جمعه 27 مرداد 1396 - 9:41
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

امکاني رايگان

 


نوشتاري درباره ويکي ها و نقش آنها در بازاريابي براي کتاب

 

گزارشي که پيش روي شماست بر آن است تا ضمن معرفي ويکي ها، درباره رابطه آن با کتاب و نويسنده و اين که اين بزرگ ترين دانشنامه باز ( قابل ويرايش متعدد) دنيا چگونه مي تواند به عنوان فضايي براي معرفي و اطلاع رساني در خصوص کتاب به کمک ترويج کتاب و کتابخواني بيايد.لذا در ابتدا ويکي ها تعريف شده و رابطه آنها با کتاب آمده و در ادامه صفحه انتشارات سوره مهر و برخي نويسندگان و کتاب هايي که در ويکي پديا داراي صفحه هستند معرفي شده اند و در آخر هم بر لزوم توجه بيشتر به ويکي ها از سوي ناشران و نويسندگان تاکيد شده است.

تعريف ويکي ها

ويکي‌ها را مي توان وب‌سايت‌هايي دانست که محتواي آنها به‌ وسيله کاربران توليد و ويرايش مي‌شود. محتواي ويکي‌ها اغلب متن است، پس به‌عبارتي در ويکي‌ها کاربران با مشارکت هم متن‌هايي را توليد و ويرايش مي‌کنند. شناخته‌شده‌ترين سايت با قابليت ويکي ها در دنياي اينترنت ويکي‌پديا است. ويکي‌پديا يک دانشنامه‌ي آنلاين آزاد است که محتوايش از تلاش کاربرانش شکل مي‏گيرد. اما کاربرد ويکي‌ها فقط در توليد دانشنامه نيست، ويکي‌ها مي‌توانند در حوز‌ه‌ هاي متفاوتي از جمله مبادلات اداري، کاربردهاي شخصي، بازاريابي و تبليغات، توليد مشارکتي دانش تخصصي، آموزش در سطوح مختلف و غيره کاربرد داشته باشند.

ويکي پديا را در سال 2001 جيمي والس و لري سنگر ابداع و راه‌اندازي کردند. ويکي پديا خود را اينگونه تعريف مي کند: دانش‌نامه‌اي رايگان، بر پايه فناوري شبکه، چند زبانه و ساخته شده بر اساس همکاري داوطلبان.

ويکي ها و کتاب

اما مسئله اي که در اين نوشتار در پي آن هستيم اين است که ويکي ها چگونه مي توانند در زمينه ترويج کتاب و کتاب خواني کمک کنند. در زمينه کتاب توجه به اين مسئله ضروري است که  ويکي ها از دو منظر مي‌توانند به کتاب کمک برسانند. نخست آنکه با توجه به  ساختار خود  ويکي‌ها به عنوان يک دانشنامه آزاد و قابل ويرايش مي توان خود ويکي ها را نوعي کتاب دانست. کتابي جامع و قابل ويرايش هاي متعدد. کتابي که البته متفاوت از آن چيزي که در مخيله ما مي گنجد. چرا که تصور ما از کتاب اين است که نويسنده اي آن را تدوين  کرده ولي اينجا ما با تعداد زيادي نويسنده رو به رو هستيم که اين کتاب را مي نويسند.اينجا منظور از کتاب مجموعه اي از محتواست که نويسندگان مختلف آن را مي نويسند و کاملا با تصوير فعلي که از کتاب وجود دارد که داراي عنوان و متن و پاياني است متفاوت است.

دومين رابطه ويکي ها با کتاب را مي توان اينگونه مطرح کرد که در حال حاضر ويکي هايي هستند که در زمينه معرفي و اطلاع رساني در زمينه کتاب مي پردازند که مشهورترين آنها ويکي‌بوکس (ويکي –کتاب) است. ويکي‌بوکس، پروژه‌ خواهر ويکي‌پديا و يکي از محصولات اصلي بنياد ويکي‌مدياست. ويکي‌مديا بنيادي غيرانتفاعي است که بزرگ‌ترين ويکي‌هاي دنياي اينترنت را پشتيباني مي‌کند.از محصولات اين بنياد،اغلب کاربران اينترنت تنها ويکي‌پديا را مي‌شناسند. فعاليت اين بنياد نيز ابتدا با ايجاد ويکي‌پديا شروع شده و هنوز هم اين دانشنامه بزرگ‌ترين محصول اين بنياد محسوب مي‌شود. اما در کنار ويکي‌پديا که دانشنامه‌اي عمومي است، پروژه‌هاي ديگري نيز تعريف شده‌اند که هرکدام هدفي تخصصي را دنبال مي‌کنند. مهم‌ترين پروژه‏هاي خواهر ويکي‌پديا، شامل ويکي‌واژه، ويکي‌نبشته، ويکي‌گونه، ويکي‌گزارش، ويکي‌گفتاورد، ويکي‌انبار، ويکي‌دانشگاه و ويکي‌بوکس هستند. هرکدام از اين پروژه‌ها به زبان‌هاي مختلفي در اينترنت عرضه شده‌اند تا کاربراني از سراسر دنيا بتوانند در آنها فعاليت کنند. ويکي‌بوکس نيز به‌عنوان يکي از اين پروژه‌ها به زبان‏هاي مختلفي از جمله فارسي ارائه مي‌شود. کاربران فارسي زبان، اين وب‌سايت را «ويکي‏نَسْک» ناميده‌اند. آن‏طور که در ويکي‌پديا توضيح داده شده واژه نَسْک، هم‌ارز پارسي واژه کتاب است. فعاليت ويکي‌بوکس از سال ۲۰۰۳ آغاز شده است. اين ويکي در پايان سال ۲۰۱۰ در ۱۱۸ زبان فعاليت مي‌کند و حدود ۱۵۰ هزار نوشتار را در خود جاي داده است. بيشترين کتاب‌‌هاي توليد شده به زبان‌هاي انگليسي، آلماني و فرانسوي هستند. زبان‌هاي حاضر در ويکي‌بوکس به سه دسته زبان‌هاي داراي بيش از ۱۰۰۰ کتاب، زبان‌هاي داراي ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ کتاب و زبان‌هاي داراي زير ۱۰۰ کتاب تقسيم مي‌شوند. زبان فارسي در اين ويکي در ميان دسته دوم زبان‌ها قرار گرفته‌است. بخش فارسي ويکي‌بوکس از شهريور سال ۱۳۸۳ آغاز به‌کار کرده است.

ويکي پديا  و انتشارات سوره مهر

اگر وارد صفحه ويکي پديا که بزرگ ترين ويکي هاست شويم و سوره مهر را  جست و جو کنيم، صفحه سوره مهر ديده مي شود که در ابتدا معرفي کوتاهي از اين ناشر آمده که « انتشارات سوره مهر نام انتشارات حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي است که از سال ۱۳۶۰ آغاز به کار کرد. اين موسسه به واسطه فعاليت تاثيرگذار در عرصه نشر کشور، مورد توجه بوده‌است.»

سپس توضيحاتي درباره دسته بندي کتاب هاي اين ناشر و زمينه هاي فعاليت سوره مهر آمده است. در ادامه اهداف، مأموريتها ، سياستها ، واحدهاي سوره مهر،مسئولان سوره مهر و کارنامه افتخارات اين ناشر آمده است.

اشاره به شاخص ترين کتاب هاي سوره مهر همچون «دا» و «بابانظر»،آثار چاپ شده و در حال چاپ به انگليسي،عرب و ترکي اين ناشر، افتخارات متعدد آن و برخي جوايز کتاب ها نيز در معرفي انتشارات سوره مهر آمده است.

اما نکته در رابطه با انتشارات سوره مهر در ويکي پديا وجود دارد اين است که تنها به معرفي اين ناشر  و برخي فعاليت هاي آن اکتفا شده  و از اصلي ترين توليد شرکت که همانا معرفي کتاب هاست غفلت شده است.انتشارات سوره مهر بايستي براي کتاب هاي خود صفحات جداگانه ايجاد کند. چرا که با اين کار ضمن بالا بردن شانس جست و جو، محتواي بيشتري هم به اين ناشر تعلق خواهد گرفت.

ويکي پديا و نويسندگان

نوشتن درباره اين که کدام نويسندگان در ويکي پديا داراي صفحه هستند را از زنده ياد نادر ابراهيمي شروع مي کنيم که به نوعي کامل ترين صفحه را در ويکي پديا دارا هستند که در اين صفحه علاوه بر زندگي نامه مرحوم ابراهيمي آثار و تاليفات اين نويسنده  و ... معرفي شده است.

حبيب احمد زاده دومين نويسنده سوره مهر است که  در ويکي پديا صاحب صفحه  است. در صفحه احمد زاده بيوگرافي او،فعاليت هاي هنري و سينماي،ادبي و مقالات و ترجمه کتاب هاي اين نويسنده که به زبان هاي ديگر آمده است.احمدزاده فعال ترين نويسندگان در ويکي پديا ست.آخرين به روز رساني صفحه او 26 خرداد صورت گرفته است که اين خود نشان از توجه اين نويسنده به ويکي پديا دارد.

محمدرضا سرشار هم در ويکي پديا فعال است. در صفحه ويکي پدياي سرشار علاوه بر زندگي نامه و بيوگرافي، به فعاليت هاي ادبي،سوابق کاري و آثار او اشاره شده است. نکته قابل توجه در مورد صفحه ويکي پديا سرشار اين است که در اين صفحه  لينک وبگاه اين نويسنده هم آمده است.

محمدرضا بايرامي هم نويسنده بعدي است که در ويکي پديا فعال است.در صفحه او هم علاوه بر بيوگرافي نويسنده، دوران فعاليت او،آثار و جوايزي که اين نويسنده کسب کرده مطالبي آمده است.نکته جالب توجه در مورد صفحه بايرامي در مورد کتاب «مردگان باغ سبز» است که يادداشتي در مورد توقيف اين کتاب به صفحه بايرامي لينک داده شده است.

رضا اميرخاني هم در ويکي پديا صاحب صفحه است که در اين صفحه علاوه بر زندگي نامه، آثار و جوايز اين نويسنده درج شده است.نکته جالب توجه در صفحه اميرخاني لينک سايت سوره مهر به عنوان منبع است.همچنين وبگاه اميرخاني هم در اين صفحه لينک شده است.

احمد دهقان، داوود غفارزادگان، محسن کاظمي و فاضل نظري نويسندگان ديگري هستند که داراي صفحه در ويکي پديا هستند که علاوه بر بيوگرافي به آثار و کتاب هايشان و همچنين جوايزي که کسب کرده اند اشاره شده است. همچنين سيده زهرا حسيني هم در ويکي پديا داراي صفحه است.

نکته اي که يک نويسنده بايد به آن توجه کند ايجاد مدخل هاي جديد در مورد آثار خود است. چرا که با اين کار باعث افزايش محتوا در  ويکي پديا مي شود که خود اين قضيه ميزان جست و جوي آثار او را بالا مي برد. لذا به نظر مي رسد تنها حبيب احمد زاده و رضا امير خاني به اين نکته توجه داشته اند و براي کتاب هاي خود مدخل هاي جداگانه ايجاد کرده اند.

ويکي ها و کتاب

در اين قسمت کتاب هايي معرفي خواهند شد که داراي صفحه در ويکي پديا هستند.

اولين کتابي که مي توان در ويکي پديا جست و جو کرد، کتاب «دا»ست. کتاب «دا» در ويکي پديا اينگونه معرفي شده است:« دا نام کتاب روايت خاطرات سيده زهرا حسيني است که در مورد جنگ ايران و عراق و به اهتمام سيده اعظم حسيني نگاشته شده و توسط انتشارات سوره مهر به چاپ رسيده‌است. به اعتقاد بسياري از کارشناسان، اين کتاب مهمترين و تاثيرگذارترين کتاب در زمينه خاطره‌نگاري دفاع مقدس محسوب مي‌شود. اين کتاب اواخر شهريور ۱۳۸۷ براي نخستين بار منتشر شده و رونمايي از اين کتاب ششم آبان‌ماه ۸۷ انجام شد. اين کتاب در حال حاضر در حال ترجمه به سه زبان انگليسي، اردو و ترکي استانبولي است.»

«شطرنج با ماشين قيامت » حبيب احمدزاده هم داراي صفحه در ويکي پدياست. در معرفي اين کتاب آمده :«شطرنج با ماشين قيامت » رماني است از حبيب احمدزاده در مورد جنگ ايران و عراق.اين کتاب نوشته سال ۱۳۷۵ است که به سال ۱۳۸۴ توسط انتشارات سوره مهر به چاپ مي‌رسد.پال اسپراکمن نايب رئيس مرکز مطالعات دانشگاهي خاورميانه در دانشگاه راتجرز امريکا اين رمان را به انگليسي ترجمه کرده است. هم اکنون اين رمان در رشته زبان و ادبيات فارسي برخي از دانشگاههاي آمريکا تدريس مي‌شود.»

«من او» و «ارميا» نوشته رضا اميرخاني،«خاطرات عزت شاهي» محسن کاظمي، «بابانظر» هم  از جمله کتاب هايي هستند که در در ويکي پديا داراي صفحه هستند. نکته جالب درباره کتاب «بابانظر» يادداشت عزت الله انتظامي و پرويز پرستويي است که لينک اين دو يادداشت هم در صفحه اين کتاب آمده است.

 

حال که به ويکي ها و توانايي آن در زمينه معرفي و اطلاع رساني کتاب اشاره شد، بايد به اين نکته اشاره شود که متاسفانه در ايران نقش و جايگاه ويکي ها که بزرگ ترين و معروف ترينشان ويکي پدياست هنوز براي ناشران، نويسندگان و دست اندرکاران کتاب روشن نشده است.

براي مشخص شدن اهميت ويکي پديا کافي است تصور کنيد که فردي به شماي ناشر مراجعه کرده و به شما پيشنهاد مي کند که با گرفتن هزينه اي از سوي شما، مي تواند در دايره المعارف در حال توليد خود،صفحاتي را براي معرفي توليدات شما اختصاص دهد.مطمئنا از اين ايده استقبال خواهيد کرد و حاضريد هزينه هاي آن را هم متقبل شويد.اما در مقابل به ويکي ها که فضايي رايگان را  براي معرفي محصولاتتان در اختيار شما مي گذارد بي توجهي مي کنيد.

مسئله ديگر توجه به آمار جست و جوهاست. کافي است به اين مسئله توجه شود که هر گاه کاربري واژه اي را جست و جو مي کند ويکي پديا به طور قطع جزو اولين نتايج جست و جوست که همين مسئله بيانگر اهميت ويکي پدياست. بنابراين با قرار دادن مطالب درباره کتاب ها و نويسندگان و آثار او مي توان به صورت هوشمندانه اي از اين فضا استفاده برد. درست است که در ويکي ها امکان بازاريابي و تبليغ وجود ندارد ولي اگر استفاده هوشمندانه شود به راحتي مي توان در مورد کتاب هم بازاريابي صورت داد و هم بدون صرف هزينه هاي سنگين از ويکي ها در کنار سايت اطلاع رساني ناشر استفاده برد. لذا ويکي پديا مي تواند به عنوان ابزاري همراستا با سايت اطلاع رساني فلان ناشر به خدمت گرفته شود.

لذا با توجه به اين گفته ها به نظر مي رسد با توجه به تعداد کتاب هايي که توسط سوره مهر منتشر مي شود بايستي کار بيشتري در زمينه معرفي کتاب ها در ويکي پديا صورت گيرد. در مورد نويسندگان هم همين طور، از ميان اين تعداد نويسنده که با سوره مهر همکاري دارند تنها نويسندگان بالا در ويکي پديا داراي صفحه هستند که انتشارات سوره مهر بايد با ايجاد صفحه براي نويسندگان خود، آنها را تشويق کند که در زمينه معرفي خود و آثارشان فعاليت بيشتري داشته باشند.

اين ها و مسائل ديگر لزوم توجه به ويکي ها و برنامه ريزي براي استفاده و بهره مندي از اين فرصت رايگان را بيش از بيش طلب مي کند. هم ناشر و هم نويسنده و مولف بايد نسبت به ويکي ها توجه بيشتري داشته باشند و از آن به عنوان يک فرصت رايگان نهايت بهره و استفاده را ببرند.

 

دوشنبه 20 تير 1390 - 12:5


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری