شنبه 4 خرداد 1398 - 14:2
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اكرم اماني

 

زن در خانواده

 

 

 

زن در خانواده (از مجموعه ريحانه/3)

 

 سيد جعفر حق شناس

 انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم، 1390

از آنجا که خانواده کانون پيوند عاطفي زن و مرد و جايگاه تربيت فرزندان است، از طريق تعالي و رشد اعضاي خود، نقشي اساسي در ساختن جامعه ي مطلوب ايفا مي کند. زنان و مرداني که از پشتوانه ي ارزشمند خانواده برخوردارند به خوبي مسير رشد فردي و خدمات اجتماعي را پيموده و کمتر به آسيب هاي اجتماعي گرفتار مي شود. خانواده مهم ترين مکان پيدايش فرزندان و تربيت و رشد آنان است. در خانواده هاي سالم فرزندان سالم و شايسته پرورش يافته، بدين وسيله، زمينه ي سلامت و شايستگي اجتماع فراهم مي آيد. از سوي ديگر، خانواده هاي ناسالم، زمينه ساز انحراف ها و بزهکاري هاي اعضاي خانواده مي شوند. بنابراين خانواده از دو جهت، تاثيري عميق در تکامل جامعه دارد يکي از طريق تاثيري که زن و شوهر بر يکديگر دارند و ديگري از طريق تاثير خانواده بر فرزندان. در عصر حاضر به دليل تحولاتي که دنياي مدرن در روابط انسان ها پديد آورده است، نقش خانواده کمرنگ شده است. تمايل انسانها به تشکيل خانواده کاهش يافته و عوامل تضعيف و سردي خانواده و فروپاشي آن بيش از پيش فراهم آمده است...

اسلام، خانواده را بسيار ارزشمند و محبوب مي شمارد تا آنجا که در سخني از پيامبر اکرم (ص) آمده است:

«هيچ بنياني در اسلام بنا نهاده نشده است که نزد خداوند محبوب تر و عزيزتر از ازدواج باشد.»

"زن در خانواده" دومين اثر از سري مجموعه کتابهاي ريحانه به قلم سيد جعفر حق شناس مي باشد.  نويسنده بحث خود را با طرح اين سؤال آغاز کرده است که چرا بر نقش زن در خانواده اين همه تاکيد مي شود و نظر اسلام در اين باره چيست؟ و در پاسخ آن مي گويد: خانواده اساس و منشأ ساخت جامعه ي ايده آل است، تا خانواده ي مطلوب بنا نهاده نشود نمي توان جامعه ي مطلوب را رقم زد. خانواده با پيوند زن و مرد آغاز شده، با تولد فرزندان ادامه يافته و با رشد و تکامل اعضاي آن به اوج مي رسد. با تلاش زن و شوهر، مي توان خانواده را به کانون آرامش، نشاط، تربيت، آموزش، مشکل گشايي و ياري رساني تبديل نمود. زن به عنوان همسر و مادر نقطه ي مرکزي ايجاد مهر و محبت خانواده است و حضور او همه را مشتاق بازگشت به خانه مي سازد. تا زمانيکه خانه از حضور زني مهربان و دلسوز، خالي است پدر و فرزندان، انگيزه ي چنداني براي حضور در خانه ندارند. محبت هاي زن در خانه و تلاش هاي او در گرمي بخشيدن به خانواده، مرد را پرشور و با انگيزه مي سازد و او را در تلاش براي خانواده و اجتماع موفق تر مي سازد. پيامبر (ص) فرموده اند:«برادرم جبرئيل پيوسته مرا نسبت به زنان سفارش مي کرد تا آنجا که گمان کردم براي شوهر، جايز نيست کم ترين کلمه اي که دلالت بر رنجش او کند بر زبان آورد.» مؤلف در ادامه به طرح بيان مسائلي همچون: ازدواج و هدف از تشکيل خانواده، انتخاب همسر، خواستگاري، مهريه، نفقه زن و فرزندان، سرپرستي خانواده، خانه داري، طلاق و.... مي پردازد. نگارنده سپس درباره ي هدف ازدواج بعد از اينکه چند هدف را نام مي برد مي گويد برترين و مهم ترين هدف ازدواج تشکيل تکامل شخصيت انسان و يافتن کانوني براي آرامش و سکون و همراهي و همدلي با همسر و فرزندان است. قرآن کريم به اين حقيقت اشاره کرده و مي فرمايد: «او کسي است که از جنس شما، همسراني برايتان آفريد تا در کنار آنان و با آنان سکونت و آرامش يابيد.» انتخاب همسر يکي از مهم ترين انتخابها در زندگي است و آثار شگرفي در سعادت و خوشبختي هر انساني دارد. در سخنان پيامبر و پيشوايان ديني شيعه درباره ي انتخاب همسر مناسب و دقت کافي در اين مسأله توصيه هاي فراواني شده است. از جمله، امام صادق خطاب به شخصي که تصميم به ازدواج داشت فرمودند: «بيانديش که وجود خود را در کجا قرار مي دهي؟ و چه کسي را بر اسرارت آگاه مي سازي؟» شناخت ويژگي هاي ايماني، اخلاقي و عقلي همسر، نياز به دقت نظر، بررسي کامل و تجربه ي کافي دارد تا شرايط لازم در وجود همسر، احراز شود. اسلام با همه تاکيدي که بر استقلال دختر و پسر در انتخاب همسر دارد براي اطمينان بيشتر درباره ي ازدواج دختري تاکنون ازدواج نکرده است، علاوه بر رضايت و خواست دختر، رضايت و موافقت پدر را نيز در نظر گرفته است؛ البته به شرط آنکه پدر بدون دليل موجه و منطقي، مانع از ازدواج دختر با شوهر مناسب او نشود که در چنين صورتي اذن  و رضايت پدر لزومي ندارد. نگارنده در بحث مهريه به نقل از استاد مطهري مي گويد: «همان قدرت زنانه که توانسته است در طول تاريخ، شخصيت خود را حفظ کند و به دنبال مرد نرود و مرد را بعنوان خواستگار به آستان خود بکشاند، مردان را به رقابت و جنگ با يکديگر درباره ي خود وا دارد و آنها را تا سر حد کشته شدن ببرد، حيا و عفاف را شعار خود قرار دهد،... همان قدرت مي توانسته مرد را وادار کند که هنگام ازدواج، عطيه اي به نام مَهر تقديم او کند. مَهر ماده اي است از يک آيين نامه ي کلي که طرح آن در متن خلقت ريخته شده و با رست فطرت تهيه شده است.» مؤلف در ادامه به بحث نفقه روي آورده و مي گويد: از نظر اسلام تأمين  بودجه ي خانواده و از آن جمله نيازها و هزينه هاي شخصي بر عهده ي شوهر قرار داده شده است. از آنجا که در دستگاه آفرينش، مرد مظهر نياز و احتياج به زن و زن مظهر بي نيازي است، احکام اسلام درباره ي خانواده با اين وضع فطري و طبيعي زن و مرد هماهنگ است. اسلام نيز از آنجا که مرد را خواهان زن مي داند، بهره و هزينه ي اين خواستن را بر عهده ي مرد گذاشته است.

 مؤلف در پاسخ به اين سؤال که چرا رياست و سرپرستي خانواده در اسلام در اختيار مرد قرار دارد چنين پاسخ مي دهد: خانواده که مهمترين واحد ساخت اجتماع انساني و محبوب ترين ساختمان معنوي در انديشه ي اسلامي است بيش از هر اجتماع ديگر، نيازمند مديريتي صحيح و توان مند است. مسئوليت مديريت و سرپرستي، با آنکه نيازمند توانايي هاي خاصي در مدير مي باشد؛ اما به خودي خود ارزش الهي انسان را افزون نمي سازد. مديريت و سرپرستي، مسئوليت ها و دغدغه ها و زحمت هاي فراواني را بر دوش مدير مي نهد و بازخواست دنيوي و اخروي او را سنگين مي گرداند. از نظر اسلام، رياست و مديريت بايست همراه با محبت، مهرباني و دلسوزي باشد. مدير با انگيزه ي ايفاي تعهد الهي و کسب رضاي خداوند کمر به خدمت مي بندد و خود را وقف ديگران مي کند. مهم ترين ابعاد مديريتي خانواده، تأمين هزينه هاي مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت و درمان، دفاع از خانواده در برابر حوادث و تعرض ديگران و تنظيم روابط اجتماعي و خانوادگي اعضاي خانواده در راستاي رشد و تعالي معنوي و اخلاقي آنان مي باشد. اسلام براي انجام مأموريتهاي فوق از ميان زن و شوهر مرد را انتخاب نموده است؛ زيرا توانايي انجام اين مسئوليت در او وجود دارد. و در اين راستا مرد بايد چندين امور را مورد توجه قرار دهد:

1- رياست و سرپرستي خانواده باري سنگين است که کوتاهي و بي توجهي در انجام آن پي آمدهاي ناگوار دنيوي و اخروي را دربردارد.

2- مديريت در خانواده بايد همراه با دلسوزي، محبت و مدارا با اعضاي خانواده باشد.

3- محدوده سرپرستي خانواده شامل مديريت امور اساسي و کلان خانواده است و مرد نمي تواند در جزيي ترين مسائل همسر و فرزندان دخالت کند.

4- انجام امور خانواده همواره با همدلي و همراهي زن و شوهر و مشورت و تبادل نظر انجام مي گيرد.

5- در سخنان پيامبر و پيشوايان معصوم توصيه هاي فراواني درباره ي رعايت حريم ومنزلت مدير خانواده و اطاعت پذيري زن از شوهر آمده است. چنانکه پيامبر در اين باره فرموده اند: «هيچ زني نيست که از شوهرش پيروي کند و حق او را بجا آورد و خوبي هاي شوهرش را يادآور باشد و در حفظ پاکدامني خويش و حفظ اموال شوهرش خيانت نکند مگر آنکه در بهشت بين او و شهدا تنها يک درجه فاصله است.»

 

دوشنبه 20 تير 1390 - 12:33


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری