جمعه 10 مرداد 1393 - 2:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

در باغ‌هاي ناممكن

 

در باغ‌هاي ناممكن / گزيده شعر سلمان هراتي ( صد سال شعر فارسي )

پژوهش و گزينش : ساعد باقري و سهيل محمودي

چاپ و شمارگان : اول / 89 ، 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

مقدمه ، نيمايي‌ها و سپيدها ، غزل‌ها ، رباعي‌ها و دوبيتي‌ها و شعرهايي براي نوجوانان بخش‌هاي مختلف كتاب حاضر را تشكيل مي‌دهد . سلمان هراتي فرزند سوم خانواده خود در يكي از روزهاي اول فروردين 1338 شمسي ، در روستاي مزردشت از توابع تنكابن مازندران به دنيا آمد . تحصيلات ابتدايي را در همان روستا گذرانيد . براي دوره متوسطه به بخش مجاور روستا در خرم آباد تنكابن رفت . شبانه در رشته ادبي درس مي‌خواند و روزها در يك مغازه خرازي كار مي‌‌كرد . سال ششم متوسطه به تهران مي‌آيد و در بيمارستاني مشغول به كار شده و به طور متفرقه در امتحان نهايي شركت كرده و موفق به اخذ ديپلم مي‌شود . در بدو انقلاب سلمان هراتي به زادگاهش باز مي‌گردد و روانه خدمت سربازي مي‌شود . شعر و و نقاشي و داستان‌نويسي و عكاسي و موسيقي ،‌ دلمشغولي‌ها و دغدغه‌هايش بودند . سلمان بعد از اتمام تحصيل و اشتغال به كار در گيلان ، سعي مي‌كند هر هفته چندبار به تهران بيايد و در جمع دوستان شاعرش حاضر باشد . سلمان هراتي عصر يك روز پاييزي در آبان ماه سال 1365در جاده تنكابن لنگرود در تصادف اتومبيل به ديار باقي مي‌شتابد .

نويسندگان كتاب حاضر در ادامه مطالب مقدمه به اين موضوع اشاره مي‌كنند كه بخشي از شعرهاي سلمان هراتي نقد شهر و زندگي شهري است و بخشي ديگر غوطه‌وري خيال شاعر در عناصر و اشياي خاص در مناطق بكر طبيعي است  طبيعت جنوب در شعر آتشي ، طبيعت كويري در شعر سپهري و طبيعت كناره‌هاي خزري در شعر نيما و بيژن نجدي و سلمان ، بي هيچ تكلف و تصنعي بعنوان نشانه و نماد به كار آمده‌اند . سهيل محمودي و ساعد باقري بر روي اين مطلب تاكيد مي‌كنند كه زاويه ديد متفاوت در مواجهه با فقر و شهر و روستا و انقلاب و دفاع مقدس ويژگي شعر سلمان است . نويسندگان تجربه جدي سلمان را در چهارسال واپسين عمرش مي‌دانند و اينكه اگر اين چهار سال تجربه شاعري ، دو يا سه برابر مي‌شد ،‌ قطعا ً مخاطبان با سلمان هراتي ديگري در رسيدن به جوهره شعر و كشف عوالم تازه‌تر روبرو بودند .

نويسندگان كتاب اين موضوع را واكاوي مي‌‌كنند كه شعر سلمان هراتي به جهت شرايط سالهاي نخستين دهه 1360 ، سعي دارد كه از لسان اهل شريعت و بيان اهل طريقت بهره ببرد و اين يعني همان بازگشت به سرچشمه در نسلي كه با حوادث سالهاي نخستين انقلاب رشد كرده و در سالهاي دفاع مقدس تجربه‌ها آموخته است . باقري و محمودي بر روي اين مساله تاكيد ميكنند كه سلمان هراتي ، شاعري قيامت باور است كه پس از دنياي انسان به آخرتي مي‌انديشد كه به تعبير قرآن « يوم‌الفصل » و « يوم‌الحساب » است . مجموعه « از آسمان سبز » و ديگري «‌ از اين ستاره تا آن ستاره» كه دومي مخصوص نوجوانان است را مي‌توان از مجموعه‌هايي در نظر گرفت كه سلمان در دو شعر با موضوع و مضموني مشترك درباره قيامت سخن رانده است . نويسندگان كتاب  « در باغ‌هاي ناممكن » در ادامه اين موضوع را واكاوي مي‌كنند كه سلمان فراوان مطالعه مي‌كرد و فراوان تاثير مي‌پذيرفت  ،‌ تاثير پذيرفتني كه گام‌هاي او را در جهت نيل به استقلال زباني  و انفراد بينش استحكام مي‌بخشيد و نوعي اعتماد به نفس آميخته به تواضع ذاتي ، سلوك شعري سلمان را از ديگران متمايز مي‌كرد .

« نوگرايي مدام ذهن و زبان » را باقري و محمودي بعنوان تعصب سلمان هراتي مطرح مي‌كنند و اينكه سعي در تحول و نوسازي زبان ، استخدام شجاعانه كلمات ، ساختن تركيب‌ها و نيز سعي در جور ديگر ديدن و حرف تازه داشتن حتي از مضامين كهنه و متداول از تلاش‌هاي سلمان هراتي در اين باب بوده است . نويسندگان كتاب حاضر در پايان مقدمه خود انتخاب يك موضوع ساده و گرفتن دست مخاطب و همراه كردن او با خود و در نهايت آوردن مضموني ضربه‌دار را در تمام شعرهاي سلمان هراتي در مجموعه « آموزگار شاعر » هويدا مي‌بينند  و آنرا ثابت‌ترين و منحصر به فردترين ويژگي مهارت‌هاي شاعرانه هراتي در كارنامه نوجوانانه او مي‌دانند .

در شعر « جريمه» از اشعار نيمايي و سپيد سلمان هراتي مي‌خوانيم :

من مثل عصر روزهاي دبستان

پر از كسالت و ترديدم

و دفترم

از مشق‌هاي خط خورده

سياه است .

هراس من اينست

فردا كه زنگ حساب آمد ،

با اين كمينه چنين خواهند گفت :

بايد هزار بار

در شعله‌ هاي آتش دوزخ فرو روي

اينت جريمه برو !

در باغ‌هاي ناممكن / گزيده شعر سلمان هراتي در چاپ اول خود با تيراژ 3000 نسخه و با قيمت 22000 ريال توسط شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

 

 

 

چهارشنبه 15 تير 1390 - 9:43


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری