دوشنبه 31 تير 1398 - 21:25
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

راه و روان (3) اختلالات

 

راه و روان (3)  اختلالات                 

رضا وظيفه مند                 

انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم

چاپ اول   1390

مجموعه راه و روان در اين شماره سعي دارد تا پرسش هاي واقعي دانش آموزان را پيرامون اختلالات ر واني و بدني دوران نوجواني پاسخ دهد.

با شکل گيري مرحله نوجواني، دگرگوني هاي فراوان در ابعاد رواني و بدني نوجوان رخ مي دهد. علاوه بر اين تغييرات فيزيکي و فيزيولوژي که به سادگي براي همه قابل مشاهده است، تحولات شناختي و رواني زيادي براي اين گروه سني ايجاد مي شود، بينش هاي او عميق تر شده، گرايش هاي او سمت و سوي ديگري پيدا کرده، رفتارها و واکنش هاي او نيز به گونه اي ديگر مي گردد.

مجموعه حاضر در شانزده فصل تنظيم شده است که فصل اول آن در خصوص ترس و اضطراب است و مسائل مطرح شده در اين فصل عبارتند از علت ترس و اضطراب، علت ترس از تاريکي و چرايي ترس از مرگ: اضطراب هشداري است که خبر از خطري قريب الوقوع داده و شخص را براي مقابله آماده مي سازد. ترس نيز هشداري است که فرد را گوش به زنگ مي کند اما وجه تمايز آن از اضطراب اين است که در پاسخ به خطري معلوم، بيروني و معين ايجاد مي شود حال آنکهاضطراب در پاسخ به تهديدي پيدا مي شود که نامعلوم، دروني، مبهم و از نظر منشأ، همراه تعارض است.

نگارنده در باب ترس از تاريکي، اين ترس را غير معقول يا هراس مي نامد و ريشه آن را در بد آموزي و اکتسابي مي داند و براي مقابله با آن به دو مطلب اشاره مي کند که يکي از راههاي نترسيدن را روبرو شدن با علت ترس دانسته و توصيه مي کند تا حضور در تاريکي را تمرين کنيد.فصل دوم به استرس مي پردازد و از اين رهگذر به اين پرسش که چرا تنها برخي از انسانها استرس دارند و بعضي ديگر در زندگي خود هيچ استرسي ندارند و چگونه مي توان بر استرس غلبه کرد پاسخ مي دهد.

در اين فصل نويسنده ضمن تعريف و تفسير واژه استرس به راهکارهاي مقابله با آن پرداخته است: با تأمل در تعريف استرس (واکنش جسماني، رواني و عاطفي در برابر يک محرک بيروني که مي تواند موجب سازگاري فرد با تغييرات شود) در خواهيد يافت که بدن همه انسانها تقريباً هميشه در حالتي از استرس خواه خوشايند يا ناخوشايند، خواه خفيف يا شديد، قرار دارد و اين مسئله که مردم از واژه استرس در مورد استرس هاي زيان بخش يا ناخوشايند استفاده مي کنند به دليل آن است که روان شناسي تندرستي عمدتاً به اثرهاي منفي استرس مربوط مي شود و اثرات آن بر فرد را مورد مطالعه و بررسي قرار مي دهد...

فصل بعدي به مسائلي درباره ي تيک پرداخته و نيز در راستاي راهکارهاي درمان آن به نکاتي اشاره کرده است.در اين رابطه آمده است: تيک ها انواع گوناگوني دارند. گاه تيک در اثر بازتاب دوره اي پر تنش از زندگي ايجاد مي شود. تيکي که در اثر يک فشار عصبي ايجاد شده باشد در طول چند هفته ناپديد مي شود. در برخي موارد نيز ممکن است تيک بيش از چند هفته باقي بماند که در صورت ماندگاري بايد به صورت مستقيم از طريق مجموعه اي از مداخلات از پيش طراحي شده که در ادامه به برخي از آنها اشاره شده است مورد بررسي قرار مي گيرد. وجود اين عارضه در مواقعي ممکن است چند هفته تا چند ماه به طول انجامد و در مواردي هم به چند سال برسد...

وسواس موضوع فصل بعدي است كتاب حاضر است كه در ادامه پرسش هايي در اين زمينه مطرح شده و به راهکارهاي عملي در مقابله با آن اشاره گرديده است.در اين خصوص مي خوانيم: از آنجا که شدت و ضعف بيماري در افراد مختلف متفاوت است نمي توان دستورالعمل جزئي و خاصي براي درمان ارائه کرد زيرا براي مقابله با آن به اطلاعات دقيق تري نياز است که در اکثر موارد مراجعه حضوري به روانپزشک يا روان شناس باليني را ضروري مي سازد...

در فصل بعدي پرسش هايي در زمينه اعتماد به نفس مطرح شده و در اين رابطه ضمن ارائه معني و مفهوم اعتماد به نفس، به روش هاي دستيابي به آن اشاره گرديده است. نگارنده اعتماد به نفس را داراي دو رکن مي داند: شناخت استعدادها و توانايي هاي خود و باور کردن اين توانايي ها. و در ادامه به راهکارهايي براي به دست آوردن آن اشاره مي کند. يکي از اين راهکارها، داشتن تفکر مثبت است. وي مي نويسد: هر چه خوش بين تر باشيد اعتماد به نفس بيشتري خواهيد داشت. لذا براي ايجاد اعتماد به نفس بيشتر، مدام با خودتان تکرار کنيد سالمم و حال خوشي دارم.

در فصل بعد به پرسش هاي مربوط به افسردگي پرداخته شده است و در خصوص علائم آن و راهکارهاي عملي و رفتاري جلوگيري از آن بحث و بررسي شده است:

افسردگي نوعي بيماري روحي و رواني است که موجب اختلال در سيستم عصبي و عملکرد آن شده، خلق و خوي وي را آشفته نموده و باعث بدبيني، بي انگيزگي و نا اميدي نسبت به زندگي آينده مي شود. اراده فرد غمگين در کنترل او مي باشد و هرگز به کسي آسيب نمي رساند اما شخص بيمار در بعضي مواقع که ميزان افسردگي او شديد مي باشد اختيار هرگونه عملي را از دست داده و تحت فرمان انديشه و تصورات ناخواسته و نهيب هاي غير ارادي دروني، دست به اقدامي غير عاقلانه مي زند.

پرسش و پاسخ هاي مربوط به گوشه گيري و کم رويي موضوع فصل بعدي است که نشانه هاي فرد کم رو و برخي از آثار نامطلوب کم رويي و درمان آن مورد بررسي قرار گرفته است.

نويسنده بر اين باور است که کم رويي، از صفات پايدار شخصيت نيست و به صورت ژنتيک و ارثي به فرد منتقل نمي شود بلکه رفتاري آموخته شده و اکتسابي است که الگوگيري از بزرگترها به ويژه والدين، انتقاد زياد از فرد، محروميت از محبت والدين و...در ايجاد آن مؤثرند.

تنهايي و پرسش هايي که در اين زمينه مطرح شده است موضوع فصل بعدي مجموعه حاضر، سؤالاتي نظير: براي گريز از تنهايي چه بايد کرد؟ و راهکارهاي مقابله با آن چيست؟.

يکي از راهکارهاي ارائه شده جهت گريز از تنهايي، پيدا کردن راه حل عنوان شده است به اين ترتيب‌که: اغلب پريشاني ها و ترس هاي ناشي از تنهايي را مي توان با شناسايي علل مشکلات و سپس تلاش براي اصلاح و بهبود شرايطي که سبب ايجاد احساس تنهايي شده، کم کرد به عنوان مثال يکي از اين راه ها اين است که سعي کنيد تا آنجا که مي توانيد در يک جاي خلوت و به مدت زياد تنها نمانده و با يک برنامه ريزي حساب شده اوقات شبانه روز و فراغت خود را با فعاليت هاي مختلف علمي، هنري، ورزشي و ... پر نماييد.

فصل بعدي مجموعه حاضر به يأس و نا اميدي اختصاص دارد و نويسنده ضمن پاسخ به پرسش هاي مطرح شده از سوي دانش آموزان به نااميدي، دلايل آن، و راهکارهاي درمان آن پرداخته است: يکي از مهمترين مشکل هايي که از زبان برخي افراد نسبت به خود شنيده مي شود و يا در رفتارشان مشاهده مي شود يأس و نااميدي نسبت به زندگي و آينده ي خود است که حضرت علي (ع) از آن به عنوان بزگترين بلا و عامل خودکشي ياد مي کنند.

مسائل مربوط به سستي و تنبلي در فصل بعدي بررسي شده است، راه کارهاي رهايي از آن و نيز درمان تنبلي از پرسش ها و پاسخ هاي اين بخش از کتاب مي باشد.

از راهکارهاي درمان تنبلي به قدر شناسي از فرصت هاي به دست آمده، تلاش در ايجاد انگيزه، تعيين وقت معين براي هر کار، استفاده از فن جزء جزء کردن، اولويت بندي کارها و... اشاره شده است: افراد بايد براي هر کاري قبل از انجام آن وقت معيني در نظر بگيرند تا در وقت و فاصله زماني کار انجام شود، اگر وقت هر کاري از قبل مشخص نشود ممکن است انسان در انجام آن امروز و فردا کند.در فصل بعد کتاب حاضر به مسائل مربوط به خودکشي پرداخته شده است، اين که چرا بعضي نوجوانانبه خاطر کوچکترين ناراحتي دست به خودکشي مي زنند و چگونه مي توان به فردي که قصد خود کشي دارد کمک کرد، از پرسش هاي مطرح شده در اين زمينه است: اصولاً خودکشي يک رفتار بدون هدف و منظور نيست در مواردي فرد گرفتار مشکل يا مشکلاتي مي شود که نمي داند چه کند. زيرا نه توانايي رويايارويي با آن مشکل و يا موقعيت غير قابل تحمل را دارد و نه راهي براي آرامش خود مي يابد، براي همين متأثر از بي اعتقادي به وجود خدا و روز قيامت به دنبال کسب آرامش، راهي را بر مي گزيند که ديگر در دنيا نباشد...

همچنين در فصل بعد، عصبانيت و پرخاشگري موضوع محوري است که نويسنده ضمن پاسخ به سؤالات؛ راه کارهايي را براي کنترل عصبانيت ارائه کرده است. يکي از راه هاي کنترل عصبانيت حفظ آرامش عنوان شده است. در اين روش فرد از درون خود را آرام مي کند، اين به معني فقط کنترل رفتار خارجي نيست بلکه کنترل واکنش هاي دروني، انجام کارهايي براي کم شدن ضربان قلب و فرو نشاندن احساس ها را نيز شامل مي شود قبل از هرگونه اقدام اصلاحي، ضروري است که علت عصبانيت شما شناخته شود، زيرا ممکن است عصبانيت معلول عوامل مختلفي نظير کم ظرفيتي و کم حوصلگي و... و الگو برداري از رفتارهاي خشونت آميز اطرافيان و... باشد.

عنوان فصل بعدي، حساسيت و زود رنجي است و مسائل پيرامون آن. نويسنده ضمن پاسخگويي به پرسش هاي مطرح شده در اين مورد علت زود رنجي و راهکارهايي براي کم شدن آن ارائه مي دهد. يکي از اين راهکارها اين موضوع عنوان شده است که: علت زودرنجي خويش را شناسايي کرده در جهت حل آن بکوشيد. به زعم نويسنده امکان ندارد که زودرنجي شما بدون جهت وبي دليل باشد، حتماً دليل و علتي دارد، هرچند شما آن را نشناسيد بنابراين سعي کنيد علت آن را بشناسيد. هر موقعيتي که براي شما نا راحت کننده است از آن دوري نمودهو يا از قبل تمرين کنيد که اگر در چنين موقعيتي قرار گرفتيد چگونه بايد برخورد کنيد به جاي زود رنجي صبر و تحمل خويش را بالا برده و روحيه مقاومت، سرسختي و عزت نفس را در خويش تقويت کنيد.

از مباحث ديگري که در فصل بعد مورد بحث و بررسي قرار گرفته خواب است، پرخوابي و بي خوابي مسائل مورد نظر در اين فصل مي باشد:

همه ما انسانها نه تنها براي استراحت، سلامت فکري و جسمي به خواب احتياج داريم بلکه ترميم انرژي هاي از دست رفته و ترميم بافت هاي بدن، به ويژه بافت عصبي، نيز در خلال خواب صورت مي گيرد...

اعتياد و مقابله با آن و راههاي پيشگيري آن از مسائل مورد بررسي در فصل بعدي اثر حاضر است: در اين راستا آمده است، پيش گيري بهترين شيوه مقابله با اعتياد است تا به جاي ايجاد محدوديت در مقابله با اعتياد، مصونيت لازم براي افراد جامعه ايجاد مي شود.

مسئله بعدي که به طور مستقيم يا غير مستقيم با اعتياد رابطه دارد روان گردان ها هستند اين روان گردان ها که نام ديگرشان مواد توهم زاست دسته اي از مواد ساختگي يا طبيعي هستند که با تأثير بر مغز و سلسله اعصاب انسان و تغيير دادن شناخت و ادراک فرد، وي را از حالت طبيعي خارج مي کنند. معروفترين و پر مصرف ترين داروي توهم زا « ال.اس.دي» است که به شکل هاي مختلف مانند قرص نقره اي و خاکستري رنگ، پودر سفيد رنگ و نيز کپسول و مايع صاف، روشن و بدون رنگ و بو يافت مي شود. در اين جلد از مجموعه كتاب هاي راه و روان مخاطبان نوجوان و جوان با موضوعات و مطالبي ملموس، جدي و علمي در خصوص مباحث كتاب روبرو خواهند شد.

 

 

سه‌شنبه 31 خرداد 1390 - 10:23


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری