سه‌شنبه 25 تير 1398 - 15:28
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

صفاي چشمه مهتاب

 

صفاي چشمه مهتاب / گزيده شعر رهي معيري ( صد سال شعر فارسي )

پژوهش و گزينش : ساعد باقري و سهيل محمودي

چاپ و شمارگان : اول / 89 ، 3000 نسخه

ناشر : شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير

 

مقدمه ، غزل‌ها ، مثنوي‌ها ، قطعه‌ها ، قصيده‌ها ، اشعار طنزآميز ، رباعي‌ها ، تك‌بيت‌هاي برگزيده ، ترانه‌ها و تصنيف و همچنين واژه‌نامه ، ‌بخش‌هاي مخلتف كتاب صفاي چشمه مهتاب را تشكيل مي‌دهد . محمد حسن ( بيوك ) متخلص به رهي ( 1347- 1288 ) در دهم ارديبهشت 1288 شمسي در تهران بدنيا مي‌آيد . پدرش محمدحسن خان معيري ( مويد خلوت ) نوه دوستعلي خان نظام‌الدوله ( معير الممالك )  و از عموزادگان فروغي بسطامي ،غزل‌سراي نامدار بود . رهي معيري پس از تحصيلات ابتدايي ، دوره متوسطه را در دارالفنون گذراند . سپس در شهرداري تهران به كار مشغول شد و بعدا ً به مشاغل ديگر پرداخت و در نهايت در سال 1322 به رياست كل انتشارات و تبليغات وزارت پيشه و هنر آن روز رسيد . 

استاد اميري فيروزكوهي از شرح آشنايي‌اش در بيست سالگي با رهي معيري مي‌نويسد : « رهي در انواع شعر از غزل و مثنوي و قطعه ، استاد و در نقد شعر و شناخت انواع سبك‌ها و تميز آنها از يكديگر نقادي بي‌مانند بود . در لطافت طبع دقت نظر چنان بود كه اغلب دچار وسواس مي‌شد ،‌ و چون هيچ مطالعه‌اي جز در متون شعري از قديم و جديد نداشت چندان احاطه و تبحر يافته بود كه در تشخيص تمامي انواع سخن و دقايق هريك از اختصاصات آنها كسي به پاي او نمي‌رسد . »

رهي معيري پس از يك دوره بيماري سخت و سفر براي معالجه به انگلستان ، سرانجام در شامگاه 23 آبان‌ماه سال 1347 شمسي در 59 سالگي چشم از جهان فرو بست و در تجريش در آرامگاه ظهيرالدوله به خاك سپرده شد . سايه عمر ، آزاده و طنزهاي رهي معيري از جمله آثار اوست . نويسندگان كتاب حاضر رهي معيري را يكي از ميراث‌داران سنت غزل فارسي مي‌دانند كه با وجود اينكه اهل نوگرايي در اين قالب نيست ،‌ اما روش او در محدوه آن سنت ، از تازگي و طراوت و ابداعي بطني و خلاقانه برخوردار است و ناديده گرفتن او نوعي كم محلي به يكي از سالم‌ترين و رساترين و پرمخاطب‌ترين شكل‌هاي غزل سنتي معاصر است . باقري و محمودي شعر رهي معيري را بعنوان  خو‌ش‌تراش‌ترين نمونه غزل سنتي معاصران مي‌دانند كه دقت و توجه رهي به لفظ و حساسيت و انتخاب كلمات برگزيده و كنار هم چيدن آنها با هارموني و آهنگي‌ گوش نواز مثال‌زدني است .

نويسندگان كتاب حاضر، « سايه عمر » را اثري مي‌دانند كه در زمان زندگي رهي معيري از او انتشار يافته است و يكي از منقح‌ترين و گزيده‌ترين مجموعه‌هاي شعر در روزگار كنوني دراساليب پيشينيان و در عوالم سنتي است . اين اثر داراي صد و چند غزل و نه مثنوي و تعدادي قطعه و رباعي و ... است . در ادامه مطالب مقدمه كتاب صفاي چشمه مهتاب تصنيف « شد خزان گلشن آشنايي » بعنوان معروف‌ترين تصنيف رهي معرفي مي‌شود كه بيش از هفت دهه از عمر اين اثر مي‌گذرد اما همچنان شنوندگان خود را دارد . رهي معيري با آهنگسازان بزرگ زمانه خود همچون زنده‌‌يادان حسن ياحقي و روح‌اله خالقي و مهدي خالدي و حبيب‌الله بديعي و مرتضي محجوبي و علي تجويدي همكاري داشته است تا آنجا كه آهنگ‌هاي جاودانه اين استادان را بدون كلام رهي معيري نمي‌توان تصور كرد . آهنگسار محبوب رهي شادروان استاد مرتضي محجوبي است . رهي بعدها با ساز و ملودي‌هاي مرتضي محجوبي و صداي درخشان استاد شادروان غلامحسين بنان آثاري خلق مي‌كند كه در تاريخ موسيقي و تصنيف تكرار ناشدني است « كاروان » يكي از كارهاي حاصل اين همكاري است .

شد خزان گلشن آشنايي

بازم آتش به جان زد جدايي

در غزل «‌ زندان خاك » از رهي معيري مي‌خوانيم كه :

با دل روشن در اين ظلمت‌سرا افتاده‌ام

نور مهتابم كه در اين ويرانه افتاده‌ام

سايه پرورد بهشتم ، از چه گشتم صيد خاك ؟

تيره بختي بين ، كجا بودم كجا افتاده‌ام

جاي در بستان سراي عشق مي‌بايد مرا

عندليبم ، از چه در ماتم سرا افتاده‌ام؟

تا كجا راحت پذيرم يا كجا يابم قرار

برگ خشكم ، در كف باد صبا افتاده‌ام

بر من اي صاحبدلان رحمي ! كه از غم‌هاي عشق

تا جدا افتاده‌ام ، از دل جدا افتاده‌ام

لب فرو بستم رهي ! بي روي « گلچين » و « امير »

در فراق همنوايان ، از نوا افتاده‌ام

صفاي چشمه مهتاب / گزيده شعر رهي معيري در چاپ اول خود با تيراژ3000 نسخه و با قيمت 22000 ريال توسط شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي وابسته به موسسه انتشارات اميركبير انتشار يافته است .

 

 

 

 

سه‌شنبه 14 تير 1390 - 10:13


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری