دست دشمن ، دفع انگيزه‌هاي ماده‌گرايانه ، برداشتن موانع دروني ، زدون غفلت ، روشن شدن راه ، معنا پيدا كردن حيات ، دفع سرگشتگي و درماندگي روشن شدن راه نجات و سردرگمي و حيرت ، سلوك در صراط مستقيم ، جان گرفتن دوباره قلب و روح ، معنا پيدا كردن حيات انسان ، تقويت روح عبوديت و عشق به خدا ، ارتباط با خدا ، تقويت روح عبوديت ،  آشنايي با خدا و پرشدن دل از عشق او ، نزديك شدن انسان به خدا و زنده نگه‌داشتن ياد خدا در دل ، تقويت و استقرار ايمان در دل ، زنده شدن و نوراني شدن دل انسان ، احياء و زنده كردن قلوب ، نورانيت ، صفا و معنويت ، نوراني نگاه نگه‌داشتن دل انسان ‌، تهذيب نفس و تطهير روح ،‌ تهذيب نفس ، پيراستن روح و پالايش ذهن از وسوسه‌ها ، رشد فضايل اخلاقي در انسان ، دفع آفت فسادپذيري انسان ، دفع گناهان ، علو مقام و مرتبه ؛ عروج و همچنين كسب قدرت قلبي ، استواري و ثبات قدم در مقابل دشمن را تشريح مي‌كند . فصل چهارم در بخش علو مقام و مرتبه ،‌ عروج از بيانات معظم له نقل مي‌‌كند كه : خود حرف زدن با پرودگار ،‌خود تضرع كردن ، با خداي متعال سخن گفتن ، نزد خداي متعال عذرخواهي و توبه و استغفار كردن ، براي انسان يكي از مقاصد و هدفهاست . اين ، بالاترين جنبه‌هايي است كه در دعا وجود دارد . نفس اينكه انسان در مقابل پرودگار بايستد و اشك بريزد و اظهار كوچكي و حقارت كند ، براي انسان يك علو مقام و مرتبه است . بشر با تضرع در پيش خداي متعال است كه عروج مي‌كند و اوج مي‌گيرد . بدبختي انسان وقتي است كه از خداي متعال غافل شود . سيه‌روزي انسان وقتي است كه خود را به خدا محتاج نداند .

فصل پنجم و پاياني كتاب دعا به اين موضوع كه در دعا از خدا چه بخواهيم ؟ و همچنين نمونه‌هايي از كتاب‌ها و دعاهاي برجسته اختصاص دارد . در دعاها از خدا چه بخواهيم‌؟ پيشوايان دين به ما ياد مي‌دهند كه از خدا چه بخواهيم – چيزهاي اصلي ، صحيفه سجاديه ، نمونه‌اي از بهترين دعاها ، درخواست‌هاي نمونه ،‌ نمونه‌اي از درخواست‌هاي ذكر شده در دعاي ابي‌حمزه و همچنين نمونه‌اي از درخواست‌هاي ذكر شده در دعاي ماه رمضان از جمله عناوين طرح شده در اين فصل مي‌باشد . بخش "درخواست‌هاي بزرگ " اين گفته از حضرت آيت‌الله العظمي خامنه‌اي ( مدظله‌العالي ) را  بيان مي‌كند كه : در دعا همت بلند داشته باشيد ؛ درخواست‌هاي بزرگ بكنيد ؛ سعادت دنيا و آخرت را بخواهيد و نگوئيد اين‌ها بزرگ است . اين‌ها زياد است ؛ نه ،‌ براي خدا متعال اين‌ها چيزي نيست . عمده اين است كه شما به معناي حقيقي كلمه و با همين شرايط ، طلب كنيد ؛ خداي متعال اين طلب را اجابت خواهدكرد .

مطلب پاياني كتاب حاضر نمونه‌اي از درخواست‌هاي ذكر شده در دعاهاي ماه مبارك رمضان نام دارد . در اين بخش در تشريح دعاي «‌اللهم اصلح كل فاسد من امور المسلمين » از گفتار معظم له بيان مي‌شود كه خداوند از حاجت بزرگ انسان كه هراسي ندارد ؛ از خدا ، هرچه بزرگتر بخواهيد . مبادا يك وقت انسان با خود بگويد:  « خوب ؛ من اين چيزي را كه مي‌خواهم ، اگر براي خودم بخواهم ، قابل شدن است. اما اين طلب عافيت براي همه انسان‌ها ، خيلي بزرگ است چطور اين را از خدا بخواهم ؟! » نه ؛ بخواهيد . براي بشريت بخواهيد . براي همه انسان‌ها بخواهيد . بعضي چيزها را براي همه مسلمين بخواهيد . در همين دعا ، عبارت « «‌اللهم اصلح كل فاسد من امور المسلمين » ، از آن مسلمانان  است . مخصوص دعايي است كه مخصوص اهل اسلام است . البته ، آن هم عللي دارد كه چرا ؟ شايد در غير اهل اسلام ، امكانش نيست و شايد بدون حاكميت اسلام ، ممكن نيست كه خداي متعال همه‌ي مفاسد را برطرف كند . اصلاٌ نمي‌شود . شرطش ،‌اسلام است .

دعا از منظر حضرت آيت‌الله العظمي سيد علي خامنه‌اي ( مدظله العالي ) رهبر معظم انقلاب اسلامي به كوشش عليرضا برازش در چاپ نخست خود با شمارگان 6000 نسخه و با قيمت 25000 ريال توسط انتشارات انقلاب اسلامي منتشر شده است .

 

 

 

دوشنبه 17 مرداد 1390 - 12:26


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری