سه‌شنبه 31 ارديبهشت 1398 - 0:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

روانشناسي خود

 

روانشناسي خود / روش درمانگري « مرور خويشتن »

مولف : رضا پورحسين

چاپ و شمارگان : سوم /   2000 نسخه

ناشر : موسسه انتشارات اميركبير

 

رضا پورحسين نويسنده كتاب روانشاسي خود ،‌ عضو هيئت علمي گروه روانشناسي دانشگاه تهران است كه مطالعات پژوهشي خود را بيشتر در زمينه روان‌شناسي تحولي متمركز نموده و دروس روانشاسي تحولي ( رشد ) را در مقاطع مختلف تدريس مي‌كند . كتاب روانشناسي خود با شش فصل و يك ضميمه با عناوين كليات و تعاريف خود ، خودپنداشت و ابعاد آن ، روش خود درمانگري مرور خويشتن ،‌ روي‌آوري تحولي خود ، روش مطاله خود براساس روي‌آورد تحولي ديمون و هارت و همچنين عوامل تحول خود به بررسي موضوع روانشاسي خود مي پردازد . پور حسين در پيشگفتار چاپ سوم كتاب خود به اين نكته اشاره مي‌كند كه اگر ما نقطه عزيمت مطالعه و تدوين روانشناسي را به ويژه با گرايش الهي ، فطرت بدانيم ، " خود " را مي‌توان نقطه عزيمت درمانگري و ارتقاي سلامت روان دانست . وي تاكيد مي‌كند كه در كتاب خود همگام با گسترده  وسيع " روانشناسي خود "‌ سعي كرده است به روي‌آورد تحولي خود و نظريه‌هاي گوناگون اين گستره توجه روشن‌تري داشته باشد .

وي همچنين در پيشگفتار چاپ اول و دوم كتاب روانشناسي خود اشاره مي‌كند كه فصول مختلف كتاب ضمن طرح مباني و گستره نظري و ارائه پژوهش‌هاي قبلي ، شكل‌گيري مساله و روش‌هاي آزمون را مشخص كرده و نتايج حاصل از مصاحبه باليني را توصيف و تجزيه و تحليل مي‌كند . پورحسين ادامه مي‌دهد كه پژوهشش با اهداف تبيين روند وتحولي خودپنداشت ، تعيين سطوح سازمان يافتگي خود و مشخص نمودن ميزان تاثير متيغرهاي جنس و طبقه اجتماعي _ اقتصادي بر خودپنداشت ، در كودكان شش تا دوازده ساله ايراني ساكن تهران صورت پذيرفته است .

مقدمه ،‌ خود چيست و تعاريف خود از جمله مباحث فصل اول كتاب حاضر مي‌باشد  . در اين فصل به تعاريف گوناگون خود اشاره مي‌‌شود ؛ از جمله اينكه خود به معناي يك وجود فرضي و انگيزشي ،‌خود به معناي جزئي از روان آدمي كه عمل درون‌نگرانه دارد و شاهد دروني رويدادهاست ،‌ خود به معناي موجود زنده و تمامي تجربه شخصي ، خود به معناي كل سازمان يافته شخصي ، خود به معناي هوشياري ، آگاهي ، ادراك خود و هويت ، خود به معناي هدف انتزاعي يا نقطه پايان بر يك بعد شخصي ، خود به عنوان يكي از ديرينه‌ريخت‌هاي شخصيت ، خود وسيله‌اي براي ارضاي تمايل برتري‌جويي ، خود به معناي خويشتن ،‌خود به عنوان يك نظام حمايت‌كننده ، خود به معناي جزيي آگاه از ميدان پديداري ، خود بعنوان پردازشگر اطلاعات ، خود بعنوان نظريه پيش‌بيني‌كننده ، خود بعنوان احساس مفعولي من ، خود به لحاظ مفهومي و عملياتي ، خود به معناي عامل كنش‌وري ، خود ،حقيقت انسان است و همچنين خود ، وجود مستقل است كه با عمل فهميده مي‌شود .

رضا پورحسين در فصل دوم بر روي اين مساله تاكيد مي‌‌كند كه از نظر برخي روانشناسان تعاملي‌نگر ، جنبه‌هاي اجتماعي و شناختي آدمي چنان درهم تنيده‌اند كه ممكن نيست يك فرد تنها و خارج  از محيط پيرامون و اجتماع بتواند وجود مستقل داشته باشد و اينكه نمي‌توان خويشتن را به طور مجرد  و به صورت صرفاً اجتماعي و يا شناختي توصيف و تبيين نمود بلكه جنبه‌‌هاي مختلف اجتماعي و شناختي در يك تعامل موثر هستند . بدين ترتيب انسان يك موجود تك‌ساختي نيست و براي تبيين صحيح آن بايستي به ابعاد و ساخت‌هاي گوناگون آن توجه داشت .

ادامه كتاب در فصل سوم مطالبي همچون خويشتن در تعليم و تربيت اسلامي ، خود در نظر علامه اقبال لاهوري ، روش مرور خويشتن ، مراحل و گام‌هاي مرور خويشتن را مورد بررسي قرار مي‌دهد . مرحله توصيف خود ، مرحله مرور جملات ،‌ مرحله تكميل جملات منفي با جملات مثبت ، مرحله مرور دوباره جملات ، مرحله توصيف دوباره خود و نمونه باليني بعنوان مراحل و گام‌هاي مرور خويشتن نام برده مي‌شود .  فصل چهارم كتاب حاضر با عنوان روي‌آورد تحولي خود ، الگوي تحولي ديمون و هارت را مطرح مي‌كند و اينكه نظريه ويليام ديمون و دانيل هارت در چهارچوب ديدگاه شناختي _ اجتماعي مطرح شده است كه در آن ، خود ، مفهومي محوري است و نقش واسطه‌اي بين  جهان درون و بيرون ايفاء مي‌كند و موجب تنظيم رفتار مي‌شود . نويسنده ادامه مي‌دهد كه نظريه‌پردازان اين روي آورد در ادامه پژوهش‌هاي روانشناسانه كساني چون جيمز ، ميد ، پياژه و كلبرك سعي كرده‌اند فرايند پديدآيي و تحول خود را بررسي كنند و مراحل شكل‌گيري و سازمان‌يابي و توازن آن با تحول شناختي را مشخص كنند . در اين روي‌آورد ، سازمان يابي خود ، علاوه بر اجتماع و نيز همسان‌سازي با ديگران و تعاملات بين‌فردي ، به شدت تحت تاثير تحول شناختي است .

روند روش‌‌شناختي مبتني بر الگوي تحولي ، توصيف مقياس ، روش اجراء در مصاحبه باليني ، روش نمره‌گذاري ، اعتبار ساختار ، مراحل تحول خود بر اساس الگو در نمونه ايراني : نتيجه يك پژوهش ، گزارش يك پژوهش از مطالب مطرح شده در فصل پنج كتاب حاضر با عنوان روش مطالعه خود بر اساس روي‌آورد تحولي ديمون و هارت مي‌باشد . در فصل ششم كتاب خود رضاپورحسين با عنوان عنوان تحول خود اشاره مي‌كند كه از ديدگاه كلر براي كودك و بسياري از بزرگسالان در سطوح نازل روانشاختي ،‌" خود " به معني بدن است . به عبارت ديگر تحول خود از تصور بدني آغاز مي‌شود . پس از آن خود به صورت غيربدني توصيف مي‌شود . در اين توصيف ، تصورات بدني، احساسات و بازخوردها در زندگي فردي و تعامل اجتماعي نقش اساسي ايفا مي‌كنند . كلر مي‌گويد كه سه تجربه اصلي در توجه كودك به خود وجود دارد :‌ اول ؛ تجربه هوشياري انعكاسي ، دوم ؛ تجربه بين‌شخصي و سوم ؛ خود بعنوان كنش‌ اجرايي .

 بخش ارتباط كودك و محيط و زمينه‌هاي اجتماعي فصل ششم اين موضوع را واكاوي مي‌كند كه زمينه اجتماعي  در تحول خودپنداشت موثر است . در اين زمينه عوامل متعددي دخالت دارند كه از آن جمله مي‌توان به موقعيت ، نقش و هويت اجتماعي اشاره كرد . در اين بخش برروي اين مهم تاكيد مي‌شود كه انسان در تحول شخصيتي و شكل‌گيري خود از عوامل محيطي نشات گرفته و توسط " خود " تاثير مي‌‌پذيرد . همچنين نوع نقش‌هايي كه محيط اجتماعي براي انسان قائل مي‌شود در تحول و شكل‌گيري خود دخالت مي‌كنند . ماير تاكيد مي‌كند كه تصور از خود تنها بيانگر هويت فردي فرد نيست ، بلكه هويت اجتماعي فرد را هم نشان مي‌دهد . انسان در پاسخ به اينكه چه كسي هستم ، علاوه بر جنبه‌هاي فردي ، به گروه ، نقش و وابستگي خود نيز اشاره مي‌كند .

در آخرين مطلب كتاب " خود "  رضا پورحسين در ذيل عنوان فرهنگ و مسائل بين‌فرهنگي اين موضوع را به خوانندگان يادآوري مي‌كند كه مجموعاً خودپنداشت و ادراك خود را مي‌توان را حاصل تعامل تجربيات زيستي و تعامل‌هاي محيطي ، خانوادگي ، تحصيلي و فرهنگي دانست كه البته براساس ويژگي‌هاي خود در اثر نظم‌بخشي در يك سازمان پويا ، دروني‌شده و به تدريج پيچيده‌تر مي‌شود . هر اندازه اين عوامل ، غناي بيشتري داشته باشد ،‌ خود از رشديافتگي بهتري برخوردار خواهد شد . آزمون ادراك خود ؛ 30 سوالي ، آزمون سي سوالي ، آزمون ادراك خود ؛ ده سوالي ، آزمون حرمت خود 10 سوالي ضمائم پاياني كتاب روانشناسي خود است .

كتاب روانشناسي خود تاليف رضا پورحسين در چاپ اول خود با تيراژ 2000 نسخه و با قيمت 26500 ريال توسط موسسه انتشارات اميركبير به چاپ رسيده است .

 

 

دوشنبه 23 خرداد 1390 - 10:52


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری