دوشنبه 31 تير 1398 - 20:25
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

روزشمار تاريخ ايران

 

روزشمار تاريخ ايران ؛ از سقوط ساسانيان تا ظهور سامانيان

مولف : جواد هروي

چاپ و شمارگان : اول ، 1000 نسخه

ناشر : موسسه انتشارات اميركبير

 

دكتر جواد هروي در پيشگفتار كتاب بر روي اين مطلب تاكيد مي‌كند كه پس از سالها مطالعه و تدريس وقايع تاريخ ايران به اين دريافت رسيده است كه مي‌توان به تدوين و نگارش كتابي مختصر و مرجع مبادرت نمود كه به رغم حجم اندك ،‌ عموم خوانندگاني را كه فرصت چنداني براي مطالعه كتاب‌هاي مستند و مفصل تاريخي ندارند ، از داشتن كتاب‌هاي بسيار بي‌نياز كرده و از مراجعات عديده به كتابخانه و منابع و ماخذ فراوان بازدارد . از نظر هروي اگر اين اقدام ارزشمند صورت پذيرد ،‌خوانندگان از بسياري زياده‌گويي‌ها و تفصيلات منابع تاريخي نيز رهايي مي‌يابند .

هروي يادآور مي‌شود كه اين گونه كتاب‌ها در اصطلاح اهل تحقيق تحت عنوان كرونولوژي و به عنوان مرجعي با كاربرد وسيع براي همگان شناخته مي‌شوند . ويژگي بارز يك كرونولوژي يا روزشمار مستند تاريخي ، وفور خوانندگان اين گونه كتاب‌هاست كه با فرصت اندك ، امكان اطلاع‌رساني‌ گسترده‌اي را در پي‌‌جويي سوالات و كنجكاوي‌ها خويش‌مي‌يابند . بنابراين خوانندگان اين گونه آثار در كشورهاي پيشرفته علمي خيل وسيعي را تشكيل مي‌دهند و عموماً از ميان مطالعه كنندگان غيرتاريخي‌اند كه پس از ورود به هر كتابخانه‌اي ، مستقيما ً سراغ اين دسته از كتاب‌ها  را مي‌گيرند و در صورتي كه نيابند ، با ملامت و ناخرسندي ، ساعات بسياري را صرف پاسخگويي به سوالات خويش مي‌نمايند .

از ديدگاه جواد هروي در مقدمه كتاب خود روزشمار ، گاهشمار و يا كرونولوژي را مي‌توان طبقه‌بندي حوادث تاريخي براساس زمان بروز وقايع به صورت مختصر دانست كه از پيشينه طولاني در سنت تاريخ‌نگاري برخوردار است . سالشمار و گاهشمارهاي رسمي در ميان ملل متمدن جهان باستان و تمدن‌هاي بزرگي مثل ايران و اسلام ، نمونه‌هاي اين گونه آثار قلمداد مي‌شوند . از نظر مولف ، امروز مراد از كرونولوژي آندسته از آثاري است كه به صورت مختصر براساس ترتيب بروز وقايع در تاريخ نگاشته مي‌شوند . جواد هروي تاكيد مي‌كند كه در اين كتاب سعي شده است تا تنها به رخدادهاي ولايت ايران در يك مرزبندي فرضي ، آنهم به شكلي كاملا ً مستند پرداخته شود ؛ از سويي ديگر ، در عباراتي كوتاه و با پرهيز از جمله‌آرايي و اطناب كلام و زياده‌گويي تلاش شده است تا متني روان و مختصر به خواننده ارائه شود .

 كتاب با حوادث ايران در سال 31 ه . ق / 651 – 652 م و با اين شعر از شاهنامه فردوسي آغاز مي‌شود :

بترس از خداي جهان آفرين             كه تخت آفريد و كلاه و نگين

چو بشنيد ماهوي بي‌آب و شرم         بر آن آسيابان سرش گشت گرم

چنين گفت با آسيابان كه خيز          سواران ببر خون دشمن بريز

مكن تا تواني تو كردار بد                 كه از دانش بد نبايد سزد

سپاس خداوند دانا كنم                  روان و خرد را توانا كنم

در اين تاريخ يزدگرد سوم ساساني پادشاه ايران چون به خراسان گريخت ، به مرو آمد و از ماهويه حاكمش در مرو مطالبه مال كرد . ماهويه به دليل فشار يزدگرد ، از خاقان كمك خواست و سپاه يزگرد را متواري كرد و يزدگرد به تنهايي به آسياباني پناه برد . آسيابان او را به قتل رسانيد و جامه‌هايش را بيرون آورد و جسدش را به رودخانه انداخت . صبحگاهان مردم به خاقان و ماهويه يورش بردند و به جستجوي شاه برآمدند و او را در رودخانه كشته يافتند . حكومت پارسيان باستان بدين ترتيب منقرض گشت و اين حادثه مبداء تاريخ براي ايرانيان نيز شد . نوروز در اين سال به روز دوشنبه 19 رمضان واقع شد .

آخرين واقعه‌اي كه نويسنده در كتاب خود به آن اشاره مي‌كند در سال 204 ه .ق / 819 – 820 ميلادي روي مي‌دهد ؛ در اين سال مامون عباسي پس از مراجعت از خراسان به بغداد در ربيع‌الاول وارد شد و فرمان داد تا همگان لباس سبز از تن خارج كرده و سياه بپوشند . مامون در بازگشت از خراسان از خراج دوازده هزار هزار درهم ري ، دو هزار هزار آن را كسر كرد . _ غسان بن عباد ولايتداري خراسان را از جانب حسن به سهل بر عهده داشت .- يحيي بن معاذ به نبردي بي نتيجه با بابك پرداخت ولي حاصلي نداشت .  قحطي ناشي از سال گذشته موجب شيوع وبا در بلاد شرقي و خراسان گرديد . غسان بن عباد ، اعين بن هرثمه را به ولايتداري سيستان فرستاد در ربيع‌الاول . او در شوال به سيستان رسيد و به مردم نيكويي بسيار كرد . اوضاع مشوش و آشفته و در عين حال حساس خراسان نشان داد كه استقلال اين ناحيه تنها به دست خاندان‌هايي ريشه‌دار چون ساسانيان ميسر است . دراين سال غسان بن عباد ولايتدار خراسان ، نوح بن اسد را بر سمرقند امارت داد ، احم بن اسد را بر فرغانه امير كرد ، يحيي بن اسد را به حكومت چاچ و اشروسنه گمارد و هرات را در سيطره الياس بن اسد درآورد . ( امارت يابي نخستين اميران ايراني پس از ورود به اسلامي و ظهور حاكميت و سلسله سامانيان ) – كار بابك خرمي با ياران جاويدان بن شهرك در آذربايجان و اران بالا گرفت .

روزشمار تاريخ ايران / از سقوط ساسانيان تا ظهور سامانيان تاليف جواد هروي در چاپ اول در سال 89 با تيراژ 1000 نسخه و قيمت 21000 ريال توسط موسسه انتشارات اميركبير منتشر شده است .

 

 

 

سه‌شنبه 24 خرداد 1390 - 8:53


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری