جمعه 28 مهر 1396 - 1:7
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

حجت‌الاسلام مسعود صفي ياري
مديركل تبليغات اسلامي استان كردستان

 

غبارروبي و پاکيزگي مساجد

 


 به بهانه دهه غبارروبي مساجد

دين مقدس اسلام دين نظافت و پاکيزگي است. شاهد اين معنا مجموعه رواياتي است که از پيغمبر مکرم اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع) در باب نظافت و بهداشت به دست ما رسيده است. در روايتي از پيغمبر مکرم اسلام(ص) نقل شده است: «تنظفوا بکل ما استطعتم فان‌الله تعالي بني الاسلام علي‌النظافت ولن يدخل الجنه الا کل نظيف»(1)

با هر وسيله‌اي که مي‌توانيد پاکيزگي و نظافت و بهداشت خود را حفظ کنيد زيرا اسلام برپايه نظافت بنا شده است و جز پاکيزگان وارد بهشت نخواهند شد.

بخشي از روايات درباره جايگاه و مساله نظافت در دين و بخشي ديگر جنبه آموزش در مسايل ريز بهداشتي دارد که نشانگر اهميت سلامتي و تندرستي در اسلام است. در اين روايات جداي از نگاه کلي به مساله بهداشت، عنايت خاصي به جزييات بهداشت، همچون بهداشت تن، بهداشت چشم، بهداشت گوش، بهداشت مو، بهداشت بيني، بهداشت دهان و بهداشت ناخن شده است.

همچنين دستورات ارزنده‌اي در مورد شيوه زندگي، همچون آداب خوردن، آداب آشاميدن، آداب خوابيدن و ده‌ها موضوع ديگر دارد. البته ذکر اين نکته ضروري است: در زماني که خمود و جمود بشر را فرا گرفته بود و نه تنها در علم طلب و جراحي، نخستين گام به طور کامل برداشته نشده بود، بلکه انسان‌ها به خصوص غربيان و اروپاييان در زمينه بهداشت و اصول اوليه نظافت در بي‌خبري و جهالت به سر مي‌بردند، دانشمندان مسلمان در جامعه اسلامي به دنبال رهنمودهاي اساسي، پويا و انسان‌ساز اسلام راجع به بهداشت، نظافت، صحت و سلامت، عالي‌ترين تحقيقات و ارزنده‌ترين تصنيفات را از خود به يادگار گذاشته بودند که از جمله آن مي‌توان به ده‌ها کتاب طبي، همچون طب‌النبي(ص) طب‌الصادق(ع) و طب‌الرضا(ع) اشاره کرد.

 

بهداشت و رويکرد مختلف آن

در نگاه ديگري به روايات اين نکته را متوجه مي‌شويم که مساله بهداشت هم مانند ساير مسائل رويکردها و مراحل مختلفي دارد که از آن جمله بهداشت فردي، بهداشت اجتماعي، بهداشت خانه، بهداشت محيط کار و غيره را مي‌توان ذکر کرد اما يکي از مهم‌ترين ابعاد بهداشت که به برکت نظام جمهوري اسلامي ايران و به همت سازمان تبليغات اسلامي طرح و مورد توجه قرار گرفته است، موضوع بهداشت مساجد است. بديهي است بهداشت و نظافت مساجد در ظرف زماني خاص نمي‌گنجد و طبق آيات و ورايات همه مسلمانان موظفند همواره در پاکيزه نگه داشتن و تطهير مساجد کوشا و فعال باشند اما اختصاص يک دهه آن هم دهه آخر ماه معظم شعبان که دل ها و جان‌هاي مومنين آماده استقبال از ماه مبارک رمضان و بهره گيري از سفره پر فيض و معنوي اين ماه عزيز است فرصت بسيار خوبي براي توجه دادن مردم به اين امر مهم و تذکر و بيان اهميت بسيار والاي تکريم و عطرافشاني مساجد و تبيين ارزش معنوي خدمتگزاري به مسجد مهيا شده است. همچنين نهادينه شدن فرهنگ خدمت به مسجد در جامعه اسلامي که خوشبختانه اين طرح با تاييد و تاکيد مقام معظم رهبري مبني بر اينکه مساجد به شکل شايسته غبارروبي شود و خدمت به مسجد کاري مردمي و همگاني شمرده شود جايگاه بهنري يافته و اکنون چند سالي است که دهه تکريم و بهداشت مساجد مقارن با آخرين دهه ماه شعبان و در آستانه ماه مبارک رمضان در جاي جاي جامعه اسلامي با برنامه‌هاي ارزشمند و معنوي گرامي داشته مي‌شود که البته تاثيرات بسزايي نيز در گسترش اين فرهنگ ارزشي به جاي گذاشته است.

 

وظايف ما در قبال مساجد

مسجد به عنوان کانون توحيد، مرکز انسان سازي مکتب معرفت، پايگاه ايمان و هدايت و ترويج فرهنگ ديني و سنگري هميشه مستحکم براي دفاع از دين و حريت و انسانيت و مبارزه با استعمار، ظلم و ستم و همچنين محل عبادت خضوع و خضوع و مناسب‌ترين جايگاه براي اجراي دستورات الهي است.

مسجد خانه خدا و خانه مومنين است،« ان المساجد لله»(2) و «ان المساجد بيوت المتقين» به کم عقل و شرع همه چيزهايي که درباره اهميت بهداشت مطرح است درباره مساجد و نظافت مساجد صدچندان ضرورت و اهميت پيدا مي‌کند و تکليف مومنين و مسلمانان سنگين‌تر و حساس‌تر مي‌شود.

بحث تکريم، تطهير و پاکيزگي مساجد به حدي مهم است که خداوند متعال با دو تن از بندگان برگزيده خود يعني ابراهيم و اسماعيل پيمان مي‌بندد که خدانه خدا را پاکيزه نمايند(3) و در آيه 31 سوره شريفه اعراف مي‌فرمايد: «با بني آدم خذوا زينتکم عند کل مسجد» يعني اي فرزندان آدم در هنگام رفتن به مسجد خود را به زينت و زيبايي بياراييد»

در روايات و احاديث معصومين(ع) نيز تاکيد زيادي بر اين امر وجود دارد  که از بين ده‌ها روايت چند حديث تبرکا و تيمنا ذکر مي‌شود.

رسول گرامي اسلام(ص) مي‌فرمايد: کسي که روز پنج شنبه و شب جمعه مسجدي را جاروب کند و از مسجد به مقدار گرد و غباري که بر چشم مي‌رود خارج سازد خداوند او را مي‌بخشد»(4)

در روايت ديگري از آن حضرت آمده است:« بهشت و حورالعين دلتنگ کسي مي‌شود که مساجد را جاروب و آشغال آن را خارج سازد.»

امام صادق(ع) مي‌فرمايد: «مساجد را هر هفته خوشبو و معطر کنيد.»(5)

حضرت علي(ع) مي‌فرمايد: هر کس چيز بوداري(مثل سير) بخورد که موجب آزار و اذيت اهل مسجد گردد به مسجد نرود(6).

 

وجوب تطهير مسجد

در اين قسمت چند مساله شرعي پيرامون تطهير مسجد ذکر مي‌شود:

مساله اول: نجس کردن زمين، سقف، بام، ديوار و فرض مسجد الحرام است.

مساله دوم: بر طرف کردن نجاست از مسجد واجب است و هر جاي مسجد نجس شود بايد فورا تطهير شود.

مساله سوم: تطهير مسجد واجب کفايي است(يعني اگر هيچکدام از مردم اقدام به تطهير و بر طرف کردن نجاست از مسجد ننماند، همه ترک واجب کرده‌اند، ولي اگر فردي يا جمعي اقدام کنند از عهده بقيه ساقط مي‌شود.)

و کلام آخر اينکه از سيره عملي و نظري معصومين(ع) اين نکته را به وضوح مي‌توان استفاده کرد که رعايت نظافت و بهداشت ظاهري بايد انسان را به رعايت بهداشت و نظافت باطني و قلبي سوق دهد و همچنان که ظاهر را از آلودگي‌ها و عيوب پاک مي‌کنيم، دل را هم از آلودگي‌ها، معصيت‌ها و خبائث و رذائل اخلاقي پالايش نموده و قلب خود را با نور ذکر خدا، قرآئت قرآن و کلام اهل بيت(ع) صفا و جلا بخشيم.

ان‌شالله.

 

پي‌نوشت:

1 – کنزالعمال، ج9، ص277

2 – سوره مبارکه جن، آيه 18

3- سوره مبارکه بقره، آيه 125

4 – وسائل الشيعه، ج 5، ص 238

5 – بحارالانوار، ج 18، ص 107

6 – وسائل ‌الشيعه، ج 5 ، ص 28

 

 

مسعود صفي ياري

مديرکل تبليغات اسلامي کردستان

 

چهارشنبه 5 مرداد 1390 - 12:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری