سه‌شنبه 25 مهر 1396 - 9:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

داود خسروي

 

فاتح گيشه ها

 

نگاهي به گروه فيلمبرداري اخراجي هاي 3(مسعود ده نمکي)


مسعود ده نمکي متولد 1348 در آذربايجان شرقي است. او از سال 1369 فعاليت مطبوعاتي خود را با نوشتن در نشريات مختلف آغاز كرد و از سال 1375 تا سال 1385 مديريت و سردبيري نشريات شلمچه، جبهه و صبح را به عهده داشته است. ده نمكي از سال 1369 تحقيق و نگارش مجموعه 40 جلدي فرهنگنامه اسارت را آغاز كرده است، فيلم مستند «فقر و فحشا» در سال 1383 و فيلم مستند «كدام استقلال كدام پيروزي» در سال 1384 و فيلم داستاني ويدئويي نيمه بلند «ضرب آخر» در سال 1385 از كارهاي ديگر اوست.

مسعود ده نمکي، با بخش سوم از سه گانه اخراجي ها را که حال و هوايي سياسي، اجتماعي و البته دفاع مقدسي دارد، گيشه سينماها را رونق خاصي بخشيده است. به گفته ده نمکي بيش از هزار نفر به عنوان عوامل دست اندرکار و بازيگر در اين اثر سينمايي همکاري کرده اند و شرايط ساخت اين اثر سينمايي بسيار حرفه اي تر از اخراجي ها 1 و 2 است و درعين حال اين فيلم بدون کمک نهادهاي دولتي ساخته شده است.

دراين پروژه بيش از چهل بازيگر مطرح حضور دارند که به طور متوسط و در سکانس هاي متفاوت بين صد تا دو هزار هنرور نيز درغالب صد گروه بازيگري مقابل دوربين قرار گرفتـه اند که در نوع خود امري بي سابقه در سينماي ايــران بـه حساب مي آيد.

اخراجي ها 3 بخش سوم از سه گانه اخراجي هاست که روايتي از رزمندگان دوران دفاع مقدس را با دورنمايه طنز بيان مي کند. اخراجي ها 2 وقتي به اکران درآمد و با فروشي در حدود 9 ميليارد تومان عنوان پرفروش ترين فيلم تاريخ سينماي ايران را کسب کرد.

مسعود ده نمکي خالق مستندهاي فقر وفحشا و کدام استقلال؟کدام پيروزي؟که با ساخت اين دو اثر درسال هاي 85-1383 جنجال به پا کرد، در سال 1386 خبرهايي از ساخت اولين فيلم سينمايي اش را داد. اخراجي ها  با گلچيني از بازيگران مطرح سينما وتلويزيون با پرداختي متفاوت به مقوله جنگ و دفاع مقدس همه را شوکه کرد و واکنش هاي متفاوتي را به دنبال داشت، با فروش يک ميليارد وچهارصد ميليون تومان در تهران و يک ميليارد تومان در شهرستان ها به پرفروش ترين فيلم سينماي ايران تبديل شد.

اين استقبال، ده نمکي و عوامل اخراجي ها را برآن داشت هرچه سريعتر ساخت اخراجي ها 2 را آغاز کنند که اين بار نه تنها به باشگاه ميلياردي ها پيوست، بلکه عنوان پـرفـروش ترين فيلم تاريخ سينما را نيز از آن خود کرد. پس از اکران اخراجي ها 2 که ده نمکي خبر از ساخت قسمت سوم اين فيلم را داد، همه منتظر بودند تا بينند اين بار کدام بخش از جنگ قرار است دستمايه کار وي شود، ولي با ساخت سريال نوروزي دارا و ندار توسط اين کارگردان، اين انتظار طولاني شد تا اين که دهم آذر آغازي شد بر روايت سومين قسمت از اين تريلوژي و ساخت اخراجي ها 3 در محيطي شهري.

ده نمکي درباره طرح اوليه اخراجي ها 3  مي گويد:« اخراجي ها قصه آدم هاي جنگ است و به نوعي در بستر زمان قرار مي گيرد. هدف اخراجي ها 1 نشان دادن آدم هاي متفاوت درون جنگ بود و اين که آدم ها در برخي شرايط دستخوش چه تغييراتي مي شوند در اخراجي ها 2 بحث اسارت وهمين طور هجو دشمن در دستور کارمان بـود و در نهايت ايجاد روحيــه وحدت در ميـان مردم ، امـا اخراجي ها 3 به شرايط بعد از جنگ برمي گردد. جنگ تمام شده و قطار زمان حرکت کرده و اين آدم ها که در آن زمان در جنگ حضور داشتند سوار براين قطار شده اند و ما مي بينيم که هر کدام از اين آدم ها دستخوش چه تغييراتي شده اند وچه ويژگي هايي دارند.»

خالق سه گانه اخراجي ها با بيان اين موضوع که طرح اوليـه ايـن مجموعـه بـه زمان حال بـرمي گردد، ادامه داد: « هنوز هم فکر نمي کنم که به نيت سينماگر شدن وارد اين حوزه شدم، فقط مي خواستم ايده هايم را در باب جنگ به تصوير بکشم يا روي کاغذ بياورم و زماني که مشاهده کردم اين ها به تصوير کشيده نمي شود، تصميم گرفتم خودم وارد صحنـه شوم.»

وي دربـاره علت سـاخت اخراجي ها مي گويد: «يکي از آزادگاني که ده سال در اسارت بود و هر بار که او را شکنجه مي دادند، حرف خودش را مي زد؛ به من گفت ده سالي که در اسارت بودم، آن قدر من را عذاب نداد که در حال حاضر، صحبت هاي بعضي از افراد من را مي شکند و پس از اين ماجرا بود که تصميم گرفتم اين فيلم را براي آزادگان بسازم.»

ده نمکي در ادامه مي افزايد: « اخراجي ها 3 در رابطه با امروزه ساخته شده و در آن نشان مي دهم که آن ها با ما چه کردند. در ابتدا قرار بود داستان اخراجي ها 1 با زمان حال شروع شود و در ادامه جبهه را در فلاش بک ها ببينيم، ولي به دليل طولاني شدن زمان فيلم از اين کار منصرف شديم. به همين خاطر  بعد از اخراجي ها 2 تصميم گرفتيم قسمت سوم آن را با همان طرح اوليه جلوي دوربين ببريم. البته بعد از اکران اخراجي ها 2 کساني که نمي خواستند سومين فيلم آن ساخته شود، قسمت هايي از سکانس هاي ضبط شده اي که فيلم کار نشده بود را درقالب سي دي در سطح کشور پخش کردند.»

ده نمکي در ادامه مي گويد: « اخراجي ها 3 قصد دارد مردم را به همرنگي و اتحاد دعوت کند و دراين راستا شوخي هايي با سياست مداراني مي کند که در انتخابات دست به هر کاري مي زنند و در کنار آن ها افرادي ساده انگار هم وجود دارند. البته اين قسمت تنها يکي از داستان هاي اخراجي ها 3 را در برمي گيرد، چون فيلم سوم از اين مجموعه از سه داستان تشکيل شده است که به موازات يکديگر پيش مي روند و دو داستان ديگر به اخراجي ها برمي گردد و برخي از شخصيت ها از آن دوران در اين جا حضور دارند.»

ده نمکي درباره اين که داستان اخراجي ها 3 تا چه اندازه به اتفاقات و شخصيت هاي انتخابات سال گذشته برمي گردد، مي گويد: « ممکن است در اين کار اشاره اي به فضاي انتخاباتي داشته باشيم ، ولي اخباري که تا به حال درباره اين مقوله منتشر شده و شخصيت هاي داستان را با شخصيت هاي انتخابات سال گذشته مقايسه مي کنند،کاملاً اشتباه است. البته ممکن است بسياري از رجال سياسي خودشان را به گونه اي دراين فيلم ببينند، چون اين فيلم درباره واقعيت هاي ملموس سياسي جامعه است.»

ده نمکي درباره استفاده از بازيگراني که در اخراجي ها1 و 2 با آن ها کار کرده بـود، مي گويـد: « تعدادي از شخصيت ها از دو فيلم قبلي با ما همراه هستند، به همين خاطر از همان بازيگران استفاده کرده ايم، ولي دراين بين تعدادي بازيگر هستند که به تناسب شخصيت ها بـراي اوليـن بـار در اخراجي ها حضور پيدا مي کنند، مانند رضا رويگري،بهنوش بختياري و ....»

 وي در خصوص اخباري که حکايت از عدم تمايل برخي بازيگران به همکاري با او در اخراجي ها 3 حکايت داشت، مي گويد: « هيچ کس به من نه نگفته و تا به امروز از هر کسي دعوت کرده ام به گروه پيوسته است.» اين کارگردان درباره سکانس هايي که مربوط به هواداران کانديداي انتخاباتي است،مي گويد: « ما روزهاي سختي را براي ضبط اين سکانس ها پيش رو داشتيم، چون در کنار بازيگران و هنروران مردم  هم به اين صحنه ها اضافه مي شدند و اين مسأله جدا از سختي کار، اميدوار کننده بود، چون همکاري و انتظار مردم را براي ساخته شدن اين اثر نشان مي داد.»

ده نمکي در ادامه مي گويد:« نمي دانم سياستمداران چقدر طاقت شوخي را دارند، امـا اخراجي ها 3 يک طنز سياسي است. يک جورهايي آينه زمانه ماست. آدم هاي بعداز جنگ که امروز هر کدام يک نماد هستند از خودم بگير تا چپ و راست سياسي. ولي خوبي اش اين است که مثل هميشه تنها هستم. هر وقت بيشتر تنها مي شوم بيشتر حضور خدا را باور مي کنم. اسپانسرهاي تبليغاتي بر اثر لابي ها و سنگ اندازي هاي گروه هاي فشار سياسـي/ جناحـي پـا پس کشيدند و مجبـور شدم اخراجي ها 3 را با اخذ وام از بانک بسازم و قيد درآمدهاي تبليغاتي را بزنم. شکرخدا کسي هم به روي خودش نمي آورد که اخراجي هايي که ميليون ها نفر را به سينما ها کشيد و زينت بخش نمودارهاي آماري دوستان شد، آيا مشکلي دارد يا نه؟ اما چه غم ...... گر نگه دار من آن است که من مي دانم، شيشه را بغل سنگ نگه مي دارد.

اين کارگردان که در اين فيلم براي اولين بار تهيه کنندگي را نيز تجربه کرده است، مي گويد: « اين کاربسيار شلوغ و با توليدي قوي است که ايـن شرايط کار را سخت تر مي کند، ضمن اين که تمام هزينه هاي فيلم توسط بخش خصوصي تهيه شده است.»

ده نمکي درباره پيش بيني اش از رکوردشکني دوباره اخراجي ها مي گويد: « براي رکورد زدن فيلم نمي سازم. اين کار هم مانند بقيه است و اگر لطف خدا شاملش شودآن اتفاق مي افتد.» او احتمال ساخت اخراجي هاي بعدي را منتفي ندانسته و مي گويد: «آينده بسيار تأثيرگذار و شرايط بازيگران هم در آن دخيل است. هنوز معلوم نيست که پرونده اخراجي ها با اين فيلم بسته شود.»

فرشاد گل سفيدي(مدير فيلمبرداري) درباره فيلمبرداري اخراجي هاي 3 مي گويد: «نکته اي که کار را کمي سخت مي کرد. وسواس آقاي ده نمکي راجع به نحوه کار بود که البته قابل احترام است. ما با هم خيلي بده بستان داشتيم تا در نهايت براي آنچه که در اجرا بايد انجام شود به توافق برسيم. خوشبختانه ارتباط خيلي خوبي با هم برقرار کرديم تا بتوانيم به نتيجه مطلوب برسيم و شايد نتوان گفت کدام بخش اخراجي هاي 3 از همه مشکل تر بوده است، چرا که همه بخش هاي کار سختي هاي خاص خودش را داشت. در کار داستاني اگر فيلمنامه به شکل هوشمندانه اي خوانده شود و با کارگردان هم مشکل پيش نيايد و زبان و بيان مشترکي هم با او داشته باشي ديگر هيچ مشکلي نخواهد بود.

البته نکته اي وجود دارد، آن هم اين است که فيلمبردار سعي کند از طريق فيلمنامه به شخصيت ها نزديک شود و نورپردازي و فضايي که مي خواهد ايجاد کند، متاثر از شخصيت هاي فيلمنامه باشد. در اين پروژه بخشي از کار مستند بود و در سينماي مستند تجربه مشاهدات قدرتمند مي شود يعني تو خوب مي بيني. طعم نور را مي فهمي و شرايط پيچيده را تجربه مي کني. يعني در زماني که مستند فيلمبرداري مي کني، اختيار بعضي مسائل با تو نيست و فيلمبردار بايد در لحظه به سرعت راه را پيدا کند و مشکلات را حل کند. سينماي داستاني هم سرعت و هم قاطعيت تصميم گيري را افزايش مي دهد و اجراي آسان تري خواهد داشت.

 من با مسعود ده نمکي از ده سال پيش همکاري داشتم. ده نمکي وقتي سراغ من آمد با تجربه اي از گذشته آمد. قرار شد که نزديک به 80 درصد فيلم به شکل دوربين روي دست فيلمبرداري شود. ما در اين فيلم با 30 شخصيت روبرو بوديم. آقاي ده نمکي ديدگاه هايي داشت که در مورد آنها با هم مشورت مي کرديم. من خودم فيلم را خيلي دوست دارم اما کار سختي بود. تدوينگر هم توانسته موفق عمل کند و به فيلمبرداري کمک کند. دوربين روي دست، التهاب و درونيات هر سه کاراکتر يا کانديدا را بسيار خوب نشان مي دهد. استفاده از دوربين روي دست، استفاده به جايي بود که جواب داد.»

بابک اخوان(صدابردار) درباره همکاري با ده نمکي مي گويد: «سومين فيلم مسعود ده نمکي در فضايي مستند گونه با تمام المان هايي که در يک فيلم مستند وجود دارد، ساخته شده است. با وجود 3 دوربين که در بخش هايي به 6 يا 7  دوربين هم افزايش پيدا مي کرد. همچنين با حضور حدود 25 بازيگر در سکانس هاي شلوغ و پر ازدحام و ايضا هنروراني بي شمار که به جرئت در هر سکانس بالاي هزار تن بودند. همين کافي است که بفهميم در يک نماي لانگ شات(نماي دور) با چه نوع کاري روبرو هستيم. سابقه همکاري به ده نمکي در سريال دارا و ندار به من کمک کرده بود تا به يک ذهنيت بداهه پردازانه در ساختار فيلم نزديک شوم. اخراجي هاي 3 با همه کارهاي ماقبل خودش به شدت متفاوت است. با ديدن چند سکانس از فيلم مي توان به حقيقت آن پي برد.»

رضا رويگري(بازيگر) درباره اخراجي هاي 3 و به طور کلي آثار ده نمکي مي گويد: «در فيلم هاي ده نمکي خيلي از مسائل مطرح مي شود. تفاوت هايي که در مملکت و جامعه ما وجود دارد از جمله فقر و فحشا، دارا و ندارها، معتقد و نامعتقد و ... نوع نگاه ده نمکي براي مردم جذاب است.  حتي کساني که با ايشان مسئله دارند و جبهه مي گيرند. باز هم مي روند و فيلم هايش را مي بينند که چه گفته و چه طور حرف هايش را زده...»

امين حيايي(بازيگر) درباره همکاري با ده نمکي مي گويد: «من با آقاي ده نمکي تجربه دو کار ديگر هم داشتم. در بخش جبهه شناختش بسيار قوي بود. روابط کاراکترهايي که در جبهه هستند، همه از ايده ها و يادداشت هاي خودش گرفته شده، بخش هاي طنز مربوط به ما بود. ايشان با دنياي طنز ما زياد عادت نداشتند. او ما را در موقعيت ها قرار مي داد، ما هم اين موقعيت ها را پيدا مي کرديم.

بازيگران چون همه حرفه اي بودند، نقش خودشان را مي دانستند و هر کس موقعيت طنزش را پيدا مي کرد. اين باعث شد تا همه به بهترين شکل کارشان را انجام بدهد. آقاي ده نمکي واقعا انرژي مي گذارند ولي باز هم شايعات زيادي هست. وقتي خارج از کشور بودم حرف هاي زيادي در مورد ايشان شنيدم، که جاي تاسف دارد! ايشان واقعا اين قدر زحمت مي کشند و فقط به خاطر مردم اين همه انرژي مي گذارند تا حرف و پيامي از دل مردم بزنند تا مردم به سينما بروند و لذت ببرند. مطمئنم آن افراد هم بعد از ديدن فيلم نظرشان عوض مي شود.»

سيد جواد هاشمي(بازيگر) درباره اخراجي هاي 3 مي گويد: «بي شک اخراجي ها محصول خواسته هاي ده نمکي است، اگر کسي بگويد ديگران گفتند و خواستند و ساختند، دروغ محض است. ده نمکي از استعداد هايش هوشمندانه استفاده مي کند و خودش آنچه که مي خواهد برداشت مي کند و مي سازد.»

مريم کاوياني(بازيگر) درباره همکاري با ده نمکي مي گويد: «آقاي ده نمکي به سبک خاص خودش کار مي کند. مطمئنم و به جرات مي گويم، قطعا اخراجي هاي 3 از نظر تکنيکي حرفه اي تر از قسمت هاي قبلي است. چون تجربه ده نمکي و علم و آگاهي اش بيشتر شده. من به نگاهش به سينما و کارش احترام مي گذارم. ايشان با جرات و جسارت همه چيز را مي گويند.»

مريم سلطاني(بازيگر) درباره نقش آفريني در اخراجي هاي 3 مي گويد: «آقاي ده نمکي نقش را به بازيگر تفهيم مي کند ولي در اجراي نقش دست بازيگر را باز مي گذارد و اين براي بازيگر بسيار مغتنم است. در اخراجي ها، بازيگران بسيار خوبي ايفاي نقش کردند که هر کدام از آنها از کارنامه هنري بسيار خوبي برخوردار بودند و از عهده ايفاي نقش خود به خوبي برآمدند.»

ايمان اميدواري(طراح گريم) درباره طراحي گريم اخراجي هاي 3 مي گويد: «اخراجي هاي 3 از نظر چهره پردازي فضاي متفاوتي نسبت به اخراجي هاي 2 داشت. به دليل گذشت زمان و فضاي کاملا شهري و بالا رفتن سن شخصيت ها در فيلمنامه، و نظر آقاي ده نمکي مبني بر اينکه گذر زمان در چهره بازيگران طوري اعمال شود که شيريني شخصيت ها و ارتباط بينندگان با قسمت هاي قبلي از بين نرود. کار را سخت تر مي کرد که اميدوارم توانسته باشم نظر ايشان را جلب کرده و سن بازيگران هم به شيوه مناسبي بالا رفته باشد. کارهاي ده نمکي هميشه خيلي شلوغ و پر شخصيت است و اينکه ما همزمان 3 دوربين در حال فيلمبرداري داشتيم، براي همين کنترل گريم بازيگران کمي سخت مي شد. در کل از ايشان و همين طور آقاي شريفي نيا تشکر مي کنم که هميشه همراه و ياري رسان من هستند.»

حسن روح پروري، طراح صحنه ولباس باتجربه سينما که اخيراً کار خوبش را در عصر روز دهم بر پرده سينماها ديده ايم، در مورد حضورش در اخراجـي ها 3 مي گويد:« من در دو قسمت قبلي فيلم حضور نداشتم. از طريق مدير توليد فيلم آقاي مهدي بدرلو دعوت به کار شدم.»

روح پروري در مورد شرايط کارش دراين فيلم مي گويد: «زماني که فيلم نامه را خواندم به نظرم توليد سنگيني آمد. در اين فيلم با بازيگرها و هنرورهاي زيادي سروکار داشتيم. قبل از اين که من به گروه بپيوندم، دوستان يک پيش توليد اوليه 2 ماهه داشتند که بيشتر براي انتخاب بازيگران بود و در اين اثنا چند لوکيشن را هم انتخاب کرده بودند. من چهارم آبان قرارداد بستم و طي چهار روز لوکيشن هاي انتخاب شده را ديدم. تأکيد بر اين بود که خيلي وقت نداريم و از بين همين ها لوکيشن ها را جفت وجور کنيم تا فيلم به جشنواره برسد. البته هفتاد درصد لوکيشن هاي انتخاب شده تغيير کرد. هر کدام به دليلي، خواسته يا نا خواسته. در واقع کارمان شب امتحاني شد به سرعت لوکيشن ها انتخاب شده  و وسايل چيده مي شد و آماده فيلم برداري مي شديم.»

روح پروري درمورد لباس بازيگران هم مي گويد: «با توجه به اين که تعدد بازيگرها زياد و جمع کردن آن ها سخت بود و برخي در چند پروژه فعال بودند، در زمان پيش توليد براي تست لباس از کارهاي ديگر مي آمدند و برخي تازه دوازده شب مي رسيدند دفتــر و آن جـا اندازه گيـري ها انجام مي گرفت و تست ها زده مي شد. برخي از دوستان حتي اين فرصت را هم نداشتند و با آن ها تلفني صحبت مي کرديم و اندازه مي گرفتيم و لباس تهيه کرديم. بالاخره يکي دو روز مانده به فيلم برداري لباس هاي اين دوستان را هم تست زديم و آماده شديم براي فيلم برداري. فيلم برداري هم از دهم آذر شروع شد.»

مشخصات اخراجي هاي 3

 نويسنده فيلم نامه و کارگردان: مسعود ده نمکي. مدير فيلم برداري: فرشاد گل سفيدي. صدابردار: بابک اخوان . طراح صحنه و لباس: حسن روح پروري. چهره پرداز: ايمان اميدواري. صداگذار:سيد عليرضا علويان. تدوين گر: محسن توکلي. موسيقي: سيد بهنام ابطحي. جلوه هاي بصري: سيد ميثم ماشه زاده. جلوه هاي ويژه: جواد شريفي راد. مدير توليد: مهدي بدرلو. بازيگران: امين حيايي، اکبر عبدي، رضا رويگري، محمد رضا شريفي نيا، حسام نواب صفوي، سيدجواد هاشمي، محمود مقامي، رز رضوي، مريم کاوياني، سپند اميرسليماني، ليلا اوتادي، مريم سلطاني و..... تهيه کننده: مسعود ده نمکي. زمان: 120 دقيقه

 

دوشنبه 16 خرداد 1390 - 13:45


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری