پنجشنبه 27 مهر 1396 - 16:24
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان تهران

 

راز مبارك بودن ماه رمضان

 

 

مبارك يا نامبارك بودن ، سودمندي يا ضرر داشتن هر چيز به انسان منسوب مي شود، با حيات انسان و ابعاد وجودي او ارتباط تنگاتنگ داشته و با مصالح و مفاسد انسان ، ارتباط كامل دارد.

براي پي بردن به مبارك بودن ماه رمضان و بركت زايي آن براي انسان توجه به نكاتي ضروري به نظر مي رسد. اما پيش از آن درباره واژه بركت و مبارك توضيح مختصري لازم است.

علماى لغت، واژه «بركت» را به فزونى و رشد (1) همراه با ثبات و دوام معنى كرده اند.

راغب اصفهانى ،آن را به معناى ثبوت و استقرار خير الهى در چيزى مى داند. چنانچه بركه به جايى گويند كه آب در آن جمع مي شود . (2)

واژه مبارك، به آنچه كه در آن خير فراوان وجود دارد و از او بروز و صدور مى يابد اطلاق مى شود.

راغب مى نويسد: « به آنچه كه خير و فايده الهى در آن ثبوت و استقرار داشته باشد مبارك گفته مى شود» (3)

واژه بركت و مبارك در قرآن

عنوان «بركت» و «مبارك» در آيات قرآن كريم در اين موارد بكار رفته است:

الف) خداوند متعال ، خير و بركت محض

 - تبارک الله رب العالمين (4)

 - فتبارک الله أحسن الخالقين (5)

ب) قرآن كريم

- وهذا كتاب انزلنا مبارك فاتبعوه»  (6)

- كتاب انزلناه اليه مبارك ليدبروا آياته...» (7)

ج) خانه خدا (كعبه)

 - ان اول بيت وضع للناس للذى ببكة مباركا وهدى للعالمين (8)

د) مسجد الاقصى

-  ... الى المسجد الاقصى الذى باركنا حوله... (9)

ه) شب قدر

- انا انزلناه فى ليله مباركه... (10)

و) پيامبران الهى

- وجعلنى مباركاً أين ما كنت... (11)

- وباركنا عليه وعلى اسحاق... (12)

ز) باران

- ونزلنا من السماء ماءً مباركا... (13)

راز مبارك بودن ماه رمضان

1ـ حقيقت حيات و وجود انسان

زندگي انسان، علاوه بر جنبه هاى مادى و حيوانى از جنبه هاى معنوى نيز برخوردار است. اين جنبه معنوى و انسانى در پرتو اعطاى وجودى برتر به او بخشيده شده است.

«ثم انشاناه خلقا آخر فتبارک الله احسن الخالقين» (14)

«فاذا سويته ونفخت فيه من روحى فقعوا له ساجدين» (15)

اين وجود برتر و حقيقت فراتر كه اساس هستى و گوهر حيات انسان را تشكيل مى دهد، همان روح و جان انسانى است كه ديگر موجودات از آن بهره اى ندارند.

 

2ـ نيازمندي هاي حيات انسانى

همان طور كه براى جنبه مادى انسان ، نيازمندى هايي متناسب با آن وجود دارد و در صورت تأمين نشدن و پاسخ ندادن به آنها ، حفظ و بقاى او ممكن نيست، براى حيات معنوى نيز نيازها و تمايلاتى وجود دارد كه حفظ و بقاى آن تنها در پرتو برآورده كردن آنها امكان پذير خواهد بود.

 

بديهي است نيازمندى ها و خواسته هاى اين دو بعد حيات ، با هم متفاوت است ، تغذيه، رشد و نشاط بعد حيوانى ، به امور مادى و تأمين خواسته هاى حيوانى وابسته و از امور مورد نياز بعد انسانى بيگانه است. بنابراين براي پرورش بعد معنوى انسان موجبات و نيازمندى هاى ديگرى وجود دارد.

3ـ هدف و اهميت ماه رمضان

براي پرورش جان و تأمين خواسته هاي آن بايد به سراغ اموري غير از عوامل تأمين كننده نيازهاي تن برويم.

مهم ترين وظيفه مسلمان در ماه مبارك رمضان روزه است و هدف اساسي و دستاورد اصلي روزه ، تقواست.

 

«يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم لعلكم تتقون؛ اى كسانى كه ايمان آورده ايد! روزه بر شما نوشته شده؛ آن گونه كه بر آنها كه پيش از شما بودند نوشته شد. تا پرهيزكار باشيد.» (16)

تقوا يعني نگهدارى. كنترل و مهار تمايلات حيوانى و خواسته هاى نفسانى . يك امر واقعى و عينى كه در سايه روزه و روزه دارى در وجود انسان محقق مى شود.

ماه رمضان ،در صدد كنترل و مهار تمايلات جسم و ايجاد و تقويت روحيه مقاومت در برابر جاذبه هاى نفسانى است تا بتواند بعد حقيقى و گوهر اصلى وجود انسان را سرزنده و بالنده نمايد.

 4ـ ارتباط ماه رمضان با حيات حقيقى انسان

انسان ها براى تقويت حيات معنوى و پرورش روح خويش به اين ماه الهى نيازمندند. گرچه اين فريضه الهى مانند ديگر فرايض و تكاليف اسلامى تنها با يك بعد وجود انسان سروكار ندارد و فوايد و آثار آن به جز تأمين نيازهاى روحى و آثارمعنوى ، بركات مادى و دنيايى هم براى انسان و جامعه به همراه دارد و روزه ، هرگز به معناى محروميت و از دست دادن توانايى ها و گرفتار ضعف و ناتوانى شدن نيست ، بلكه براي برخورداري جان انسان از گوهرها و كمالات انسانى بسيار لازم و ضرورى است.

ماه رمضان ، ماه خير و بركت

با به خاطر سپردن نكاتي كه ذكر شد ، مى توان سيماى پر خير و بركت ماه رمضان را مشاهده كرد .

البته اين خير و بركت زماني قابل مشاهده و درك است كه خواهش هاى نفسانى، مانع رويت ارتباط ميان نيازهاى جان و روح نباشد.

محمد بن مسلم از امام باقر(عليه السلام) نقل كرده كه حضرت فرمود: «ان الله تعالى ملائكه موكلين بالصائمين يستغفرون لهم فى كل يوم من شهر رمضان الى آخره وينادون الصائمين كل ليله عند افطارهم: ابشروا عباد الله فقد جعتم قليلا وستشبعون كثيرا بوركتم و بوره فيكم...؛ خداوند داراى ملائكه اى است كه وظيفه آنان استغفار نمودن براى روزه داران در هر روز از ماه رمضان تا پايان اين ماه است و در هر شب هنگام افطار به روزه داران بشارت مى دهند: اى بندگان خداوند اندكى گرسنگى را چشيديد و بزودى سير مى گرديد. شما و آنچه كه در شماست مبارك گرديد.» (17)

 بنابراين اگر روح انسان را شناخته ، نيازهاى حقيقى او را بدانيم و رابطه بنده با خدا و راز نيازمندى بشر به ارتباط با عالم ملكوت را به درستى دريابيم ، نه تنها ماه رمضان راموجب محروميت و محدوديت نمى دانيم، بلكه آن را موجب پيشرفت و تكامل انسان خواهيم دانست.

در روايت نبوى آمده است:«من عرف الله وعظمه، منع فاه من الكلام و بطنه من الطعام وعنى نفسه بالصيام والقيام...؛ كسى كه خدا را به درستى شناخته و به عظمت او پى برده باشد، دهان خود را از سخن و شكمش را از غذا بازداشته و رنج روزه و عبادت (نماز و شب زنده دارى) را بر خود هموار مى كند.» (18)

با اين نگاه و معرفت، انسان مؤمن هرگز به از دست دادن ماه رمضان راضى نمى شود و با اتمام اين ماه ، بسيار آزرده خاطر مى شود.

آن گونه كه در زمزمه هاى عارفانه امام سجاد (ع) در واپسين ساعات ماه مبارك رمضان مى خوانيم:

«فنحن مودعوه وداع من عز فراقه علينا وغمنا و اوحشنا انصرافه عنا...؛ ما با اين ماه خدا حافظى مى كنيم. خدا حافظى كسى كه جدايى اش براى ما سخت است و اين جدايى ما را اندوهگين مى كند و با رفتنش تنها مى شويم.» (19)

پي نوشت :

1ـ مجمع البيان، ج 2، ص 477

2ـ مفردات راغب

3ـ همان

4- قرآن كريم ، سوره اعراف ،‌آيه 54

5- سوره مؤمنون ، آيه 14

6- سوره انعام ، آيه 155

7- سوره ص ، آيه 29

8- سوره آل عمران ، آيه 96

9- سوره اسر ا،‌ آيه 1

10- سوره دخان ، آيه 3

11- سوره مريم ، آيه 31

12- سوره صافات ،‌آيه 113

13-  سوره ق ، آيه 9

14- سوره مومنون، آيه 14

15- سوره حجر ، آيه 29

16- سوره بقره، آيه 183

17- وسايل الشيعه ،‌ ج 6، ص 176

18- امالي ، شيخ صدوق ، ص 249

19- صحيفه سجاديه ، دعاي 142

جلال عباسي

كارشناس حراست تبليغات اسلامي تهران

 

يكشنبه 9 مرداد 1390 - 10:35


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری